|
Terkib-i bendler başlıca iki çeşit konu üzerinde yazılır. Ya şairin kendi felsefî düşüncelerini, toplumun bozuk yönlerini, riyakârlıkları, dalkavuklukları, habislikleri, devlet büyüklerinin kötü davranışlarını ele alır, bunları tenkid eder, ya da Mersiye konularını işler. Yani büyüklerin, toplumun değer verdiği kimselerin ölümleri üzerine yazılır.Bend, bölüm demektir. Her bölüm yedi veya on beyitten meydana gelir. Her bend dış şekil bakımından gazel gibi yazılır. Her biri bu kadar Beyitle meydana gelen bendlerin (bölümlerin) sayısı da yediden on ikiye kadar değişir. Bu kesin bir sınır değildir. Fakat çoğu bu sınırı aşmazlar. Örneğin Bağdatlı Ruhi 'nin meşhur terkib-i bendi on yedi bendden meydana gelmiştir. Bu sayıya on altı tane bağlama beyti katılmamıştır. Bendden bende bendiye denen bağlama beyitleriyle geçilir.Terkb-i bend in en ünlü üstadı Ruhi Bağdadidir. Birçokları, bunun eserine nazire yazmışlarsa da onun ölçüsüne ulaşamamışlardır. Tanzimat şairlerimizden Ziya Paşa , bu alanda büyük bir başarı sağlamıştır. Terkib-i bend'in birinci şekli şu vezinle yazılır :Mefûlü mefâîlü mefâîlü feûlün Terkib-i bend'in bendlerinin hep aynı konuda olmaları şart değildir. Her bend ayrı bir şeyden bahsedebilir. Şimdi terkib-i bend'in sosyal konular üzerinde yazılmış olanına bir örnek veriyoruz : Vardım seheri tâat için mescide nâgâh Gördüm oturur halka olup bir nice gümrah Girmiş kemer-i vahdete almış ele teşbih Her birisinin virdi zebanı çil ü penah Dedim ne sayarsız ne alırsız ne satarsız K'aşla dilinizde ne nebi var ne hod Allah Dedi biri kim şehrimizin hâkim-i vakti Benzer Sayfalar: Nazım Şekilleri Divan Şiiri Divan Şairleri Edebi Sanatlar Aruz Vezni Divan Edebiyatı
|
