Ağa borç öder, uşak harç

Efendisi borç içindeyken uşak halden anlamaz. Bazı insanlar da böyledir. Aileleri, yakınları sıkıntı içindeyken onların hallerinden anlamaz, kendi dilediklerini yapmaya çalışırlar

Ağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimden" demiş.

Bir kimseye en zor gelen kötülük, nankör olan yakınlarından ve kendi yetiştirdiklerinden gelen kötülüktür.

Ağaca çıkan keçinin dala bakan (ağaca çıkan) oğlağı olur.

Çocukllar ana ve babalarından, küçükler büyüklerinden gördüklerini yapmaya özenirler. Bu nedenle yetişkinlerin iyi küçüklere iyi örnek olmaları gerekir.

Ağacı kurt, insanı dert yer.

Kurt insanı nasıl içinden yiyerek yavaş yavaş çürütürse, dert ve üzüntü de insanı öyle hırpalar, yıpratır.

Ağacın kurdu içinde olur.

Bir toplumu çökertip yıkacak öğeler, sinsi sinsi içeride çalışırlar.

Ağaç kökünden yıkılır.

Her şeyin temeli önemlidir. Ayrıntıların değişmesiyle düzen bozulmaz. Düzenin bozulması, temelin yıkılmasıyla olur.

Ağaç, meyvesi olunca başını aşağı salar

Faydalı eser veren, verimli, erdemli, bilgili insan, alçak gönüllü olur, kimseye tepeden bakmaz.

Ağaç ne kadar uzasa göğe ermez.

Mer insanın belirli bir yeteneği olduğu için, belirli bir yükselme sınırı vardır. Ne kadar zorlanırsa zorlansın bu sını­rı aşamaz, daha fazlasına yükselemez.

Ağaç maşa olmaz.

Yeteneksiz, beceriksiz kimse, önemli işlerde kullanıl­maz.

Ağaç yaprağıyla gürler (güzeldir).

İnsan, akrabası, eşi dostu, yakınları ile varlığını gösterir; önemli işler yapabilir. İyi, kötü günlerini çevresiyle paylaşır.

Ağaç yaş iken eğilir.

Eğitim, çocuklara küçük yaşta daha kolay verilir. Yetiş­kin insan zor eğitilir.

Ağalık (beylik) vermekle, yiğitlik vurmakla (-dır).

Çevrende hatırı sayılır, sözü geçer bir kişi olmak ister­sen, gereken yerlere bol para yardımında bulunacaksın. Yiğit olarak anılmak istersen, savaşta da barışta da vurucu olacak­sın.

Ağanın alnı terlemezse, ırgatın burnu kanamaz.

İşin sahibi, işçilerle çalışıp yorulmazsa, işçi var gücüyle işe sarılmaz

Ağanın gözü ata tımardır

Ağanın gözü, atının üzerinden eksik olmazsa ata iyi ba­kılır. İş sahipleri de işlerini sürekli denetleyip, takip ederler­se işleri düzgün gider, verimli olur.

Ağanın gözü öküzü (ineği) semiz eder

Ana babalar çocuklarına, mal sahipleri mallarına iyi ba­karlarsa istedikleri sevindirici sonucu alırlar.

Ağanın gözü, yiğidin sözü.

Bir yerin yöneticisi, büyüğü için önemli olan işleri iyi denetlemesidir. Yiğit için ise önemli olan şey, sözünün eri Olmasıdır.

Ağanın malı çıkar, uşağın canı

İşveren mal sahibi olur ama bu uğurda işçi de canı çıkıncaya kadar çalışmıştır.

Bir afeti önlemek için zengin malını, fakir canını verir.

Ağaran baş, ağrıyan göz gizlenmez.

Belirtilen açıkça olan bir şey gizlenemez. Yaşlılık da izleri ortada duran üzüntü de ne yapılsa örtülemez.

Ağası güçlü olanın kulu asi olur, (Ağası yiğit olanın etba sarhoş gezer)

Kuvvetli, dişli birisine dayanan, ondan güç alan kişiler,herkese kafa tutar; kabadayıca işler yapar.

Haksızlık ve zorbalık eden yöneticilere, patronlara çalışanlar, sonunda başkaldır.

Ağılda oğlak doğsa, ovada otu biter

Doğada herkesin bir hissesi vardın Allah her yaratığın rızkınıda birlikte yaratır.

Ağır basar, yeğni kalkar.           

-Yerinde davranmasını, konuşmasını bilen kişilere her­kes saygı gösterir. Ağır başlı olmayan kişilere ise kimse de­ğer vermez.

-  Ağır başlı insanla, hafif insan davranışlarından belli olur.

-  Değerli kişi, herkesin beğendiği eylemi gerçekleştirince değersiz kişinin yaptıkları etkisiz kalır.

Ağır git ki yol alasın.

Tuttuğu işte, yolda ilerlemek isteyen, ağır ağır, acele et­meden güvenilir adımlarla ilerlemelidir. Böyle olursa işi sağ­lam olur.

Ağır kazan geç kaynar.

- Kalın kafalı insanlar bir konuyu geç anlarlar. Tembel kişinin elinden iş geç çıkar.

Ağır başlı insan çabuk öfkelenmez.

Ağır ol batman gel (döv, gelesin, dövesin)

Hareketlerini, davranışlarını tartarsan, ağır başlı olursan değerin artar.

Ağır otur ki bey (aga, molla) desinler.

Hoppalık hafiflik, züppelik etme ki sana büyüğümüz di­ye saygı göstersinler;

Ağır taş, batman döver (yerinden oynama).

Ağır başlı, oturaklı kişiler, kimsenin alay konusu, oyun­cağı olmaz. Onları hırpalamaya kimsenin gücü yetmez.

Ağır yongayı yel kaldırmaz.

Ağır başlı, oturaklı kişilere değme olaylar zarar verip et­kili olamaz.

Ağız yer, yuz utanır.

Karşılık beklenerek verilen armağanı alan kişi, armağanı verenin dileğini yerine getirmek zorunda kalır; işini yapar.

Ağlamakla yâr ele girmez.                                         

Çok istediğimiz şeyi elde etmek için yâlnızca çok iste­mek yetmez. Onu elde etmenin yollarını arayıp bulmalıyız.

Ağlama ölü için, ağla deli (diri) için

Ölen yakınımız ölüp gitmiştir. Ona her gün ağlamak öleni geri getirmez. Yakınlarımızdan birisi deli ise, yahut dertli ise, acı çekiyorsa asıl ağlanacak durum bunlarınkidir.Çünkü her gün durumlarıyla bizi de üzerler.

Ağlamayan çocuğa meme vermezler.

Hak'kını aramayana, sesini yükseltmeyene kimse getirip hakkını vermez. Haklı olduğumuz her konuda hakkımızı aramalıyız.

Ağlarsa anam ağlar, gerisi (kalanı, gayrisi) yalan ağlar.

Kişinin derdini, sıkıntısını yürekten paylaşan kişi anasıdır.kimse anamız kadar bizim derdimize yanmaz.

Ağlatan gülmez.