|
Duyu organlarımız yoluyla algılayabildiğimiz varlıkları karşilayan sözcüklere, somut anlamlı sözcükler denir. ÖRNEKKapı, hava, duvar, gölge, el, göz, diş, çiçek... Duyu organlarımız yoluyla algılayamadığımız varlıkları karşılayan sözcüklere, soyut anlamlı sözcükler denir. ÖRNEKSevgi, kin, nefret, zihin, kıskançlık... UYARI 1: Somut anlamlı bir sözcük, anlam genişlemesi yoluyla, bir de soyut anlam kazanabilir. ÖRNEK "Yürek" sözcüğü, "vücuda kan pompalayan organ" anlamıyla somuttur."Sakatatçıdan yarım kilo yürek aldım." (Somut Anlam)"Çok yürekli bir boksördü.Bu cümlede "yürek" sözcüğü "cesaret" anlamıyla soyutlaşmıştır. "Kol, kanat" sözcüğü, temel anlamıyla somuttur."Yük taşıdığı için kolları hamlamıştı." (Somut Anlam)"Kanaryanın sol kanadı kırılmıştı." (Somut Anlam)"Akrabalarına sürekli kol kanat gererdi." (Soyut Anlam) Bu cümlede geçen "kol, kanat" sözcüğü "yardım etmek, gözetmek, korumak" anlamıyla soyuttur. UYARI 2: Soyut anlamlı sözcük, bir de somut anlam kazanabilir. ÖRNEK"İyi insanları herkes sever."Bu cümlede kullanılan "iyi" sözcüğü, soyut anlamlı "iyileri herkes sever."Bu cümlede geçen "iyileri" sözcüğü, aynı zamanda "insan" kavramını kapsadığı için, somut anlamlıdır UYARI 3: Somut anlamlı bir sözcük, bir somut anlam daha kazanabilir. ÖRNEK "Burun" sözcüğü temel anlamıyla, "solunum organının ilk kısmı olan ve alınla üst dudak arasında bulunan çıkıntı, iki delikli koklama organıdır. Somuttur."Üşüttüğü için burnu akıyordu."Bu cümlede "burun" sözcüğü, temel anlamıyla somuttur.Bu sözcük, "karanın denize doğru uzanmış kısmı" ve "bir şeyin ön ve sivri kısmı" anlamlarıyla, yeniden somut bir anlam kazanmıştır."Sinop burnu, Türkiye'nin kuzeydeki en uç noktasıdır.""Ayakkabının burnuyla sert bir şut attı."Yukarıdaki her iki cümlede geçen somut "burun" sözcüğü, yeniden bir somut anlam kazanarak, yan anlamda kullanılmıştır. UYARI 4: Soyut anlamlı bir sözcük, bir soyut anlam daha kazanabilir. ÖRNEK"İyi" sözcüğü temel anlamıyla "kendisinde aranılan nitelikleri taşıyan" dır. Soyuttur."Okulun müdürü iyi bir konuşma yaptı." Bu cümledeki "iyi" sözcüğü, temel anlamıyla kullanılmıştır ve soyuttur.Bu sözcük, "bol, çok", "sağlıklı", "uğurlu, hayırlı" anlamlarıyla yeniden soyut bir anlam kazanmıştır."Bugün iyi balık yakaladık.""İyi" sözcüğü, "bol, çok" anlamında kullanılmıştır."Seni oldukça iyi gördüm.""iyi" sözcüğü, "sağlıklı" anlamıyla tekrar soyut bir anlam kazanmıştır. Burada yan anlamda kullanılmıştır
|