Felsefe

Fotoğraf

Yapım Ekleri PDF Yazdır e-Posta
Dil - Yapı Bilgisi

Eklendikleri sözcüklerin anlamlarını her zaman, türle-riniyse bazen değiştiren eklere yapım eki denir.Yapım eki almış sözcüklere, türemiş sözcük, bu bü­tünlüğe de gövde denir

ÖRNEK  Göz - lük - çü     baş - ar -ı

Dört çeşit yapım eki vardır: 

1-İSİMDEN İSİM YADA İSİM SOYLU KELİME TÜRETEN EKLER

-lık, -lik, -luk, -lük

Odun-luk, göz-lük, tuz-luk, diz-lik, arkadaş-lık

-lı, -li, -lu, -lü

Bilgi-li, toz-lu, süs-lü, köy-lü, söz-lü

-sız, siz, -suz, -süz

Tat-sız, para-sız, çocuk-suz, duygu-suz

-cı, -ci, -cu, -cü, -çı, -çi, -çu, -çü

Demir-ci, Türk-çü, dava-cı, geri-ci, şaka-cı

-cıl, -cil, -cul, -cül, -çil, -çil, -çul, -çül

ev-cil, balık-çıl, insan-cıl, ölüm-cül, ben-cil

-ca, -ce, -ça, -çe

Türk-çe, ev-ce, kaplı-ca, başlı-ca, Çin-ce

-daş, -deş, -taş, -teş

Yurt-taş, karın-daş, ad-daş, yol-daş, soy-daş

-man, -men

Evci-men, koca-man, göç-men, dik-men, Türk-men

- al, - el

 Buz-ul, gen-el, kur-al, yer-el-

sal, -sel

Tarih-sel, bilim-sel, kimya-sal, kum-sal,

-cak, -cek

yumur-cak, oyun-cak, (ı)sı-cak, ev-cek, kuyu-cak

-cık, -cik, -cuk, -cük, -çık, -çik

Badem-cik, elma-cık, tosun-cuk, dip-çik

-dak, -dek

bıngıl-dak, şakır-dak, fırıl-dak, fıkır-dak

-dam, -dem

Gün-dem, er-dem, say-dam, yor-dam

-ak, -ek

baş-ak, dam-ak, ben-ek, top-ak, oğ(u)l-ak

-an, -en

oğ(u)l-an, tüm-en, sap-an, kök-en, er-en

-arı, eri

iç-eri, dış-arı, il-eri, uç-arı

-az, -ez

ay-az, çöm-ez, yal-az

-ız, -iz, -uz, -üz

iki-z, üç-üz, dörd-üz, -beş-iz 

 

2-İSİMDEN FİİL TÜRETEN EKLER

-le, -la

diş-le, baş-la, imza-la, göz-le, kara-la-

lan, -len

süs-len, kireç-len, alkış-lan, duru-lan, ev-len

-laş, -leş

kır-laş, katı-laş, bir-leş, acı-laş, tatlı-laş

-ar, -er

Sar(ı)-ar, mor-ar, yeş(il)-er, baş-ar

-e,-a

boş-a, sür-e, yaş-a, tün-e, kap-a

-da, -de

kımıl-da, tıkır-da, şakır-da, tangır-da, şırıl-da

-sa, -se, -imsa, -imse

garip-se, su-sa, önem-se, az-ımsa, kötü-ümse

-I

kısa-l, ince-l, sivri-l, yükse(k)-l, küçü(k)-l

-al, -el

boş-al, dar-al, çoğ-al, yön-el

 

