|
Paragrafta belli bir konu işlenirken, bir düşünce savunulurken çeşitli öğelerden yararlanılır. Bunun yanında yazarın belli bir dil ve anlatım düzeyini yakalamasını sağlayacak bazı özellikler vardır. Bunları aşağıda tek tek inceleyelim: 1- İşitsel Öğelere Yer Verme: işitme organımızla algılayabildiğimiz şeylere (seslere) paragrafta yer vermektir. ÖRNEK"Dalgalar kayalıkları dövüyor, martı çığlıkları ortalığı kaplıyordu." 2- Görsel Öğelere Yer Verme: Gözle algıladığımız öğelere paragrafta yer vermektir. ÖRNEK"Kapının yanındaki asmaya asılı bir tüfek ve fişeklik gözüme ilişti." 3- Doğayı Devinim İçinde Yansıtma: Doğadaki hareketliliği, canlılığı olduğu gibi vermektir. Doğadaki hareket edebilen varlıklar, hareket halindeyken anlatılır. ÖRNEK"Yaylada, şırıl şırıl akan bir derenin yanındayım. Alabalıklar suyun yüzüne zıplıyor, taştan taşa 4- Ayrıntı Üzerinde Yoğunlaşma: Anlatılan şeyi tüm ayrıntılarıyla ortaya koymaktır. ÖRNEK"Hafifçe başını kaldırdı, bunu yaparken çenesini sağa sola götürüp getirdi. Saç örgüleri iki omuzdan aşağı düşmüştü. Örgüler, kırmızı-beyaz puanlı bir bezle, sıkıca bağlanmıştı." 5- Doğa Varlıklarını (Olaylarını)Kişileştirme: Doğadaki varlıklara insan özelliği verilmesidir. ÖRNEK"Aladağlar, omuzlarına sisten bir şal atmış, eteklerindeki yağmur tanelerini silkeliyordu." 6- Açıklık: Paragraftaki duygu ve düşünceler okuyucu tarafından anlaşılıp, başka anlamlara yol açmıyorsa, bu paragrafta açıklık var demektir. 7- Yalınlık: Paragraftaki düşünce dolambaçlı yollara sapmadan, boş sözlerle paragrafı doldurmadan, mantık hatalarına düşmeden, gereksiz yinelemelerden kaçınılarak anlatılmışsa, buna yalınlık denir. 8- Akıcılık: Sözcükten başlayarak, cümlelerin dizilişinde gelişen akıcılık, metnin tümünde etkisini gösterir. Bir paragrafta, söyleniş güçlüğü yaratan harf ve sözcükler, okuduğunuzda kulağı tırmalayan sesler, takınaklı sözcük ve cümleler, akıcılığı yok eder. 9- Özgünlük: Hem duygu ve düşünce, hem de üslup yönünden bir sanatçıyı diğerlerinden ayıran özelliklerin tümüne, özgünlük adı verilir.
|
