|
Dil -
Cümle Çeşitleri
|
|
A) Basit CümlelerBir tek yargıyı anlatan, içinde bir tek yüklem bulunancümlelerdir.Oynaşır balıkları Karadenizin.Hasretinden prangalar eskittim.B- Bileşik CümlelerBirden çok yargıyı taşıyan cümlelerdir. Şu gruplara ayrılır:a) Girişik Cümle: Yan cümleye sahip cümlelerdir.ÖRNEKAğlayanlar bir gün güler.Yan cümleÇalışan öğrenci, sınavı kazanır.Yan cümleb) Ki'li Bileşik Cümle: Anlamla ilgili iki cümlenin "ki" bağlacıyla bağlanmasından oluşan cümledir.ÖRNEKFilm öyle güzeldi ki anlatamam.c) Koşullu Bileşik Cümle: Yan cümlesi dilek-koşul kipiyle çekimlenmiş cümlelerdir.ÖRNEKGençken çalışırsak, ihtiyarlıkta rahat ederiz. Bizim takım yenerse, şampiyon olacak.d) Edatlı (ilgeçli) Bileşik Cümle:ÖRNEKKatı lokmaları yutar gibi,hıçkırıklarını içine attı.e) "mi" ekiyle yapılan bileşik cümleler.ÖRNEKKonuştu mu susmaz.C) Sıralı CümlelerBirden çok cümlenin virgül ya da noktalı virgülle bir* birine bağlanmış şeklidir, ikiye ayrılır.a) Bağımsız Sıralı Cümleler: Hiçbir öğesi ortak olmayan cümlelerdir.ÖRNEKKızı bulaşık yıkıyor, annesi yemek yapıyordu. Ben ders çalışıyorum, o ise geziyor.b) Bağımlı Sıralı Cümleler: En az bir öğesi ortak olan sıralı cümlelerdir.ÖRNEKEve geldi, yattı.Kitabı eline aldı, okumaya başladı.D) Bağlı CümlelerAnlamca ilgili birden çok cümlenin bağlaçlarla birbirine bağlanmış şeklidir.ÖRNEKBeyaz tay kişnedi ve şahlandı.E) Sıralı - Bağlı (Karma) CümlelerAnlamca ilgili birden çok cümlenin hem bağlaçlarla hem de noktalama işaretleriyle birbirine bağlanmış şeklidir. En az üç cümleden oluşur.ÖRNEKYağmur yağıyordu, pencereyi açtı ve toprak kokusunu içine çektiGeldi, seni sordu ama fazla beklemedi.
|
