|
Türkçede her çeşit ad, tekil ya da çoğul olarak kullanılabilir.Üç bölüme ayrılır 1- TEKİL ADLAR: Aynı türden olan bir tek varlığın adına tekil ad denir.Özel adlar, genellikle tekil adlardır.ÖRNEKAdana, Dicle, Paris, Sedat, ismail... Tür adları o türün bireyine yönelik kullanıldığında tekildir ÖRNEK Çağın en rahat taşıtı uçaktır. Alandaki uçaklar bir bir kalktı. Uçağa tam zamanında yetiştim.(Uçak tür adı, ilk örnekte türün tümüne yölenik; ikinci örnekte bir bölümüne yönelik kullanılmıştır. Her iki kullanımda da çoğul özellik gösterir. Son örnekte belli bir tek uçak kastedildiği için uçak tür adı, tekildir.) 2- ÇOĞUL ADLAR: Türkçede adın birden çok varlığı gösterdiğini belirtmek için "-ler, -lar" eki kullanılır. "-ler, -lar" çoğul ekini alan sözcükler, çeşitli anlamlara gelen adlar kurarlar: a- Tür adlarına ve özel adlara çoğulluk anlamları katar. ÖRNEK Ağaçlar, yollar, çiçekler, Türkler, Hıristiyanlar... b- Belli bir çevreyi, aileyi anlatırlar. Bu kullanımda "ler, -lar" eki yapım eki olarak kabul edilir. Bu nedenle özel adlara getirildiğinde kesme işaretiyle ayrılmaz. ÖRNEK Mehmetler, Atillalar, halamlar, dayımlar... UYARI: Bu çeşit kullanımlarda "-ler, -lar" ekinin yerini "-gıl, -gil" eki de tutabilir. ÖRNEK Aligil, dayımgil, Ayşegil. c- Kişi adlarına gelerek o kişiler gibi, onların değerinde kimselerin çokluğunu belirtmek üzere kullanılır. Bu kullanımda "-ler, -lar" eki çekim eki görevindedir. Özel adlara getirildiğinde kesme işaretiyle ayrılır. ÖRNEK Atatürk'ler, Yaşar Kemal'ler, Mimar Sinan'lar,... d- Ortak özelliklere sahip türler topluluğu ÖRNEK Kemirgenler, sürüngenler... e- Çoğul anlamı taşıyan tekil adların anlamını güçlendirerek onlara "birliktelik, toptan olma" anlamları kazandırır. ÖRNEK Ağaçlar, topraklar, hayvanlar, insanlar... f- Somut adlar gibi soyut adlar da çoğullanabilir: ÖRNEK Nefretler, özlemler, sevgiler, kaygılar,... g- Sözcüklere abartma anlamı katabilir: ÖRNEK Dünyalar kadar malı var. h- eklendiği sözcüğe "her" anlamı katabilir. ÖRNEKSabahları kahvaltı ederim. ı- Tamlanan sözcüklere gelerek, tamlayan sözcüğün çoğul olduğunu gösterir. ÖRNEK Anneleri bu sabah gelmiş.Aslında "anne" tekil, cümlede kullanılmayan ve tamlayan olan "onlar" çoğuldur. UYARI: Çoğul eki almış adlarda ad durum ekleri, çoğul ekinden sonra gelir.. ÖRNEK Kalemleri, evlere, kitaplarda, okullardan... 3- TOPLULUK ADLARI: Biçimce tekil olmasına karşın, çokluk ve topluluk anlamı taşıyan adlardır. ÖRNEK Kafile, orman, buket, demet, sürü, ordu, birlik...
|