Felsefe

Fotoğraf

Schiller PDF Yazdır e-Posta
Dünya Edebiyatları - Alman Edebiyatı

Bir askeri dişçinin oğlu olan Johann Cristoph Friedrich von Schiller, Württemberg dükü Kari Eugen tarafından kurulan Askeri Akademi'de tıp okudu. Öğrenimini sürdürürken Shakespeare'in, Voltaire'in, Rousseau'nun yapıt­larını okudu. Tiyatro dünyasına büyük bir başarıyla girdi: Bozulmuş bir top­lumu eleştiren Haydutlar (Die Râuber) adlı oyunu Mannheim'da oynanınca ansızın ün kazandı. 1782'de Stuttgart alaylarından birine dişçi olarak atan­dı. Genç yazarın eleştirilerinin sertli­ğinden tedirginlik duyan dük, toplum düzeni için tehlikeli olan yapıtlarını izin verilmeden yayımlamasını yasakladı.Bunun üzerine Schiller, Stuttgart' tan kaçtı ve Frankfurt ile Mannheim'e sığındı.

  

STURM UND DRANG DÖNEMİ

 

Schiller sefalet içinde yaşıyordu. Ama Die Verschwörung des Fiesko zu Genua (Fiesko'nun Genua'ya Yemini, 1783) ve Hile ve Aşk (Kabale und Liebe, 1784) adlı oyunları (bunlarda"burjuvazinin köleleşmesi eleştiriliyor"du) başarılı oldu ve gittiği Leipzig ile Dresden'de iyi karşılanmasını sağladı. Halkların bağımsızlık hakkı­nı ve hoşgörüyü savunduğu tutku ve acı dolu yapıtlarıyla Schiller, Sturm und Drang (Fırtına ve Atılım) adıyla tanınan hareketin baş temsilcilerinden biri oldu. Bu çalkantılı dönemde ya­zarlar, eski kurallardan sıyrılmak ve edebiyatı yenileştirmek istiyorlardı. Schiller bu sırada, klasik niteliği ko­nusunda fikir veren ilk oyununu, ya­ni Don Carlos'u (1787) yazdı. Bu ya­pıtta, ağırbaşlılık, tutarlılık ve esinin genişliği, "özgürlük tapmağının kurulmasına" (Heinrich Heine) adanmış gibidir. Ülkesine ulusal bir tiyat­ro kazandırmak isteyen Schiller seyir­ciyi ya da okuru yükseltmeyi her za­man amaç edinmişti.

  

GÜZELLİK VE İDEAL

 

Schiller daha sonra tarih, felsefe ve estetik alanlarında çalışmaya başladı. Jena Üniversitesine tarih profesö­rü olarak atanması, Schiller'i cesaret­lendirmişti. Über Anmut und Würde (İncelik ve Onur Üstüne, 1793), Über naive urid sentimentalische Dichtung (Arıtılmış ve Duygusal Şiir Üstüne, 1795), İnsanın Estetik Terbiyesi Üze­rine Mektuplar (Briefe über die âst-hetische Erziehung des Menschen, 1795) gibi Alman klasisizminin ve es­tetik hümanizmasının en iyi örnekle­ri olan yapıtlarında Schiller, toplum­sal örgütlenmenin canlanması olarak düşündüğü güzellik konusundaki gö­rüşlerini açıkladı.

 

Bu sağlam "idealizm", çok sevilen ve tanınan parçalar arasında Çanın Türküsü 'nün (Das Lied von der Glocke, 1799) ve Ode an die Fruede'nin (Sevince Od, 1785) [Beethoven'in IX. senfonisinde seslendirilmiştir] yanı sı­ra ozanın başyapıtı olan Baladlar 'ını (1797) da kapsayan bir verime de esin kaynağı olmuştur. Schiller'in çevirile­rinin yanı sıra Mektuplar  da yayım­lanmıştır.

 

ÖRNEK BİR DOSTLUK

 

Weimar dükü Schiller'i korudu ve kentine çağırdı (1799). Böylece ozan için yoğun bir yaratma dönemi başla­dı. Kant'ın Eleştirilerini okumaya ko­yuldu ve Goethe ile sonradan efsane­vi bir nitelik kazanan dostluk kurdu. Bu çok verimli döneminde başyapıtla­rını ortaya koydu: İdealizmin, yalnız­lığının ve acının güçlü bir ürünü olan üçlemesi Wallenstein (1794-1799) ve Wilhelm Teli (1804). Schiller'in kah­ramanlarının duyguları ve yazdığı fel­sefi şiirlerinde açıkladığı düşünceler, güçlü bir hareketle ve kimi zaman yü­ce ve hayranlık uyandırıcı bir dille sunulmuştur.

