Felsefe

Fotoğraf

Küçük Ünlü Uyumu PDF Yazdır e-Posta
Dil - Ses Bilgisi

Ünlülerin düzlük-yuvarlaklık , darlık-genişlik bakımın­dan birbirlerine uygunluğuna küçük ünlü uyumu denir.Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde düz bir ünlü varsa (a, e, ı, i), daha sonraki hecelerde de düz ünlüler gel­mek zorundadır.

ÖRNEK Bakıcı, aşınma, bilge, çayır, yayla, ...

Türkçe sözcüğün ilk hecesinde yuvarlak bir ünlü varsa (o, ö, u, ü), sonraki hecelerde ya dar-yuvarlak olan "u, ü" ya da geniş-düz olan "a, e" gelir.

ÖRNEK Gözlük, sorgu, söylemek, görüş, gülmek...

UYARI 1: Geniş-yuvarlak olan "o,ö" ünlüleri, Türkçe sözcüklerin yalnızca ilk hecelerinde bulunabilir (-yor eki dışında). Orta ve son hecesinde geniş-yuvarlak "o,ö" bulunan sözcükler Türkçe değildir.

ÖRNEK Horoz, şoför, doktor, televizyon, radyo...

NOT: Bazı bileşik sözcüklerde ve ünlemlerde ilk hece dışında "o,ö" bulunabilir.

ÖRNEK Dereotu, Çukurova, ayol, öhö, oho...

UYARI 2: ilk hecesinde yuvarlak ünlü bulunan söz­cüğün ikinci hecesinde düz-geniş "a,e" varsa, üçün­cü ve sonraki hecelerde düz kuralı devreye girer; yani düz-genişten sonra düz olan ünlüler "a,e,ı,i" gelir, tekrar yuvarlak ünlü gelemez.

ÖRNEK Söyleşiler, konuşamamış, sorgulanmamış, gözetlen­di, bozulmamış, .. 

UYARI 3: Bazı sözcüklerde düz-geniş ünlüden sonra "b, m, v" ünsüzleri varsa, sonraki ünlü dar-yuvarlak olur.

ÖRNEK(yağmur) (Çamir) (kabık) (kavırmak) (savırmak) Yağmur, çamur, kabuk, kavırmak, savurmak...

UYARI 4"-yor" eki, küçük ünlü uyumunu her zaman bozar.

ÖRNEK Bakıyor, içiyor, söylüyor, görüyor, konuşuyor...

UYARI 5: Yabancı ve bileşik sözcüklerde küçük ünlü uyumu aranmaz.

ÖRNEK Malûm, mektep, başçavuş, içliköfte, Çukurova, ...

UYARI 6: Küçük ünlü uyumuna uymayan sözcüklere getirilen ekler, sözcüğün son ünlüsüyle uyuma girer.

ÖRNEK Doktorun, masörün, futbolu, çamursuz, yağmurlu...

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle