|
Şaşma, korkma, sevinme, kızma, acıma gibi ansızın beliren duygulan, seslenmeyi, çağırmayı, kimi zaman da bir takım doğa seslerini yansıtmaya yarayan cümle niteliğinde olan sözcüklerdir.Ünlem olarak kullanılan sözcüklerin yanısıra; yansımalar, dilek, buyruk, dua özellikleri taşıyan tüm sözcükler, cümleler ünlem olarak kullanılabilir. ÖRNEK Bayan, alır mısınız! Hasan Bey! Bırak Allahını seversen! Böyle şey olamaz! UYARI: Ünlemlerin kullanıldığı cümleye ünlem cümlesi denir. Bu cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur. Türkçede kullanılan başlıca ünlemler şunlardırAh, oh, vah, of, ay, hey, ey, ya, haydi, hadi, yazık, a, e, o, vah vah, oh oh, eyvah, hişt...Ünlemler ad soylu sözcükler olduğu için, hemen hemen adların bütün özelliklerini gösterir. Ad durum eklerini, iyelik ve çoğul eklerini alırlar. ÖRNEK Ahi, ahım, ahından, ahlar, oflar, vahlar... UYARI 1: Ünlemler az da olsa tamlama kurarlar. Tamlamalarda tamlanan görevini üstlenirler. ÖRNEK Kimsenin ahi, benim ahım, onun ahi... UYARI 2: Ünlemler cümle içinde seyrek de olsa özne, tümleç, yüklem görevini üstlenebilirler.Kimsenin ahi kimsede kalmaz.Bu cümlede özne görevindedir. O, annesinin ahini almıştır.Bu cümlede belirtili nesne görevindedir. ÖRNEK Tanrım! Bu da mı başımıza gelecekti. Hasan Bey! Nereye 1- E! (Eee!) Ünlemi: Cümleye merak, sevinme, kızma gibi anlamlar kazandırabilen bir ünlemdir. Çoğunlukla cümle başında kullanılmasına karşın, cümle sonlarında da kullanılabilir ÖRNEK Eee, seninle uğraşamam! Siz de bize gelsenize! 2- A! (Aaa!) Ünlemi: Cümleye acıma, üzülme, şaşkınlık, sevinme, kızma gibi anlamlar kazandırabilen bir ünlemdir. ÖRNEK A, sen de mi burdasın!Aaa! Bu kadarı da fazla canım. 3- Eh! (Eeeh!) Ünlemi: Cümleye yarı memnunluk, onaylama, kızma gibi anlamlar kazandıran bir ünlemdir. ÖRNEK Eh, sana bu kadar uyku yeter! Eeeh, sana ne! 4- Ah! Ünlemi: Cümleye acıma, özlem, sevgi, öfke, pişmanlık gibi anlamlar katan bir ünlemdir. ÖRNEK Ah, kadrini bilmediğim günler! Ah! Elimi bıçak kesti. 5- Ay! Ünlemi: Cümleye korku, üzülme, acı, heyecan gibi anlamlar katan bir ünlemdir. ÖRNEK Ayy... Ödüm düştü!Ay, nedir bu senden çektiğim! 6-Hadi(haydi) Ünlemi: Cümleye dalga geçme istek olasılık kabul etme harekete geçme gibi anlamlar kazandırır. ÖRNEK Haydi, şimdi bütün eller havaya! Hadii! Söylediklerin doğru mu? 7- Vah! Ünlemi: Cümleye acıma, üzüntü gibi Vah, benim zavallı kardeşim! 8- Vay! Ünlemi: Cümleye sevinme, üzüntü, kızma gibi anlamlar kazandıran bir ünlemdir. ÖRNEK Vay kardeşim, sen de mi 9- Yaşa! Varol! Bravo! Ünlemleri: Bu ünlemler cümleye beğenme, destekleme, onaylama gibi anlamlar katar. ÖRNEK Bravo, sporcu dediğin böyle olur! Yaşa! Ben de senden bunu beklerdim. 10- Haa! Ünlemi: Cümleye anımsama, istek, şaşma gibi anlamlar kazandırır. ÖRNEK Haa! Sen de mi ordaydın? 11- Hey! Ünlemi: Cümleye seslenme, acıma, üzüntü, anımsama gibi anlamlar katar. Hey, arkadaş, buraya baksana!
|
