Hacı, hacı olmaz gitmekle Mekke'ye, dede, dede ol­maz gitmekle tekkeye

Bir iş yalnızca görünüşte ve biçimsel olarak yapılmışsa gerçekten yapılmış sayılmaz. Bir iş hem dış hem de özden yapılırsa gerçek olur ve de sonuç alınır.

Hacı, hacıyı Mekke'de (derviş dervişi tekkede) bulur.

Aynı yolda, aynı düşüncede olan kimseler, birbirlerini düşüncelerine uygun yerlerde bulurlar, birleşirler.

Hacı Mekke'de derviş tekkede (yakışır).

Kişi, kendi özel durumuna uygun düşen ortama yakı­şır. Durumuna ters düşen yerde bulunuyorsa yadırganır.

Haddini bilmeyene bildirirler.

Kendisindeki yetenekleri, değerleri tanımayan, ölçemeyen, davranışlarım kontrol edemeyip topluma zarar ve­renlere ağızlarının payı verilir. Kişi, kendisini tanımayı bil­melidir.

Hak deyince akan sular durur.

Bir anlaşmazlıkta adalet, doğruluk, tarafsızlık yolu tu­tulursa kimsenin söyleyecek sözü olmaz.

Haklı söz, haksızı Bağdat'tan çevirir.

Doğru söz, inandırıcı söz, yanlış yolda çok ileri gitmiş kişiyi bile yola getirir. Doğru sözün değeri er geç anlaşılır.

Hak yerini bulur.

- Hak edilmiş emek, yerde kalmaz.

-  Bir haksızlığı, kötülüğü kaldıran yol, doğru yoldur. Doğruluk, her zaman haksızlığa, kötülüğe üstün gelir. Za­man zaman doğruluktan kaçınılabileceği düşünülse bile so­nunda Doğruluk, üstünlüğünü, kaçınılmazlığını gösterecek­tir.

Halayıktan kadın olmaz, gül ağacından odun, (Gül dalından odun, beslemeden kadın olmaz).

Her şeyin, kendisinden beklenen görevi yapabilecek niteliklere uygun olması gerekir. Uygun nitelikteki araç ve gereci kullanmadan istenen sonucu elde etmek olanağı yok­tur. İnsanlar için de böyledir. Çok kültürsüz bir kadın, kül­türlü bir adamın eşi olamaz.

Hal, halin yoldaşıdır.

Aynı durumdaki kimseler birbirlerinin durumlarını, duygularını daha iyi anlarlar.

Hamala semeri yük değildir.

İnsana kendi işi ve çok yakınlarının sorumlulukları ağır gelmez. Kişi, kendi işini yüksünmez.

Hamama giren terler.

Bir işe kalkışan kişi, o işten sonuç almak, yararlanabil­mek istiyorsa, işin gerektirdiği sıkıntılara da göğüs gerecek, bunlara katlanacaktır.

Hamsi kurban olur mu? Kanı da var, canı da, (Hamsi niçin kurban olmasın; kanı da var, canı da).

Yanlış iş yapmaya niyetli kişi, bunun doğru olduğunu kanıtlamak için bin dereden su getirir, kendince gerekçeler bulur.

Hangi gün vardır akşam olmadık.

insan hayatında sürekli mutluluklar yoktur. Güzellikler kalıcı ve sürekli değildir. Her başarının, her mutluluğun, her şöhretin bir sonu vardır.

Hanım kırarsa kaza, halayık kırarsa ceza, (Hizmetçi kı­rarsa suç, hanım kırarsa kaza).

Söz ve para sahiplerinin, buyurucu durumunda olanla­rın yaptıkları hatalar hoş görülür. Ama aynı hatayı buyruk altındakiler yaparlarsa cezalandırılırlar. Yani hatayı yapanın kim olduğuna göre yargı değişir.

Haramın temeli (binası) olmaz.

Haram kazanç kalıcı değildir. Bir gün mutlaka şu veya bu şekilde yok olup gider.

Haramzade pazar bozar, helâlzade para yapar (Helâlzade barıştırır, haramzade karıştım).

Karaktersiz, sütü bozuk kişi, insanların arasını açar, anlaşmazlıklar yaratır. Soylu kişiler ise anlaşmazlıkların çözümlemesine yol açar.

Harmanda dirgen (tırpan) yiyen sıpa, yılına kadar acısını unutmaz.

