|
Yöneltileri tek yüzlü ve çalışmalarında tahdit edilmiş olan Klopstock Wieland Alman edebiyatına ne kazandırmışlarsa, Alman şiirinin kurtarıcısı ve onun sahnelerini fetheden de Gotthold Ephraim Lessing'tir. 22 Ocak 1729 yılında bir papazın oğlu olarak Oberlausitz'de doğdu. İlk tahsilini Meissende, yüksek tahsilini de Leipzig'te yaptı. Leipzig'te tiyatro üzerine çalışmalarında eski yardımcısı Friedike Karloine Neuber idi. O seçkin bir artist ve teşkil ettiği trup Almanya’nın en iyilerindendi. Lessing bu trup için Fransızca’dan bazı parçalar tercüme etti. Sonraları kendi şiirlerini yayınladı. 18 yaşında iken tamamen Fransız tiyatrosunun etkisi altında kalmıştı. Meselâ “Saksonya Karakteri Komedisi,, tamamen bu tesir altında kaleme alınmıştır. Bu parçaların siklet merkezini bir komik figür teşkil eder ki bunun hareket tarzı parçanın adını taşır. Hattâ konu da tamamen açık değildir. Konu alelusul iki aşıkın birleştirilmesi için döner ki hizmetçi, esas kahramanın düzeltilmesine imkân olmayan hatasını sonuna kadar götürür. Zaman ve mekân da belirsiz olarak cereyan eder. Lessing ilk şiirlerinde hayatın kuvvetli çizgilerini çağdaşlarından daha iyi göstermiştir. Bilgi ve maharetini değerlendirir ve diyalogunda çok canlıdır. İlk eseri “Genç Bilgin,, dir. Meisen'de taslaklanan bu eser, kuvvetli istihza nev'ini ihtiva eder. Serbest fikirle sadeliğini gösterir. Bu komedinin yanında daha bir çok önemsiz manzum, eğlence şarkıları (Bunlar arasında Yüksekokul öğrencileri şarkısı) hiciv, komik manzum hikâyeler ve masallar (Hagedon ve Geilert nevinden) vardır, Lessing 1745 yılında Leibzig'i terk etti ve 1755 tarihine kadar Berlin'de muhtelif gazetelerde tiyatro ve kitap münekkitliği yaptı ve kendi dergisi olan (T.Kütüphanesini) kurdu. İlk büyük tartışma da bu zamana rastlar. Eski neslin seçkin bir şairi olan rahip Samuel Gethold Lange, Horaz'ın bir tercümesini yayınladı. Bunu Lessing parça parça tenkit etti. ve 1745 de (Vademecum) u yayınladı. Bu yazı bugüne kadar kıymetini korumuş öldürücü bir satır örneği olarak kalmıştır. Bu devrin en büyük şahıslarından ve Berlin de oturmakta bulunan Voltaires ile temas temin etmeğe muvaffak oldu. Berlin de ikametinin sonlarına doğru yazılarının bir külliyatı çıktı. “1755-53” Bunlar Leipzig devrinin “Ehemmiyetsiz,, leri ne nazaran ve yeni bir amaç kovaladı. Halk faciası “Miss Sarah Sampson,, da (1755) bir İngiliz dram örneğini verir. Bu, İngiliz edebî etkisi altında Fransız D. Diterot'un yeni nevidir ki buna Almanya’da “Halk Trajedisi,, namı verilir. Lessing “Miss Sarah,, eserinde kaba bir şekilde hazırlanmış bir cani tipini göz önünde tutmuştur, fakat canlandırmalarını tamamen bağımsız olarak hazırlamıştır. (1767) de yayınlanan “Minna von Barnhelm,, ve yahut “Soldatenglück,, komedyasında müteharrik hayatın tesirini ve askerlik bilgisini gösterir. Bu dramda eski komedyaların istili tamamen yaşar. 1766 da “Laokoon veyahut Ressamlık ve şiir sınıları,, hakkında kritik eserini yayınladı. Lessing bu eserde bütün sanatları kendi sinesine toplayan genel bir estetik yaratır. O böylece teşekkül etmekte olan sanat ve şiirle uğraştı. 1722 tarihinde “Emilia Galotti,, dramını biti ve yayınladı. 1774-1777 yıllarında “Bir Atsızın Fragment - parçalarını,, çıkardı. Bu yüzden Ortodokslar tarafından bir çok hücumlara uğradı. Bilhassa Hamburg rahiplerinden Goeze ile uzun mücadele etti. 1779 da “Natha den Weisen„ i yayınladı. Bu eser de uzun seneler evvel taslaklaşmış ve esas çekirdeğini eski bir yüzük Parabel’'i teşkil ediyordu ki bu görünüşe nazaran 12 i Milâdî asırda bir İspanyol Yahudi’si tarafından tahayyül edilmiştir ve sonraları Ortaçağın bütün eserlerinde bunun tesiri göze çarpar ve Lessing zamanına kadar çok defa şairler tarafından konu olarak seçilmiş ve üzerinde işlenmiştir. Yazar aynı zamanda Boocacionun «Decameronunda» verdiği konuları da inceler. (Nathan) gibi ayni fikirden mülhem Lessing'in son eseri “İnsan Cinsinin Eğitimi,, 1780 yılında çıktı. 15 Şubat 1781 yılında Alman tiyatrosunu yabancı tiyatro etkisinden kurtaran ve her bakımdan yurduna ve insanlığa faydalı olan bu büyük adam, Braunschweig'da bir ziyaret esnasında 72 yaşında iken öldü.
|