3-FİİLDEN İSİM YADA İSİM SOYLU KELİME TÜRETEN EKLER

-ma, -me

kaz-ma, dokun-ma, anlat-ma, tat-ma, işit-me

-mek, -mak

söyle-mek, yıka-mak, bak-mak, ara-mak, iç-mek

-amak, -emek

bas-amak, kaç-amak

-iş, -iş, -uş, -üş

bak-ış, gör-üş, açıl-ış, söyle-y-iş, giyin-iş

-ıcı, ici, -ucu, -ücü

gör-ücü, bak-ıcı, öldür-ücü, bıktır-ıcı, sat-ıcı

-ıntı, -inti, -untu, -üntü

dök-üntü, sil-inti, sars-ıntı, kırp-ıntı, kaz-ıntı, gör-üntü

-ti, -ti, -tu, -tü

görün-tü,doğrul-tu, belir-ti, bulan-tı-

()m

tut-am, boz-um, yud-um, atıl-ım, pişir-im

-ak, -ek

Sığın-ak, ele-k, bat-ak, aksa-k, ürk-ek-

anak, -enek

tut-anak, gel-enek, seç-enek, kes-enek, öde-nek

-(ı)k, -(i)k, -(u)k, -(ü)k

uyan-ık, karış-ık, ez-ik, savur-uk, aç-ık

-gın, -gin, -gun, -gün, -kın, -kin

Seç-kin, ol-gun, yor-gun, üz-gün, şaş-kın

-gan, -gen, -kan, -ken

somurt-kan, konuş-kan, -dövüş-ken, atıl-gan

-gı, -gi, -gu,-gü

say-gı, sev-gi, gör-gü, sil-gi, ör-gü

-ga, -ge

süpür-ge, bil-ge, dal-ga, göster-ge

-ı, -i, -u, -ü

sür-ü, doğ-u, bat-ı, sev-i, say-ı, diz-i

-ınç, -ınç, -unç, -unç, -anç, -enç

kaz-anç, gül-ünç, bil-inç, sev-inç, öv-ünç

-iç, -iç, uç, -üç, eç, -aç

gül-eç, bağla-ç, çek-iç, kıl-ıç, sark-aç

-a, -e

sap-a, kıs-a, gör-e, yar-a

-gaç, -geç, -gıç, -giç, -kaç, -keç

yüz-geç, başlan-gıç, dal-gıç, kıs-kaç

-ın, -in, -un, -ün

ak-ın, yığ-ın, tüt-ün, es-in, gel-in

-ıt, -it, -ut, -üt

geç-it, kon-ut, sark-ıt, um-ut, ayır-t

-an, -en

konuş-an, gül-en, bilin-en, gör-en, açıl-an

-mış, -miş, -muş, -müş

açıl-mış, oku-muş, içerle-miş, konuşul-muş, atıl-mış

-ir, -ir, -ur, -ür, -ar, -er

gül-er, yan-ar, çal-ar, yaz-ar, ak-ar

-maz, -mez

utan-maz, bilin-mez, gül-mez

-acak, -ecek

Söylen-ecek, gidil-ecek, açıl-acak, satıl-acak

-dik, -dik, -duk, -dük

bil-dik, tanı-dık, gez-diğ-i, söyle-diğ-i

-esi, -ası

çık-ası, bat-ası, sön-esi, yıkıl-ası

-ılı, -ili, -ulu, -ülü

sök - ülü , ek - ili, dik - ili, aç - ılı

 

 4- FİİLDEN FİİL TÜRETEN EKLER

-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür:  Bu ekler ettirgen veya oldurgan eylem türetir.

gez-dir, aç-tır, konuş-tur, okut-tur, kal-dır, bil-dir

-il, -il, -ul, -ül  Bu ekler edilgen ve dönüşlü eylem türetir.

çek-il, gör-ül, aç-ıl, büz-ül, seç-il, sev-il-

in, -in, -un, -ün edilgen ve dönüşlü eylem

giy-in, sev-in,sakla-n

-ir, -ir, -ur, -ür oldurgan veya ettirgen eylem türetir.

kaç-ır, iç-ir, uç-ur, piş-ir, bat-ır, doy-ur-

iş, -iş, -uş, -üş işteş çatılı eylem türetir.

sev-iş, döv-üş, boğ-uş, tanı-ş, küs-üş

-ıt, -it, -ut -üt  oldurgan veya ettirgen eylem türetir.

ak-ıt, oku-t, kuru-t, sap-ıt, eri-t, ürk-üt

-dar, -der, -tar, -ter

kay-tar, dön-der

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle