Baba (evlat, oğul) ekmeği zindan ekmeği, koca (er) ek­meği meydan ekmeği.

Bir kadın için en rahat edeceği yer, koca evi, en rahat harcayacağı para, kocasının parasıdır. Çocuğunun ya da ba­basının eline bakmak ona zor gelir.

Baba himmet, Oğul hizmet.

Küçüklerin, büyüklerden yardım istemeleri için, yar­dımları hak etmeleri, kendilerine düşen görevleri yapmaları gerekir.

Baba koruk (erik, ekşi elma) yer, oğlunun dişi kamaşır (baba eder, oğul öder).

Büyüklerin yanlış tutum ve davranışları, küçükleri ya da kendilerinden sonra gelenleri güç duruma düşürür. Bü­yüklerin günahını küçükler çeker.

Baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana.

Babadan kalan mala mülke güvenerek çalışmayan, bu malı, parayı tez tüketir. Babadan kalan mala güvenmemeli. Akıllı evlât, çalışarak kazanır, mal mülk edinir.

Babanın (atanın) sanatı oğla mirastır.

Çocuklar, daha küçük yaşta ister istemez babalarının sanatı ile karşılaşır, ilgilenirler. Giderek bu sanatı öğrenir. Büyüyünce de bu sanatı yürütür. Böylece babasının sanatını oğlu devam ettirir.

Baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş.

Ana babalar evlâtları için her türlü özveride bulunur­lar. Yemez yedirirler, giymez giydirirler. Evlâtlar ise çoğu kez büyüdükten sonra, onlar için küçük bir sıkıntıya bile girmezler. Bu nedenle toplumda kınanırlar. Başka koruyu­cular ve korunanlarda da durum budur.

Babasından mal kalan, merteği içinden bitmiş sayar

Malı, kendi emeğiyle değil, miras yoluyla elde eden kişi, onun ne büyük sıkıntılar çekilerek, ne büyük çabalar harcanarak kazanılmış olduğunu bilmez.

Baba vergisi görümlük, koca vergisi doyumluk.

Bir babanın kızı için harcadığı para, göstermelik olan çeyiz içindir. Bir kıza ömür boyu bakacak olan ise kocasıdır

Baca eğri de olsa duman doğru çıkar.

Yaradılıştan iyi ve doğru olan kişi ya da nesne, ne den­li uygunsuz ortam içinde bulunursa bulunsun, niteliğini yi­tirmez.

Bağa bak üzüm olsun, yemeye yüzün olsun, (Bağda izin olsun, üzüm yemeye yüzün olsun )

Emeksiz verim olmaz. Kişi bir maldan gereği gibi ya­rarlanmak, bol verim almak istiyorsa ona çok iyi bakması, gereken harcamaları yapması lâzımdır. Aksi halde hiçbir şey beklemeye yüzü olmaz.

Bağ babadan, zeytin dededen kalmalı

Bağ ve zeytin ağacının bol ürün vermesi için uzun süre geçmesi gerekir. Zeytin ağacı ile bağ kütüğü yaşlandıkça ürünü artar. .

Bağ bayırda, tarla çayırda.

Her şey, kendisi için en uygun ortamda daha verimli olur. Örneğin; bağ, fazla suyu sevmez. Yamaçta daha bol ürün verir. Sulak yerde bulunan tarla ise, daha verimlidir.

Bağı ağlayanın yüzü güler.

Bağdan bol ürün almak için mutlaka budamak gerekir. Bu işlem, bahara girerken yapılır. (Budanan yerden öszu damlar).

Bağın taşlısı, kadının saçlısı.

Taşlı yerdeki bağ, daha verimli ve değerlidir. Uzun saç­lı kadın da daha gösterişli ve sevimlidir.

Baht (akıl) olmayınca başta, ne kuruda biter ne yaşta.

Kişi, şansız (akılsız) olursa giriştiği hiçbir işten olumlu sonuç alamaz. El attığı her şey kurur.

Bahtsızın bağına yağmur, ya taş yağar ya dolu.

Kişi, bir kez şanssız olmaya görsün. Tüm işleri ters gi­der. Gökten yağan yağmur bile, talihsiz kişiye fayda yerine zarar verir.

Bakan göze bağ (yasak) olmaz.

Herkesin gözü önünde, ortada bulunan şeye herkes ba­kar. Bakılmasını engellemeye çalışmak boşunadır.

Bakan yemez,kapan yer.

Bir şey, sadece bakmakla elde edilmez. Onu elde et­menin yollarını aramak, bu uğurda davranmak, çalışmak ge­rekir.

Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur

Bakılmayan bir mal, çok verimli de olsa, zamanla ve­rimsiz hale gelir. Oysaki çalışmakla, gerekeni yapmakla ve­rimsiz şeyler bile verimli hale getirilir.

Bakmakla usta olunsa (öğrense), köpekler (kediler) ka sap durdu (kasaplığı öğrenirdi)

Öğrenmenin temel ilkesi, yapmak, uygulamaktır. Yal­nızca bakmakla ya da okumakla öğrenme olmaz. Beceri, ba­ka baka değil, yapa yapa kazanılır. Sözgelimi, bisikleti eline almayan, düşe kalka denemeyen kişi yıllarca baksa bisiklete binmeyi öğrenemez.

Baktın kor havası, eve gel kör olası.

Tehlikeli bir durum doğunca, ondan uzaklaşmanın çare­leri aranmalıdır.

Bal bal demekle ağız tatlanmaz (tatlı olmaz)

Güzel sözler söylemekle, düş kurmakla güzel so­nuç elde edilemez. Önemli olan sonuca ulaşmak için gereklidir

Balı olan bal yemez mi?

