Felsefe

Fotoğraf

Kaside PDF Yazdır e-Posta
Divan Edebiyatı - Nazım Şekilleri

Kaside dış şekil bakımından tıpkı gazele benzer. Bu da beyit birimiyle yazılır. Yalnız gazelden çok uzundur. Kaside en az otuz üç en fazla da doksan, dokuz Beyit  olur. Fakat en makbulü 45 - 50 beyit arasında olanlardır. Bunda da ilk beyit matla adını alır. Yani bu beytin mısraları birbirleriyle kafiye­lidir, öteki beyitlerin Kafiyelenişleri, gazelde olduğu gibidir. Yalnız kasidelerde şairin adının bulunduğu beyte, gazelde ol­duğu gibi makta denmez, tac denir. Makta, aşağı yukan Gazelin bitim beytidir. Halbuki kasidede tac beytinden sonra bir­kaç beyitlik'dua kısmı vardır. Yani şairin adının bulunduğu beyit, kasidenin bitim beyti olmuyor.Kasidenin bölüm­leri : 

a. Nesip (giriş bölümü) :Kaside genel karakteri bakımından bir methiye olduğuna göre, şair, övmelerine geçmeden önce bahar, yaz, ramazan, bayram, cenk v.b. gibi konulan yol yaparak, onbeş - yirmi be­yit kadar bir giriş bölümü düzenler. Bu bölüm bittikten sonra, şair, girizgâh adı verilen bir ara beyitle kasidenin Medhiye bölümüne atlar. Bazı kimseler, bu basamak vazifesi gören beyte verilen girizgâh adını, giriş bölümünün adı olan Nesibin yeri­ne kullanmaktadırlar. Halbuki girizgâh, giriş (nesib) bölümün­den methiye bölümüne atlamayı sağlayan bir beytin adıdır.(Bakınız: Kasidenin Giriş Bölümü )

b.  Methiye bölümü :Bu bölümde şair kimi övecekse, beyitlerini bu övme gücü üzerinde toplar.

c.  Fahriye bölümü :Bu bölümde şair kendisini över. Yazdığı kasideyle iftihar ettiğini, şairlikte ve kasidecilikte bir benzeri bulunmadığını, bu bölümün beyitleriyle anlatır.

d.  Tegazzül (gazel bölümü) :Bu bölüm bundan öncekiler gibi mecburî değildir. Yani kasidede gazel bölümünün bulunmaması, kasidenin karakte­rini bozmadığı gibi, bir eksiklik de sayılmaz. Zaten «tegazzül» denen bu bölüm «gazel» olarak bir nazım türü durumuna geldikten sonra, kasideyle ilişiğini kesmiş bulunuyor. Bununla beraber birçok kasidelerde tegazzül bölümüne yer veril­miştir.

e.  Tac bölümü :Bu bölüm, şairin adının veya mahlasının geçtiği bölüm­dür. Şair bir fırsatını bularak kendi adını, bu bölümü meyda­na getiren beytin birinci veya ikinci mısraına yerleştirir.

f.  Dua bölümü :Bu bölümde methedilen kimsenin başarıya ulaşması ve geleceğinin ışıklı olması yolunda dua edici beyitler yer alır. 

Yukarıda sıralanan bölümlerin beyit sayıları sınırlı değil­dir. Şairin keyfine ve yeteneğine, gücüne bağlıdır. Şair, bölümle­rin beyit sayılarını istediği kadar azaltıp çoğaltabilir. Yalnız şu var ki kaside otuz üç beyitten az, doksan dokuz beyitten fazla olamaz.

Bizim Divan edebiyatımızda, birçok kaside yazılmıştır. Fakat Nefi 'yi kasidecilikte aşan olmamıştır, denilebilir.Tanzimat Edebiyatının kurucularından Şinasi 'den itiba­ren kasidede bir yenilik göze çarpmaktadır. Bu yeniliği Nedim 'de de görmek mümkün olmakla beraber, canlı şeklini Şinasi'nin Mustafa Reşit Paşa'nın başardığı işler hakkında yaz­dığı kasideyle almıştır. Şinasi 'yle kazandığı yeni tutumuyla kaside, genellikten kurtulmuş, özel ve kişisel bir karakter ka­zanmıştır. Namık Kemal 'in Hürriyet Kasidesi  de yeni anlayışla yazılmıştır. Tanzimat devrinde yazılan kasidelerin birçokları bu şekildedir

Benzer Sayfalar:

Nazım Şekilleri  Divan Şiiri  Divan Şairleri Edebi Sanatlar  Aruz Vezni  Divan Edebiyatı

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle