Baykuşun kısmeti ayağına gelir.

Tanrı hiçbir canlıyı aç bırakmaz. Kımıldamadan duran baykuşun rızkını bile önüne koyar. (İnanışa göre baykuş bü­tün geceyi uykusuz geçirir, ibadet edermiş. Sabaha karşı ö-nüne gelen bir serçeyi yetmiş).

Bayramda borç ödeyene ramazan kışa gelir.

Oruç tutan kimse için ramazan günleri ağır ağır geçer. Vadesi bayramda dolacak bir borcu ödemek zorunda olan kimseye o günler çabuk geçiyor gibi gelir. Çünkü insan, güç işlerin yapılmasını ertelemek ve uzak zamanlara atmak is­ter.

Baz bazla, kaz kazla, kel tavuk topal horozla.

Kişi, ancak kendi düzeyinde, kendi huyunda olan kim­selerle uyuşup, arkadaşlık edebilir.

Bedava sirke baldan tatlıdır.

Para ödenmeden, bir emek harcanmadan elde edilen bir nesne, değersiz de olsa hoşa gider, kişiye değerliymiş gibi gelir.

Bekâr gözü, kör gözü.

Bekâr erkek, evlenme istek ve heyecanı içinde olduğun­dan alacağı kızın kusurlannı göremez.

Bekârın parasını it yer, yakasını bit.

Bekarlar, özellikle erkekler düzensiz yaşadıkları için araları ve zamanları çar çur olur. Bu bakımdan üstlerine aşlarına yeterince bakamazlar, paralarının kıymetini bil­mezler.

Bekârlık maskaralık.

Bekâr kimse bakımsızdır, derbeder bir hayat sürer.

Bekârlık sultanlık.

Aile sorumluluğundan kaçan ve başı boş bir yaşayış sürmeyi seven kimselere göre bekârlık, eşi bulunmaz bir sorumsuzluk ve rahatlık durumudur.

Beleş (bahşiş) atın dişine (yaşına, dizginine, yularına) bakılmaz.

Para verilmeden gelen şey, eksiği, kusuru olsa da hoş karşılanır.

Benzeye benzeye yaz, benzeye benzeye kış olur.

İnsanlar birbirlerinden etkilenirler. Birbirlerine baka ba­ka iyi ya da kötü olurlar. Bu durum mevsimlerin oluşumuna benzer. Günlerin birbirinden farkı olmadığı halde ısına ısına yaz yada soğuya soğuya kış olduğu gibi...

Berber berbere benzer ama, başın Allah'a emanet.

Bir mesleği herkes yapar, fakat içlerinden ancak birkaçı işinin uzmanıdır. İncelemeden başvurduğunuz kişi işinde yetersizse malınızı da, canınızı da tehlikeye sokabilir.

Berberin solumazı, tellağın terlemesi, kahvecinin söyle­mezi.

Yüzü yüzünüze pek yakın olarak iş gören berber solu­yorsa nefesi, ağız kokusu burnunuza girer. Tellak terliyorsa sizi keselerken terleri üzerinize damlar; ayrıca ter kokusun­dan rahatsız olursunuz. Müşterilerinin iç yüzünü bilen kah­veci, birinin sırrını ötekine söylerse sanatını kötüye kullan mış olur. Kişiler mesleklerinin insan ilişkilerinde gerektirdi ği, görgü ve saygı kurallarına uymalıdırlar. Kısacası herkes meslek ahlâkına sahip olmalıdır.

Besle kargayı oysun gözünü.

İyilikten bilmeyen nankör kimseler, iyiliklerini ve yar dunlarını gördükleri kişilere karşı kötülükte bulunurlar.

Beslemeyi eslemeden alma.

Sürekli bir hizmet için evine kabul edeceğin kimseyi iyice sorup soruşturmadan alma.

Beş parmağın hangisini kessen acımaz?

Ana baba hiçbir çocuğunu diğerinden ayırmaz. Birin­den birine bir zarar gelse bunun acısını içinde duyar.

Beş parmak bir değil (olmaz).

İnsanlar fiziksel, ruhsal, yetenek ve başarı yönünden eşit değildir. Bunun sonucu olarak aralarında zenginlik gibi, meslek gibi, farklılıklar oluşur. Bir ailede de böyledir; ço­cuklar eşit şartlarda yetiştikleri halde her yönden farklılık gösterirler.

Beş tavuğa bir horoz yeter.

Bir topluluğa birden fazla baş gerekmez.

Beterin beteri var (-dır).

Kötü bir duruma düştüğümüz zaman umutsuzluğa ka­pılmamalıyız. Durumumuzdan daha kötü durumların da ola­bileceğini düşünmeliyiz.

