|
Kişi adlarının yerine kullanılan sözcüklere kişi zamirleri denir."Ben, sen, o, biz, siz, onlar" sözcükleri kişi zamirleridir. Bu sözcükler hangi eki alırlarsa alsın, hangi koşullarda kullanılırsa kullanılsın, kişi zamiridir.Kişi zamirlerinin çekimleri ve çoğullanmaları | | | | | | | | | | | | | I.T.K | II. T K | III. T.K | I. Ç.K | II. Ç.K | III. Ç.K | | | | Yalın | Ben | Sen | 0 | Biz | Siz | Onlar | | | | - i | Beni | Seni | Onu | Bizi | Sizi | Onları | | | | - e | Bana | Sana | Ona | Bize | Size | Onlara | | | | -de | Bende | Sende | Onda | Bizde | Sizde | Onlarda | | | | - den | Benden | Senden | Ondan | Bizden | Sizden | Onlardan | |
ÖRNEK Ona kapıyı ben açtım.Sen bizimle ilgili kötü şeyler söylemişsin.Sizin, tatile onlarla gideceğinizi bilmiyorduk. UYARI 1: Dönüşlü zamir olan "kendi" sözcüğü de kişi zarniridir. "Kendi" zamiri diğer kişi zamirleriyle aynı özelliği gösterir. Ad durum eklerini alınca çekimi şöyle olur: | | I.T.K | II. T.K | III. T.K | I. Ç.K | II. Ç.K | III. Ç.K | | | | | Yalın | Kendim | Kendin | Kendisi | Kendimiz | Kendiniz | Kendileri | | | | - i | Kendimi | Kendini | Kendisini | Kendimizi | Kendinizi | Kendilerini | | | | - e | Kendime | Kendine | Kendisine | Kendimize | Kendinize | Kendilerine | | | | -de | Kendimde | Kendinde | Kendisinde | Kendimizde | Kendinizde | Kendilerinde | | | | - den | Kendimden | Kendinden | Kendisinden | Kendimizden | Kendinizden | Kendilerinden | | | | | | | | | | | |
ÖRNEK Kendisi uğramış. Bizzat kendine anlattım. a- "Kendi" sözcüğü, tamlamalarda hem tamlayan hem de tamlanan olarak kullanılabilir. ÖRNEK Kendisi-nın görev-i Tamlayan Ahmet'in kendi-si O-nun kendi-si Tamlanan b- "kendi " zamiri diğer zamirlerin anlamını kuvvetlendirmek, pekiştirmek amacıyla kullanılabilir. Anlamın pekişebilmesi için "kendi" sözcüğü kişi zamiriyle aynı kişiye çekimlenmelidir. ÖRNEK Onu ben, kendim çalıştırdım.("Kendim" sözcüğü birinci tekil kişi zamiri olan "ben" öznesini pekiştirmek amacıyla kullanılmıştır.) Bunu sen, kendin istedin.("Kendin" sözcüğü ikinci tekil kişi zamiri olan "sen" öznesini pekiştirmek amacıyla kullanılmıştır.) c- "kendi"'zamiri deyimler de sık sık kullanılır. ÖRNEK Kendine yedirememek, kendinden geçmek, kendini bilmek, kendine gelmek, kendi kendine gelin güvey olmak, kendine yontmak, kendini ağırdan satmak, kendini ateşe atmak ÖRNEK Kendine yedirememek, kendinden geçmek, kendini bilmek, kendine gelmek, kendi kendine gelin güvey olmak, kendine yontmak, kendini ağırdan satmak, kendini ateşe atmak. UYARI 2:Adlardan sonra cümle içinde en çok özne görevini üstlenen sözcük türü zamirdir. Parayı ona ben verdim. Özne O bugün evden çıkmamış.özne Sizler Türkiye'nin en büyük güvencesisiniz. Özne UYARI 3: Kişi adılları edatlarla kullanılabilir. ÖRNEK Benim gibi, sizin gibi, ona göre... UYARI 4: Kişi adılları ad tamlamalarında yalnızca tamlayan olarak kullanılabilir. Tamlanan olarak kullanılamaz. ÖRNEK Ben-im kalem-im O-nun ev-i UYARI 5: Kişi zamirleriyle kurulan ad tamlamalarında tamlama eklerinin yerini iyelik ÖRNEK Biz-im araba-mız (-im ve -mız diye tamlama eki yoktur. Bunlar iyelik ekidir ve tamlama eki yerine kullanılmıştır.) sen-in kalem-in (-in diye bir tamlanan eki yoktur. Tamlama eki olan "-ı, -i, -u, -ü"nün yerini ikinci tekil iyelik eki "-n" almıştır.) UYARI 6: Birinci ve ikinci tekil kişi zamirleri (ben, sen) adın yönelme durumu ekini (-e, -a) aldıklarında ses değişimi oluşur. ÖRNEK Ben -> Ban-a Sen -> San-a UYARI 7: Kişi zamirleri birbirlerinin yerine kullanılabilir. Kimi zaman saygı göstermek, bazen resmi olma çabası, kimi zaman da büyüklük taslamak amacıyla ben yerine biz , sen yerine siz adıllarının kullanıldığı görülür. Sizinle nerede tanışmıştık.(Resmiyet söz konusu olduğu için ikinci kişi zamiri "siz", ikinci tekil kişi zamiri olan "sen"in yerine kullanılmıştır.)
|