|
Yer kazanmak, kolaylık sağlamak gibi pratik düşünc-lerle sık sık kullanılan kelimeler, kitap veya dergi başlıkları, kişi ve yer adları, kuruluş adları yazıda bir veya birkaç harfle kısaltılır. Gerçek kısaltmalar eskiden beri yerleşmiş biçimlerde kullanılır. C (Ceisius), T.C. (Türkiye Cumhuriyeti), P.T.T. (Posta, Telgraf, Telefon), s. (sayfa), vb. (ve başkaları, ve benzerleri). Gerçek kısaltmaların büyük bir bölümünde kısaltma harflerinden sonra nokta konur. c. (cilt), s. (sayfa), bk. (bakınız), krş. (karşılaştırınız), çev. (çeviren), yaz. (yazan). - Buna karşılık ölçü, para ve yönlerin adları noktasız yazılır: cm (santimetre), g (gram), hl (hektolitre), I (litre), m (metre), mm (milimetre), TL (Türk lirası), G (güney), K (kuzey), B (batı), KB (kuzeybatı) vb. - Sözcüklerde, ansiklopedilerde ve bilimsel yayınlarda sık sık kullanılan özel kısaltmalarda noktasız yazılışlar kullanılabilir, s (sıfat), is (isim), Ar (Arapça), Alm (Almanca), Arn (Arnavutça), Far (Farsça), Fr (Fransızca), İng (İngilizce), T (Türkçe) gibi. Ancak, bu özel kısaltmaların listesi ilgili yayınlarda verilir. Bitişik yazılan kelimelerin kısaltmaları normal olarak bitişik yazılır: km (kilometre), cm (santimetre), hl (hektolitre), kg (kilogram), mm (milimetre) Kısaltılan kelimenin ilk harfi (minüskül, majüskül) normal olarak olduğu gibi muhafaza edilir, s. (sayfa), mal olarak olduğu gibi mhuafaza edilir, s. (sayfa), mm (milimetre), C (Ceisius), vb. (ve başkaları) gibi.- Ancak, küçük harfle yazıldığı halde kısaltması büyük harfle yapılan kelimeler de vardır: TL (Türk lirası); GD (güneydoğu), K (kuzey) gibi. Birkaç kelimeden oluşan kurum ve kuruluş adları, her kelimesi ilk harfi alınarak kısaltılır. Kısaltma büyük harflerle yazılır. Büyük harflerden sonra normal olarak nokta konur: T.C. (Türkiye Cumhuriyeti); T.B.M.M. (Türkiye Büyük Millet Meclisi); P.T.T. (Posta, Telgraf, Telefon); O.D.T.Ü. (Orta Doğu Teknik Üniversitesi), B.M. (Birleşmiş Milletler). Son yıllarda çok kelimeli kurum ve kuruluş adlarının noktasız kısaltılması yaygın bir hâl almıştır. TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi); PTT (Posta, Telgraf, Telefon); AET (Avrupa Ekonomik Topluluğu); ABD (Amerika Birleşik Devletleri), THY (Türk Hava Yolları), NATO (North Atlantic Treaty Organization). Ancak, birkaç kelimeden oluşan adları TBMM, (Türkiye Büyük Millet Meclisi) veya ABD. (Amerika Birleşik Devletleri) gibi yalnız son harflerinden sonra nokta kullanarak kısaltmak yanlıştır. Birkaç kelimeden oluşan kurum ve kuruluş adlarının kısaltmaları, kullanılan harflerin adlarına göre okunur. PTT (Posta, Telgraf, Telefon yerine pe te te); MTA (Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü yerine me te a); DSİ (Devlet Su işleri yerin de se i); BM (Birleşmiş Milletler yerine be me). Kısaltmalardan sonra getirilen ekler, kesme işaretiyle ayrılır. Ekler, kısaltmanın okunuşuna uyar: PTT'ye; DSİ'nin, BM'de.
|