Bir suçundan dolayı cezalandırılan kişi, uzun süre bu cezanın etkisiyle başka suç işlemekten çekinir.

Harman döven öküzün ağzı bağlanmaz.

Bize kâr sağlayan, hizmetinden yararlandığımız kişi­nin, bize kazandırdığı şelerden yararlanması gerekir.

Harman dövmek keçinin işi değil.

Önemli ve büyük işleri, o işlerin üstesinden gelebile­ceklere yaptırmak gerekir.

Harmanı yakarım diyen, orağa yetişmemiş.

Kötü düşünceli, başkalarına kötülük yapmak isteyen kişi, çoğu kez eştiği kuyuya düşer. Kötülük yapmaya fırsat bulamadan cezasını görür.

Harman sonu dervişlerindir.

Herkesin bol bol yararlandığı şeyin artakalanından al­çak gönüllü kimseler yararlanır.

Harman yel ile, düğün el ile.

Her işin gerçekleşmesi birtakım koşulların bulunması­na bağlıdır. Örneğin, harman savurmak için yel gereklidir. Çoğu işler de tek başına olmaz. Mutlaka diğer insanlara ge­reksinim vardır. El ele vermeyi gerektirir. Düğün, ölüm tö­renleri gibi.

Hastalık, kantarla girer, miskalle çıkar.

İnsan çok kolay hastalanır. Küçük bir dikkatsizlik has­talanmaya yeterlidir. Hastalanan kişinin sağlığına kavuşma­sı ise çok yavaş ve zor olur. Bu nedenle sağlık kurallarına dikkat edilmelidir.

Hastalık sağlık (sayrılık) bizim için.

Bugün sağlıklıyım diyerek boş vermemek gerekir. Ki­şinin sağlığını yitirmesi an meselesidir. Sağlığımızla ilgili her türlü önlemi almalıyız.

Hasta olmayan, sağlığın kadrini bilmez.

Sağlıklı yaşamanın ne büyük bir mutluluk olduğunu hastalıklı kişiler çok iyi bilirler. Sağlığın değeri, kaybedil­dikten sonra anlaşılır ama, iş işten geçmiş olur. Sağlıklı iken sağlığın değerini bilmeliyiz.

Hasta ol benim için, öleyim senin için.

Kişi, kendisine bir iyilik yapan, özveride bulunan kişi­ye sırası gelince daha büyük iyilik yapmaya çalışmalıdır.

Hastaya bakmaktan, hasta olması yeğdir.

Ağır, özellikle yatalak hastaya bakmak çok zordur. Ki­mi zaman böyle hastalara bakmak zorunda kalan kişilere hasta olmak daha kolay gibi görünür.

Hastaya döşek (yatak) sorulmaz.

Bir kimseye sahip olmayı çok arzuladığı şeyi, isteyip istemediği sorulmaz. Densizlik olur.

Hatasız kul olmaz.

Dört dörtlük insan olamaz. Mutlaka her insanın bir ku­suru vardır.

Hatır için çiğ tavuk (da) yenir,

İnsan, sevdiğinin hatırı için en olmayacak şeyleri bile yapmayı göze alır.

Haydan gelçn huya gider, (selden gelen suya gider).

Emeksiz, havadan kazanılan para, işe yaramadan çar çur olup gider.

Hayır dile eşine (komşuna), hayır gele başına, (Ne diler­sen eşine, o gelir başına)

Kişiler, iyi niyetli olur, başkaları için ıyı şeyler düşü­nür, iyi şeyler yaparlarsa, başkalan da kendileri için iyi şey­ler düşünür.

Hazıra, dağlar dayanmaz.

Bir mal, bir para, ne kadar çok olursa olsun, yerine konmadan sürekli harcanırsa bir gün mutlaka tükenir.

Hekimden sorma, çekenden sor.               

Bir derdin, sıkıntının acısını, çare gösterecek kimse de­ğil, çeken bilir.

Hekim kim, başına gelen .

Bir hastalığın en ıyı hekimi, bu hastalığı geçirmiş olan kişidir. Toplumsal hayatta da böyledir. Bir konuyu ve çözü­münü en iyi bilen kimse, başından böyle bir olay geçmiş olan kimsedir.

Hekimsiz, hakimsiz memlekette oturma.

Sağlığın güvencesi doktor (hekim), adaletin güvencesi hakimdir. Sağlığın ve adaletin bulunmadığı yerde yaşamak çok zordur.