Alma alı, sat yağızı, bin doruya besle kırı.

Biniciler atlarını iyi seçmelidirler. Renkler atın cinsini belirlemeye yardım eder. Doru ve kır donlu (renkli) atlar de­ğerli sayılırlar.

Almadan vermek, Allaha mahsus (yaraşır)

Her şey karlışıklıdır. İnsan bir şey kazanmamışsa, elinde yoksa başkasına ne verebilir? Karşılık almaya ihtiyacı olma­dan verebilen tek varlık, Allah'tır.

Almadığın hayvanı kuyruğundan unutma

Yapamayacağın bir şeye, işinde çalıştırmayacağın kim­seye yapacakmışsın, çalıştıracakmışsın gibi ilgi gösterip, umut verme.

Al malın iyisini çekme kaygısını

İyi, kaliteli mal hiçbir zaman insaflı rahatsız etmez. Ka­litesiz mal alırsak ya çabuk eskir ya da sık sık bozularak ba­şımızı ağrıtır.

Alma mazlumun ahım çıkar aheste aheste

Kötülük ve işkence yapmak insanlığa yakışmaz. İnsan yaptığı kötülüğün cezasını gerek yasalar önünde gerekse vic­danında mutlaka çeker.

Alma sarı, satma sarı, kapındaysa tutma sarı.

Sarı donlu (renkli) atı ne beslemeli ne de alıp satmalıdır.

Alna yazılan (alında yazılı olan) başa gelir, (başa yazılan gelir)

Kişi iyi veya kötü kaderinde ne varsa onu yaşar.

Alt değirmen güçlü akar.

Kaynaklan köklü ve bol olan kuruluşlar sağlam, sürekli ve verimli olurlar.

Altın anahtar her kapıyı açar

Para bütün güçlükleri yener, engelleri ortadan kaldırır. Para ile istenilen şey elde edilir.

Altın ateşte, insan mihnette belli olur

Altına benzeyen bir maddenin altın olup olmadığı, ateşe dayanıklılık derecesi ile anlaşılır. Bir kişinin değeri de sıkın­tılara katlanmak, zorlukları yenme ve benliğini koruma gücü ile ölçülür.

Altın eli bıçak kesmez.

Zenginlik de, fakirlik de, yüksek mevkiler de sürekli değildir. Gün gelir, zengin fakirleşir; fakir zenginleşir. Kimin kime ne zaman muhtaç olacağı belli olmaz. Bu nedenle iyi durumumuza aldanıp insanlan horlamamalıyız.

Altının kıymetini (kadrini) sarraf bilir.

Bir kimsenin, bir şeyin değerini, ancak bu konularda uz­manlaşan kişiler bilir                 

Altın leğenin kan kusana ne faydası var

Kişi ağır hasta, ya da çok dertli ise zenginliğinin tadına varamaz. Böyle bir kimse, zengin olmuş neye yarar?

Altın pas tutmaz, (deli yas tutmaz)

Şerefli, temiz insana, hiç kimse leke süremez. (Tasasız kimse hiç bir şeye üzülmez).

Altın yerde paslanmaz, taş yağmurdan ıslanmaz

Üstün değer taşıyan kişi ya da nesne, ne türlü uygunsuz koşullar içinde bulunursa bulunsun değerini, niteliğini yitir­mez.

Altın yere düşmekle pul olmaz.

Değerli kişiler, varlıklar en kötü koşullarda bile erdem­lerinden kalitelerinden bir şey kaybetmezler.

Altı olur, yedi olur, hep Allah'ın dediği olur.

Bazı işlerde önceden yapılan hesaplar, planlar tutmaz. Sonunda iş olacağına varır, Allah'ın dediği olur.

Aman diyene kılıç kalkmaz.

Mertliğimize kuvvetimize sığınan ve af dileyen güçsüz kişilere el kalkmaz, kötülük yapılmaz. .

Amcam (emmim) dayım herkesten (hepsinden) aldım payım.

İnsan yalnızca kendisine güvenmeli, Kimseden yardım beklememeli. Kişiye en yakınlarının bile yardım etmediği zamanlar olur..

