BAĞDAT'DA doğduğu için «Rûhî-i Bağdadî» diye anılan Rûhî'nin doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Osman'dır. Babası Anadolu'lu bir kimsedir. Bağdat Beylerbeyi olan Ayaş Paşa'nın adamlarındandır. Bağdat ta» evlenmiş, oğlu Ruhî de orada doğmuştur.

Rûhî'nin eserlerini inceleyerek bazı ipuçlarını değerlendiren ve şâir hakkında klişe halinde tekrarlanan yargıları eleştiren Abdülbaki Gölpınarlı'nın ortaya koyduğu bilgilere göre, Ruhî gezgin bir derviş değil, bir askerdir, sipahidir. Şâirin gezip dolaşması da, ünlü terkib-i bendinde söylediği gibi:

Uyduk dil-i dîvâneye dil uydu hevâya

şeklinde değil, görevi gereği olmuştur. O, Bağdad Valisi Süleyman Paşa'nın, Osman Paşa'nın, Hasan Paşa'nın emrinde savaşlara girmiş,

Himmet eylerse eğer serdâr-ı alî-şânımız

Yoğrulubdur kan ile rûz-ı ezelden nâmımız

beyitlelerinde anlattığı şekilde hem savaşmış, hem dolaşmış. hem de şiirlerini yazmıştır. 

Yine Rûhî'nin şiirlerinden anlaşıldığına göre, şâirimiz Mevlevi değil Hurûfî'dir.

Bilgili bir kişi olduğu anlaşılan Ruhî, Divân Edebiyatımızın topluma ve toplum olaylarına dönük güçlü şâ­irlerinden biridir. Onun tenkitçi ruhunu destekleyen herhalde asker oluşu, savaşçılığı olmuştu. Hurûfî olmasına rağmen mutasavvıf bir şâir de değildir. Halkın diline, ko­nuşma diline yakın bir dil kullanmış, imkân nisbetinde halkın dertlerine de eğilmiştir. Nazım tekniğinde yer yer aksamalar görülür. Söz ve anlam oyunlarına düşkünlüğü yoktur. Samimî bir edaya ulaşmaya çalışır.

Ruhî, onyedi bentlik Terkib-i Bendiyle ün kazanmış­tır. Ziya Paşa'nın Rûhî'ye nazîre olarak yazdığı terkib-i bend, oldukça yaklaşmış ise de Rûhî'ninkine erişememiş­tir. Ancak Rûhî'yi sadece terkib-i bend şâiri olarak tanı­mak hatalı olur. Ruhî güzel Gazeller de yazmış bir kişi­dir. Samimiyeti, dilinin sadeliği gazellerine değişik bir çeşni verir. Terkib-i bendinde ve Kasidesinde olduğu gibi gazellerinde de eski toplum hayatının değer yargılarını ve bazı özellikle­rini bulmak mümkündür.

Ruhî, eserlerinin tümü bir bütün olarak gerektiği gi­bi üzerinde durulup değerlendirilmemiş önemli ve orijinal bir şâirdir. H.-1014/M. 1605'te Şam'da ölmüştür.