"-e, -de, -den" da durum eki almış ad ya da ad soylu sözcükler cümlede genellikle dolaylı tümleç görevi üstlenirler. Yukarıdaki ad durum eklerini almış söz­cüklerin yüklemi hangi yönlerden tümlediğini göre­lim.

1- -e(-a) ad durum ekiyle çekimlenen tümleçler yük­lemdeki eylemin nereye, kime, neye yöneldiğini gösterir.

ÖRNEK

Okuldan çıkınca eve gittim, (nereye?)

Varımı yoğumu biricik oğlum Ahmet'e bırakıyorum.(kime?)

Müdürlük yarışı kızışmaya yol açabilir, (neye?)

UYARI: e-(-a) ad durum eki almış sözcükler cümle­de bazen dolaylı tümleç değil, zarf tümleci görevi üstlenebilir

Seneye görüşürüz (ne zaman?).

2- -de (-da, -ta, -te) ad durum ekiyle çekimlenen tümleçler eylemin nerede, kimde, neyde? gerçek­leştiğini gösterir.

ÖRNEK

Yarın Kızılay'da buluşacağız (nerede?).

Derste tuttuğum notlar Ahmet'te kaldı (kimde?).

Kuş beslemenin tansiyonu düşürdüğünü gazetede okudum (neyde?).

UYARI: -de (-da, ta, -te) da durum ekini almış söz­cükler bazen dolaylı tümleç değil, zarf tümleci görevi üstlenebilir.

ÖRNEK

İlkbaharda çiçekler açar (ne zaman?).

3- -den (-dan, -tan, -ten) ad durum ekiyle çekimle­nen sözcükler eylemin neyden, kimden, nereden?çıktığını gösterir.

ÖRNEK

Kirazdan kurt çıktı (neyden?).

Kardeşim yarın Adana'dan gelecek (nereden?).

Bu kitabı Zehra'dan aldım (kimden?).

UYARI 1: -den (-dan, -tan, -ten) ad durum almış söz­cükler cümlede bazen dolaylı tümleç değil, zarf tüm­leci görevi üstlenebilir.

ÖRNEK

Sinirden ağlıyordu (neden?).

UYARI 2: "-den.... a" ad durum ekini almış ikilemeler cümlede zarf tümleci görevi üstlenir.

ÖRNEK Uzaktan uzağa selamlaştık (nasıl?).

UYARI 3: Dolaylı tümleçler de açıklayıcısıyla birlikte verilebilir.

Teyzeme, o güzel insana, çok şey borçluyum (kim?).

Adana'da. sıcak ve büyülü şehirde, yaşıyordu (nere­de?).

Bütün bunları bitpazarından, o döküntü yerden,