Anadan olur daya, hamurdan olur maya

Hiç bir bakıcı annenin yerini tutamaz. Hamurun mayası yine kendisindendir. O halde kusursuz, verimli bir iş yapmak istiyorsak. O işin özüne uygun olan en iyi araç gereç ve mal­zemeyi kullanmamız gerekir. Derme çatma araçlarla yapılan işlerden iyi sonuç alınmaz.

Ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyar olmaz.

Bir kişi için kendisine annesinden daha yakın kimse yoktur. Analar çocukları için canlarını feda etmekten çekin­mezler.

Ana ile kız, helva ile koz

Koz helvasının içindeki ceviz ile helva nasıl bir birini tamamlıyor ise, ayırmak zorsa, ana ile kızı da birbirinden ayırmak zordur. Çünkü kız çocuklar ile anaları birbirlerinin sırdaşıdırlar.

Ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan arar

Ana baba, kızlarına rahat mutlu bir yaşayış sağlayabilir­ler. Ancak geleceğini etkileyemezler. Çünkü kızın mutlulu­ğunu sağlayacak olan kocasıdır. Aileler kızlarına her şeyi sağlasalar da mutlu bir evlilik veremeyebilirler.

Analık ferahlık (kara yamalık)                             

En iyi üvey analık "bile öz annenin yerini tutamaz. Halk arasında üvey analar kötülük sembolü olarak (beyaz elbiseye yamanmış kara bir yama gibi uyumsuzdurlar) kabul edilirler.

Analı kuzu, kınalı kuzu

Anası sağ olan çocuk her yönü ile bakımlı ve mutludur. Anası olmayan çocuk ise analı çocuklara göre daha bakımsız ve sevgiden yoksundur. Çünkü anneler bütün sıkıntılara kat­lanarak çocuklarını mutlu etmeye çalışırlar.

Anamın (babamın) öleceğini bilseydim kulağı dolu darı ya satardım (acı soğana değişirdim).

Kişi en değerli bir malının karşılıksız olarak elinden çı­kacağını önceden bilebilse onu yok denilecek kadar az para­ya Satardı.

Anan güzel idi, hani yeri, baban zengin idi, hani yeri

Bu dünyada hiç bir şey sürekli değildir. Her şey değişe­bilir. Gençlik, güzellik, zenginlik de sonuna kadar güvenil­meyen, sürekli olmayan şeylerdir.

Ananın bahtı kızına.

Bir annenin yaptığı mutlu ya da mutsuz evlilik kızının evlilik hayatını da olumlu veya olumsuz yönde etkiler.

Ananın bastığı yavru (civciv) incinmez (ölmez)

Annelerin acı sözleri, bedduaları çocuklarını etkilemez, çünkü anneler bunları yürekten söylemezler. Bir anne çocu­ğunu dövse de, bağırsa da bunları onun iyiliği için yapar. Hiç bir anne çocuğunu kıyasıya dövüp incitmez.

Anasına bak kızını ak kenarına (kıvısına) bak bezini al.

Çocukların, özellikle kız çocuklarının eğitiminde anne­lerin önemi büyüktür. Nitekim bir kızın özelliklerini öğren­mek isteyenler, annesine benzeyeceğini düşünürlerse yanıl­mamış olurlar. Bir kumaşın bile özelliğini anlamak için bir parçasına bakmak yeterlidir.

An beni bir kozla oda çürük çıksın.

Arkadaşlar, tanıdıklar arasında karşılıklı verilen arma­ğanlar sevgiyi, dostluğu pekiştirir. Armağanın maddi değeri önemli değildir. Armağan, bir kişinin hatırlandığını belirt­mesi bakımından değerlidir

Anlavana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az

Anlayışlı, arif kişiler, üstü kapalı sözleri de, davranışları da hemen anlarlar. Anlayışı kıt olan kışilerse ne kadar açık söylense de, tekrarlansa da anlamazlar. Anlayışlı kişilere kü­çük bir imâ yeterlidir.

Aptala malum olur

Tanrı'ya yaklaşmış kişilerin bazı şeyleri önceden sezdi­ğine inanılır. (Ancak bu söz, böyle keşiflerde bulunduğunu söyleyen kişilerle alay etmek için söylenir).

Apdestsiz sofuya namaz mı dayanır?