PARAGRAFTA DİL VE DÜŞÜNCE

Her paragraftaki cümleler, kendinden önceki ve sonraki cümlelerle dil ve düşünce bakımından bir­birine sıkıca bağlıdır. Her cümle, bir öncekinin de­vamı olmak zorundadır. Yoksa dil ve düşünce bir­likteliği sağlanamaz.Bu birlikteliği sağlayabilmek için de ya önceki sözler yinelenir, ya da önceki kavram, nesne ve cümlelerin yerine zamirler kullanılır. Cümleler arasında sağlıklı bağ­lantılar kurabilmek için, bağlaç ve edatlardan da sık sık yararlanılır. Aşağıdaki örnekte bunu göre­lim: 

"Atatürk konusunda da bu böyledir. Atatürk'ü ta­nımak, tanıtmak, sevdirmek, onu, kalplerde ve kafalarda şekillendirmek istiyorsak, eserlerine, fi­kirlerine dönelim; çünkü gözyaşı ve ağıt bu işi başaramaz."

PARAGRAFIN YAPISI

Metindeki Yerlerine Göre Paragraflar:Paragraflar, yazıdaki yerlerine göre, giriş, gelişme ve sonuç paragrafı olmak üzere üçe ayrılır:

A) Giriş Paragrafı: Metnin yazdma amacını ya da metnin konusunu belirten, okuyucunun dikkatini çekici özelliğe sahip paragraflardır. Son cümlesi, gelişme paragrafıyla bağlantıyı sağlayan geçiş cümlesi özelliği gösterir. Giriş paragraflarında ge­nellikle zamirler, bağlaçlar kullanılmaz.

C) Sonuç Paragrafı: Yazının, metnin özeti niteli­ğini taşıyan son paragraftır. Parçanın anadüşüncesi, bu paragrafta özellikle vurgulanır.

PARAGRAFIN İÇ YAPISI

Paragraflar, yapısı yönünden üç bölüme ayrılır: 1-Giriş cümlesi, 2- Gelişme Cümleleri, 3- Sonuç cümlesi. Bu bölümler bize paragrafın, bir yazının küçük bir örneği olduğunu göstermektedir.

1- Giriş Cümlesi: Bu cümlede paragrafın konusu ve amacı belirtilir. Gelişme bölümünün temeli atı­lır. Giriş cümlesi çoğunlukla para'grafın anadüşüncesini özetler. Bu cümleler kısa ve ilgi çekici olur­lar. Giriş cümlesinde bağlaçlar ve önceden sözü edilen konuları çağrıştıran bağlayıcı kavramlar bu­lunmaz.

ÖRNEK 

"Güzelliğin görece olduğu doğru değildir.""insanlığın adım adım ilerlemesini sağlayan şey, kuşkusuz, kişisel kazançların, ürün ve buluşların, kuşaktan kuşağa aktarılmasıdır.""Sanatın yalnızca bir süs varlığı olarak ele alındığı Divan yazınında, aşırı bir yabancılaşma görülür." 

2-  Gelişme Cümlesi:

Düşüncelerin, duyguların, görüşlerin, mantıklı bir düzene göre planlandığı, konunun açılarak geliştirildiği bölümdür. Paragra­fın geliştirilebilmesi için de örneklerden, tanıklar­dan, karşılaştırmalardan açıklamalardan benzerlikten yararlanır.Konuyla ilgili ayrıntılar verilir.

ÖRNEK

"Toplumu oluşturan bireyler birçok 'güzel' tanımın­da birleşiyor. Bir bakıma moda konusuna benzi­yor bu. Moda, başlangıçta bir tür kişisel ve yaratı­lan güzelliktir; yeni olduğu için de görecedir. Ancak, bu yaratılan güzellik, gerçekte ortak bir ça­banın ürünüdür. Eliot'un dediği gibi. 'Bugün geç­mişle yönetilir; geçmiş de bugünle değişime uğrar.'""Sanatın, yaşamın bir. parçası kabul edildiği halk şiirinde ise bütün örnekler, kuşlar, sevgililer, gü­zeller yerlidir, Anadoluludur. Çünkü Halk ozanı, duyduğu değil, gördüğü, tanıdığı kuşu işler şiirin­de."

3- Sonuç Cümlesi: Paragrafın son cümlesidir. En güçlü düşünce, en önemli görüş, genellikle, bu son cümlede bulunur. Paragrafın en güzel, en kısa, en etkileyici cümlesidir. Paragrafın ana dü­şüncesi bu cümlede tekrar vurgulanır. Sonuç cümlesinde bağlayıcı öğeler bulunabilir.

ÖRNEK

"Hayvanlarda buna benzer bir olay yoktur: eğitim görmüş bir köpek, başka bir köpeği eğitemez.""Bu bakımdan, bugün edebiyat kitaplarımızı yeni­den gözden geçirmek, düzenlemek gerekmekte­dir. "