|
A- YALIN SIFATLAR Yapım eki almayan ya da bileşik olmayan sıfatlardır. Yalın sıfatların çoğu tek hecelidir. Az da olsa çok heceli yalın sıfatlar da vardır. ÖRNEK Bol ışık, sert tahta, tembel işçi. B-TÜREMİŞ SIFATLAR İsim ya da fiil soylu sözcüklere yapım ekleri getirilerek oluşturulan sıfatlardır, iki şekilde oluşturulur a) Adlara getirilen eklerle sıfat türetilebilir. Elbise-lik kumaşvTuz-lu yemek Sıra-dan konuşma b) Eylemlere getirilen eklerle sıfat türetilebilir. Kır-ık camvGeç-ici işçiv SIFAT TÜRETEN BAŞLICA EKLER 1- "-ma, -me" ekiyle sıfat türetilebilir.ÖRNEK Yazma kitap, karma liste, kabartma harita... 2- "-ıcı, -ici, -ucu, -ücü" ekiyle sıfat türetilebilir.ÖRNEK Kesici alet, yırtıcı kuş, düşündürücü konu... 3- "(e)k" ekiyle sıfat türetilebilir.ÖRNEK Korkak adam, kaçak asker, atak genç, aksak iş... 4- "(i)k" ekiyle sıfat türetilebilir. ÖRNEK Uçuk renk, sırnaşık adam, kırık cam, bulaşık su... 5- "gın-gin" ekiyle sıfat türetilebilir.ÖRNEK Taşkın su, uygun giysi, şaşkın adam, solgun çiçek... 6- "-gan, -gen" ekiyle türetilebilir. ÖRNEK Doğuşken horoz, sırıtkan insan, olağan durum, konuşkan genç... 7- "-ı, i" ekiyle sıfat türetilebilir ÖRNEK Dolu şişe, duru su, aşırı düşünce, ayrı dünyalar... 8- "(in)ç" ekiyle sıfat türetilebilir.ÖRNEK Korkunç görüntü, iğrenç olay, kıskanç kadın, gülünç durum... 9- "-gaç, -geç" ekiyle sıfat türetilebilir.ÖRNEK Utangaç çocuk, öğrenci... 10- "-cıl, -cil ekiyle sıfat türetilebilir.ÖRNEK Evcil hayvan, kırçıl kumaş... 11- "-den, -dan" ekiyle sıfat türetilebilir ÖRNEK Sıradan insan, doğrudan görüşme, sudan neden... 12- "-lı, -li" ekiyle sıfat türetilebilir. ÖRNEK Ev-li adam, sınırlı olanak, okullu öğrenci... 13- "-lık, -lik" ekiyle sıfat türetilebilir.ÖRNEK Elbiselik kumaş, kışlık giyecek, ellilik adam... C- BİLEŞİK SIFATLARİki sözcüğün birleşmesinden oluşan sıfatlardır. ÖRNEK boş-boğaz -» boşboğaz çocuk bir-çok —> birçok insan açık-göz —> açıkgöz öğrenci UYARI : Sıfat tamlamalarında tamlanan sözcük -lı, -li, -lu, -lü ekini alarak başka bir adın sıfatı alabilir. Böyle sıfatlara kurallı bileşik sıfatlar denir. ÖRNEK Uzun minareli cami Sıfat Yeşil gömlek-li çocukSıfat D- ÖBEKLEŞMİŞ SIFATLAR 1- Asıl sayı sıfatlarıyla oluşturulabilir. ÖRNEK İki kilo elma, on iki tane kalem 2- Üleştirme sayı sıfatlarıyla oluşturulabilir. ÖRNEK İkişer düzine kalem 3- Zarflarla öbekleşebilir. ÖRNEK Çok güzel çocuk, en güzel gömlek 4- "Ne" soru sıfatıyla oluşturulabilir.ÖRNEK Ne biçim dostluk 5- Ad tamlamaları da öbekleşmiş sıfat olabilir.ÖRNEK Tarık'ın kardeşi Cem.
|
