|
Dünya Edebiyatları -
Romanya Edebiyatı
|
|
Olanakları kısıtlı bir aileden gelen İon Luca Caragiale, on sekiz yaşındayken babası ölünce, çalışmak zorunda kaldı. Bükreş'teki tiyatrolardan birinde suflör ve yazıcı olarak çalışırken, sonradan kendisi gibi ün kazanacak olan ozan Eminescu'yla dostluk kurdu. 1876 yılında bir gazetede düzeltmen olarak çalıştı; bir yıl sonra, Romen Ulusu adlı bir dergi çıkarmaya başladıysa da, dergi çok geçmeden yasaklandı. Daha sonra O Noapte Furtunoasa (Fırtınalı Bir Gece, 1878) ve Bay Leonida (1878) adlı oyunlarıyla kendini tanıtan Caragiale, 1881'de ilkokul müfettişliği, 1884'te Devlet Tekelleri Rejisinde memurluk yapmaya başladı. İlk olarak 1884'te sahnelenen başyapıtı Kayıp Mektupla (O Scrisoate Pierduta) büyük bir üne kavuştu. Verdiği konferanslarla ve yayımladığı yazılarla ülkesindeki "demagojik liberalizm" siyasetine karşı savaşıma girişip köylü sınıfın sömürülmesine karşı çıktığı için, yapıtları günden güne düşmanlıkla karşılanmaya başlandı. 1889'da Reji'deki işinden kovulunca, Romanya'yı dolaşarak konferanslar vermeye başladı. Beklenmedik bir mirasa konarak karısı, oğlu ve kızkardeşiyle birlikte Berlin'e yerleşti. 1907 yılında Romanya'daki köylü ayaklanmalarının bastırılmasıyla ilgili sert polemik yazıları yayımladı. Caragiale'nin eylemi ve yapıtları, burjuvazi ile soylular sınıfının birleşmesi sonucunu doğuran 1848'deki burjuva devriminin yenilgisiyle aynı döneme rastlar. Polemik yazılarında, kurbanları sömürülen köylüler olan ve "demagojik liberalizm"in ardına saklanan bu burjuvazi-soyluluk birlikteliğine karşı çıkan sanatçı, işlevi ikiyüzlülükleri açığa çıkarmak olan yergici oyunlarına karşın hiçbir zaman bir sav peşinde koşmamış, Çehov gibi, taşradaki küçük burjuvaları betimlerken, kahramanlarını günlük yaşamlarının içinde göstererek etkili olmayı başarmıştır. Kahramanlarının anlatım biçimlerinin ideolojilerini yansıttığı ölçüde diyaloga büyük yer veren Caragiale'nin oyunlarındaki küçük burjuvalar, devrimci bir geçmişten aktarılmış, ama gerçeklikten uzak, kof bir dil aracılığıyla, davranışlarında iyice belirginleşecek olan derin ikiyüzlülüklerini ele verirler.
|