 Schiller, çağdaşları ve daha sonra XIX. yy. Alman tiyatrosu üstünde bü­yük etki gösterdi. Fichte ile birlikte, Alman ulusunun eğiticilerinden biri olarak görüldü.  

 

TİYATRO YAPITLARI

 

Schiller'in tiyatro yapıtları iki döne­mi kapsar. Gençliğinde, tiyatroyu, dü­şüncelerim savunduğu bir alan olarak kullanmış ve baskı altında tutanlara karşı baskı altında tutulanlardan ya­na çıkmıştı. Haydutlar (1782), Die Verschwörung des Fiesko zu Genua (1783), Hile ve Aşk (1784) bunun ör­nekleridir. Schiller'in bütün oyunları düzyazıdır ve beş perdedir.Yalnızca Don Carlos beş perde olduğu halde nazım olarak yazılmıştır.Bu oyunda, Don Carlos adlı prensin ve Posa markisinin, İspanyol zorbalığına ve engizisyonuna karşı Hollanda'nın ayaklanmasını başarısız bir biçimde desteklemesi canlandırılır. Schiller, XVIII. yy. felsefecilerinin savundukla­rı halkların özgürlüğü ve hoşgörü dü­şüncelerini geliştirir. Schiller, en güzel dramlarım olgunluk döneminde yazdı. Wallenstein'ı bir perdelik Wallensteins Lager (Wal­lenstein Kampı, 1798) ile beş perde­lik iki oyundan, yani Die Piccolomini (Piccolominiler, 1799) ile Wallensteins Tod'dan (Wallenstein'ın Ölümü,1799) kurulu bir üçlemedir. Bunlar bir­birine sıkıca bağlıdır, ama bir sefer­de temsil edilemezler. Bu üçlemede, büyük bir insan karakterinin ve bir dönemin derinlemesine incelenmesi, okurun dikkatini çeker. Bu, Otuz Yıl savaşları dönemidir. Maria Stuart' ta (1801), Protestanlığın Katoliklikle sa­vaşı canlandırılır ve oyunun kahramanları iki kadındır: Kraliçe Elizabeth ve Maria Stuart. Orleans Bakiresi'nde (Die jungfrau von Orleans, 1801) Jeanne d'Arc öyküsü sahneye getirilir. Ama Schiller, tarihsel olay­ları istediği gibi değiştirir, Jeanne'ı, zayıf karakterli olduğu için tanrısal görevini sürdüremeyen âşık bir kız olarak canlandırır, Jeanne, kahra­manca ölür, ama ölümü odun yığını­nın üstünde değil, hapishaneden kaçtıktan sonra Compiegne yakınla­rında savaş alanında aldığı bir yara­dan olur.

  Messinalı Gelin (Die Braut von Mes­sina, 1803) düşman kardeşler teması­nı ele alarak Eskiçağ Yunan trajedi­sini canlandırır. Koro, olaylara katı­lır ve alınyazısı, kahramanları ordan oraya sürükler. Wilhelm Teli (1804), Schiller'in başyapıtıdır ve burada, İs­viçre halkı ve yurt ile özgürlüğün sim­gesi olan kahramanı yüceltilir. Deme-rius (1815) ise bitmemiş bir dram­dır.   

Eserleri: 

Oyun: Haydutlar (Die Râuber, 1782); Die Verschwörung des Fiesco zu Genua (Fiesko'nun Geıma'ya Yemini, 1783); Hile ve Aşk (Kabale und Liebe, 1784); Don Carlos (1787); Wal­lenstein üçlemesi (Wallensteins Lager [Wallenstein Kampı, 1798], Die Piccolomini [Piccolominiler, 1799], Wallensteins Tod [Wallenstein'ın ' Ölümü, 1799]); Maria Stuart (1801); Orleans Bakiresi (Die Jungfrau von Orleans, 1801); Messinalı Gelin (Die Braut von Messina, 1803); Wilhelm Tell (1804); Demetrius (1815).  

İnceleme (felsefe-estetik): Über An­mut und Würde (İncelik ve Onur Üs­tüne, 1793); Über naive und senti­mentalische Dichtung (Arıtılmış ve Duygusal Şiir Üstüne, 1795); İnsanın Estetik Terbiyesi Üzerine Mektuplar (Briefe über die âsthetische Erzie­hung des Menschen, 1795).  

Tarih: Geschichte des Abf alls der vereinigten Niederlande von der spanischen Regierung (Hollanda'nın İspanyol Yönetiminden Ayrılmasının Tarihi; 2 cilt, 1788); Otuz Yıl Savaşı Tarihi (Geschichte des dreissigjâhrigen Krieges; 3 cilt, 1791-1793). Ayrıca Baladları, Mektupları, vb. vardır.

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle