Köylü kökenli bir ailenin çocuğu olan ve çok küçük yaşta babasını yitiren Aleksandr İsayeviç Soljenitsin, zor ko­şullar altında yetişti. Ortaöğrenimini Rusya'nın güneyinde, Röstovna-Donu'da yaptıktan sonra, on sekiz ya­şında Moskova Üniversitesi'nin Mate­matik ve Fizik Bölümü'ne girdi. Aynı zamanda edebiyat, tarih, felsefe ve ti­yatroyla da ilgilendi. 1941'de, tam öğ­renimini tamamladığı sırada ülkesinin İkinci Dünya savaşına katılması üze­rine cepheye asker olarak gitti; bir sü­re sonra topçu subayı oldu ve Lenin­grad, Orel, Beyaz Rusya'da yararlık gösterdi (bu dönemde cephede aldığı notlar sonradan polis tarafından yok edildi).

  1945 Şubatında başarılarıyla adını duyurmuş olduğu Doğu Prusya cephe­sinde, bir arkadaşına gönderdiği mek­tupta üstü kapalı olarak Stalin'in sa­vaşı yönetiş biçimini eleştirdiği için tu­tuklandı. Rütbesi alınarak, Mosko­va'ya gönderildi; Lubianka'da hapse­dildikten sonra yargılandı ve yaşamı­nın bir bölümünü bir çalışma kampın­da geçirdi. Önce bir şantiyede çalıştı  

(İvan Denisoviç'in Hayatında Bir Gün ) adlı yapıtında, burada geçirdi­ği günleri anlattı, sonra telefon ko­nuşmalarını dinleme sisteminin geliş­tirildiği bir bilimsel araştırma kuru­muna gönderildi (İlk Çember Çalışma kam­pında sekiz yıl geçirdikten sonra, Or­ta Asya'ya sürgün edildi (Kanserliler Koğuşu) kansere yakalandı ve bir ameliyat geçirdi. Stalin'in ölüm günü olan 5 Mart 1953'te özgürlüğüne kavuştu. Ancak, bir süre sonra yeni­den Kazakistan'da bir köye sürgüne gönderildi (bu kez sürgün edilme ne­denini de bilmiyordu) ve burada iki yıl süreyle öğretmenlik yaptı. Ölüm derecesinde hastalanınca, Taşkent Hastanesi'ne kaldırıldı ve yeniden kanser ameliyatı geçirdi. 1957'de özgürlüğü­ne kavuştu ve resmi olarak aklandı.

Soljenitsin'in "Asya dönemi yapıtları" diye adlandırılan ürünlerinin başlıcaları arasında şunlar sayılabilir: Savlı bir tiyatro oyunu olan Kazananla­rın Şöleni (1953); bu oyunu sonradan beğenmediğini ileri sürmüştür; kamp yaşamını anlatan ve 1962'de gösteril­mesine zorlukla izin verilen Aşk Kızı ve Suçsuz (1954); İlk Çember'in. baş­langıcı. 1955'te yazmaya başladığı ve 1958'de tamamladığı bu sonuncu ya­pıt, Soljenitsin'in, on yıl sonra, Batı'da edebiyat alanında büyük ün kazanma­sını sağladı. Soljenitsin bu kitabında "bilim adamları kampı"ndaki kendi deneyimini anlatırken, aralarında Stalin'in de yer aldığı birçok Rus yö­neticisinin portresini çizdi. İvan Deni­soviç'in Hayatında Bir Gün adlı ünlü öyküsünüde bu dönemde gerçekleştirdi. Bu yapıtında bir çalışma kampı yaşamının 24 saatini anlattı. Asya dö­nemi yapıtları arasında ayrıca bir başka tiyatro oyunu (Rüzgârda Alev; Sovyet bilginleri üstüne başarısız ruh­sal bir deneme), düzyazı şiirler (İnce­lemeler ve Minyatürler) ve daha bir­çok anlatı sayılabilir.

ÜLKESİNDEN ATILMASI

1963 yılında, Novi Mir dergisi, Kruşçev'in Stalin rejimine karşı sürdürdü­ğü kampanya çerçevesi içinde, Solje­nitsin'in İvan Denisoviç 'in Haya ti 'nda Bir Gün adlı öyküsünü yayımladı (Sol­jenitsin'in devlet arşivlerinden yarar­lanmasına bile izin verilmişti). Aynı yıl Novi Mir'in, yazarın üç anlatısını daha yayımladığı görüldü: Matriona 'nın Evi; Kretşetovka Garı 'nda Olay; Da­vanın Yararına. Ama ülkede kısa sü­re içinde siyasal düşünce açısından bir değişiklik görülmeye başladı ve bu­nun sonucu olarak da Soljenitsin ye­niden hakkında kuşku duyulan kişi du­rumuna geldi, evi arandı, hazırladığı metinlerine el kondu. 1963'te Yazar­lar Birliği'ne kabul edilmiş olmakla birlikte, yapıtlarını yayımlatmakta güçlüklerle karşılaştı. 1966'da çıkan bir anlatısı, resmi olarak yayımlanan son yapıtı oldu. Yeni yazmış olduğu Kanserliler Koğuşu'nu yayımlama iz­nini alamadı. Bunun üzerine 1967'de basına açık bir mektup göndererek, kendisine yapılan baskıları açıkladı, yapıtlarının kitaplıklardan çıkartılma­sını ve hakkındaki "iftira kampanya­sını eleştirdi.