Bey ardından çomak çalan çok olur.

Güçlü kişi ile yüzyüze bulundukları zaman ağızlarını açmayan kimseler, o gittikten sonra aleyhinde atıp tutarlar.

Bey ası borç, düğün ası ödünç.

Toplumda bazı şeyler karşılıklıdır. Ziyafete giden bir gün ziyafet vermek durumundadır. Düğüne giden de, kendi düğününe çağırmak durumundadır.

Beyazın (akın) adı (var), esmerin (karanın) tadı (var).

Beyaz tenli olanlar, güzel sayılır; oysaki gerçek güzel­lik, tende değil içtedir.

Beyler buyruğu yoksula kan ağlatır.

Kötü yöneticiler emirlerinde çalıştırdıkları kişilere, hal­ka adaletsiz ve kötü davranarak onları canlarından bezdirir.

Beylik çeşmeden su içme.

Gerekli olmadıkça vara yoğa devlet işlerine, resmi yer­lere karışmamalı, girip çıkmamalıdır.

Beylik fırın has çıkarır

Kişilere oranla devletin gücü daha fazladır. Bu yüzden de devletin yaptığı iş temiz ve sağlamdır. Kişilerin yaptığı işi devlet yaparsa dört başı mamur yapar.

Bez alırsan Musul'dan, kız alırsan asilden.

Alacağımız malların, yapacağımız işlerin cinsini aslını bilerek almalıyız. Çünkü her şeyin kalitesi soyuna, as­lına bağlıdır.

Bıçağı kestiren kendi suyu, insanı sevdiren kendi huyu.

Bir kimsenin, bir şeyin değeri, kendisinde aranan özel nitelikle artar: Kişi, huyu güzel olursa sevilir. Bıçak, çeliği­ne iyi su verilmiş olursa keskinleşme yeteneği kazanır.

Bilmemek ayıp değil, sormamak (öğrenmemek) ayıp.

İmkânsızlıklar ve türlü nedenler öğrenmeyi sınırlayabi­lir. Kişinin birtakım noksanlıkları olabilir. Önemli olan so­rup öğrenerek eksiklikleri kapatmaktır. Sorup öğrenmeden yapmaya kalkışmak yanlışlıklara sebep olabilir.

Bin atın varsa inişte in, bir atın varsa yokuşta bin.

Üzerinde yük olan at, yokuş aşağı inerken zorlanır, bel­ki de ölebilir. Ama üzerinde yük de olsa yokuşu daha kolay çıkar. Bu nedenle kişi, hem kendisi, hem at için kolay dav­ranışları yeğlemelidir.

Bin bilsen de bir bilene danış.

İnsanın, tüm bilgileri bilmesine olanak yoktur. Mutlaka kendisinden daha iyi bilen çıkar. Çünkü akıl akıldan üstündür. Bir işe başlarken bilgisi herkesçe kabul edilen kimsenin düşüncesi alınmalıdır. Gerekirse birlikte tartışarak doğrulan aramak gerekir.

Bin dost az, bir düşman çok.

Dostun fazlasından zarar gelmez. Aksine yararı vardır. Ama düşman acımasızdır. Azı çoğu olmaz. Bir düşman her türlü belâ açmaya yeter.

Binicinin sağı solu olmaz.

- Usta binici ata sağdan da, soldan da rahatlıkla biner.

-  Bir işi bilen, o işin ustası olan kişi, hangi koşullar içinde olursa olsun işini iyi yapar.

Bin işçi, bir başçı.

Bir işi yöneten, plânlayan, yetenekli bn- yönetici yoksa, çalışanların sayısının fazlalığı önemli değildir. Ne kadar çok işçi çalışırsa çalışsın, iş başarı ile yürütülemez.

Bin merak, bir borç ödemez.

Ödeme yollarını aramadıktan sonra üzülmekle en kü­çük bir borç dahi ödenmez. Boş yere üzülmek yerine, üzün­tünün nedenlerini ortadan kaldırmak gerektir.

Bin nasihatten, bir musibet yeğdir, (Bir musibet, bin na sihatten yeğdir).

Yanlış yolda olan bir kişiye verilen yüzlerce öğüt etkili olmaz. Tuttuğu yolda başına gelen bir felâket, aklını başına getirir. Demek ki bir insana en iyi dersi, başına gelen felaket verir.

Bin ölçüp bir biçmeli.

Bir işi yapmadan önce çok düşünmeli, sonucu iyi hesaplanmalıdır. Sonradan duyulacak pişmanlık para etmez.

Bin tasa, bir borç ödemez.