|
Anlamsal ve biçimsel açıdan bütünlük gösteren söz öbekleri cümlede tek bir öğe olarak kullanılır. Bu söz öbeklerinin başlıcaları şunlardır:1- Ad tamlamaları cümlede bir tek öğe olarak kullanılır. ÖRNEK Kardeşimin defteri yırtılmış (belirtili ad tamlaması).sözde özne Ayva reçelini severim (belirtisiz ad tamlaması).belirtili nesne Çöpleri naylon torbaya koydum (takısız ad tamlaması) . dolaylı tümleç Okul korosunun konserine gittim (zincirleme ad tamlaması ). dolaylı tümleç 2- Sıfat tamlamaları ve karma tamlamalar cümlede tek bir öğe olarak kullanılırlar. ÖRNEK Büyük bir karpuz aldım, (sıfat tamlaması, belirtisiz nesne) Babamın yeşil gömleğini giydim . (karma tamlama, b.li nesne) 3-Edatlı tamlamalar cümlede tek bir öğe olarak kullanılırlar. ÖRNEK Seni sevdiğim için her şeye katlandım, (edatlı tamlama, edat tümleci) Sinirli gibi görünüyordu (edatlı tamlama, zarf tümleci) 4- Eylemsilerle oluşturulan tüm yan cümleler temel cümleye tek bir öğe olarak bağlanır. ÖRNEK Kitap okumak beni mutlu ediyor.(isim-fiilie kurulan yan cümle, temel cümlenin öznesi görevindedir.) Kazandığı paraları sağda solda çar çur ediyor.(sıfat-fiille kurulan yan cümle, temel cümlenin belirtili nesnesi görevindedir.) Ders çalışırken sessiz ortamı tercih ederim.(bağ fiille kurulan yan cümle, temel cümlenin zarf tümleci görevindedir.) 5- Yardımcı eylemlerle kurulan bileşik eylemler, anlamca kaynaşmış bileşik eylemler tek bir öğe olarak kullanılırlar. ÖRNEKBabam önerilerimi kabul etti (yüklem). Güneşin altında saatlerce yol aldık (yüklem).
|