Üreterek sattığımız, başkalarının yararlandığı mala biz de gereksinme duyabiliriz.

Balı parmağı uzun (olan) yemez, kısmetlisi yer (yeme­miş, kısmeti olan yemiş).

Güzel bir şey onu isteyen ve elde edecek gibi görünen herkesin eline geçmez. Bu nedenle ondan daha kolay sağla­yabilen değil, eline geçirebilen kişi yararlanır. Bir bakıma kısmeti olan elde eder.

Bal ile kaymak yenir ama, her keseye göre değil.

Güzel şeyleri daha da güzelleştirecek şeyler vardır. An­cak bunları gerçekleştirmek paraya dayanır.

Bal olan yerde sinek de olur (bulunur).

Bir yerde güzel ve değerli şeyler varsa bu şeylerin etra­fında da bunlardan yararlanmak isteyen birtakım asalaklar bulunur.

Balta değmedik ağaç olmaz.

Acılarla, felaketlerle karşılaşmamış kişi yoktur. Ancak bu acıların dereceleri farklıdır.

Bal tutan parmağını yalar.

Kişi, kendine teslim edilen ya da başkaları için çalıştığı işten pay umar, yararlanır. Bu da doğaldır.

Bana dokunmayan (beni sokmayan) yılan bin yaşasın.

- Bazı insanlar, kendilerine zarar vermeyen "bir kişinin, başkalarına zararı olsa da ona göz yumarlar.

- Zararlı olduğu bilnen bir kişiye kimsee kötülüğü do­kunmadığı sürece ilişilmemeli.

Baskıdaki altından, askıdaki salkım yeğdir.

Kullanılan, işe yaratılan az değerli nesne, saklanan, kul­lanılmayan nesneden daha iyidir.

Baskın basanındır.

Savaşta veya diğer olaylarda karşı tarafa fırsat verme­den baskın yapan kazançlı çıkar.

Baskısız (çivisiz) tahtayı yel (el) alır yel yel almazsa sel (yel) alır. (Baskısız yongayı yel alır; sahipsiz tarlayı sel alır).

Aşırı baskı kadar başıboş bırakılmak da çocuklar ve gençler için zararlıdır. Disiplin altına alınmayan çocuklar ve gençler, zararlı etkenlerle istenmeyen yollara yönelebilirler.

Başa gelen çekilir.

Bütün çabalarımıza karşın düştüğümüz kötü durumları kabullenmemiz gerekir. Elimizden bir şey gelmiyorsa, sa­bırlı olup katlanmaktan başka yol yoktur.

Başa gelmeyince bilinmez.

Başkasının uğradığı bir felâketin ne kadar acı olduğu­nu, başımıza böyle bir felâket gelmeyince, gereği gibi anla­yamayız.

Baş ağır gerek, kulak sağır.

Davranışlarımızda ölçülü, ağır başlı olmalı, dedikodu­ları dinlemekten kaçınmalıyız.

Baş başa bağlı, baş da şeriata (yasaya, padişaha).

Toplum içinde tam anlamıyla bağımsız kişi yoktur. Herkesin sorumlu olduğu, bağlı bulunduğu bir yer veya makam vardır. Biz yöneticilere bağlıyız, yöneticiler de kanun­lara bağlıdır.

Baş dille tartılır.

Kişinin aklı, söylediği sözlerle ölçülür.

Başına gelen başmakçıdır.

Başından bir iş geçmiş olan kimse o işte tecrübeli olur. Uğradığı zarara bir daha uğramamak için tedbir alır.

Başın başı, başın da başı vardır

Başta bulunan her kişinin üstünde daha büyük bir baş, (yönetici) onun da üstünde kendisinden büyük bir baş var­dır.

Başlını acemi berbere teslim eden, pamuğunu cebinden eksik etmez (etmesin).

Deneyimsiz ve yeterince ustalık kazanmamış kişiye iş yaptıran bir kimse, tatsız sonuçlar almaya hazır olmalıdır. Yöneticileri becereksiz olan toplumlarda böyledir.

Başın sağlığı, dünya (nın) varlığı.

Sağlıklı, hastalıksız bir yaşam, dünyanın bütün zengin­liğine değer. En büyük zenginlik sağlıklı olmaktır.

Baş kes, yaş kesme.

Yararlan saymakla bitmeyecek ağaçları, özellikle fi­danları kesmek, bir insan başı kesmek kadar zararlı ve vahşicedir.

Baş nereye giderse ayak da oraya gider.

Ailede büyükler ya da işbaşindakiler nasıl bir yol izler­lerse çocuklar ve yönetilenler de doğal olarak aynı yolu iz­lerler. Bundan dolayı büyüklerin ve yöneticilerin iyi örnek olmaları gerekir.

Baş olan boş olmaz.

Bir topluluğu yönetme katına yükselmiş kişiler, böyle bir yere gelebildiklerine göre, bunların bir birikimi, bir de­ğeri vardır. Öte yandan bu gibi kişilerin işleri çok olduğun­dan boş zamanları yoktur.

Baş ol da eşek başı (soğan başı) ol.

Nerede ve hangi işte olursa olsun, başta bulunmak, yö­netilmekten iyidir. Çünkü insana sağlayacağı yararlan çok­tur.

Baş sallamakla kavuk eskimez.

Söyleneni doğrulamaktan, bir kimsenin suyuna gitmekten zarar gelmez.

Baş yarılır börk içinde, kol kırılır kürk (en) içinde.

Bir ailede, akrabalar arasında çıkabilecek birtakım an­laşmazlıkları başkalarına duyurmamak gerekir. Kişiler, so­runlarını içlerinde halletmelidirler.

Baş yastığı baş derdini bilmez.