Galiçya kökenli soylu bir ailenin ço­cuğu olan Camoens, Coimbra Üniversitesi'nde eski yunan ve latin edebiyatları öğrenimi gördü (1539); şiirleriyle saray çevresinde ün kazandı; ama aşk ilişkileri yüzünden başı derde girince sürgüne gönderil­mesi (1546) üstüne orduya girdi. Fas'taki bir savaşta yaralanarak (1547) sağ gözünü yitirdi. Lizbon'a döndüğünde (1549) yeniden saray çevresine girdi. 1552 yılında, bir düello sonucu tutuklandı ve bir yıl sonra serbest bırakıldıysa da, yeni­den ülkesinden ayrılmak zorunda kaldı.

1553'te Hindistan'a giderek yeniden çarpışmalara katıldı. Bir süre için Goa'da kaldıktan sonra Macao'ya gönderildi (1558). O tarihten sonra Os Lusiadas adlı yapıtını yazmaya başladı (Goa'ya dönerken bindiği gemi batınca yüzerek karaya çıktığı, yüzerken yapıtını bir eliyle dalgala­rın üstünde tuttuğu söylenir). Goa' da zimmetine para geçirmekle suç­lanarak tutuklandı. Serbest bırakı­lınca Mozambik'e gitti (1567); sonra Lizbon'a döndü (1570). Os Lusia­das'ı yayınladıktan sonra, 1572 yı­lında İcral tarafından aylığa bağlan­dı. Kralın ölümü üstüne (1578) yoksul düştü ve Lizbon'da çıkan veba salgını sırasında öldü. 

OS LUSİADAS

On türkü ve sekizer dizelik 1 102 kı­tadan oluşan Os Lusiadas'in adını, Portekiz'in eski ya da efsanevi adı Lusitania'dan alan Camoens, bu ya­pıtında XVI. yy'ın başında Vasco da Gama'nın fetihlerinin ve yolculuğu­nun anlatısı aracılığıyla ülkesinin  tarihini anlatmış, bu arada büyük ölçüde mitolojiden yararlanmıştır. Yapıtın başlangıcında Olympos tan­rıları, Hindistan' ın Portekizlilere verilmesi işinden söz ederler. Bacchus'ün karşı çıktığı bu düşünceyi Mars, özellikle de Venüs benimser­ler. Gama ve arkadaşları bütün yapıt boyunca, Bacchus'ün düşman­lığı nedeniyle çeşitli tehlikelere gö­ğüs germek zorunda kalırlar: Mağri­bîlerin saldırısına uğrarlar; korkunç bir fırtınaya tutulur, bu felaketten ancak Venüs'ün yardımıyla kurtu­lurlar. Önce Melinde sonra da Kaliküt kralları tarafından karşılanan Gama, onlara Portekiz'in tarihini anlatır. Gama ve arkadaşlarını güç­lendirmek ve ödüllendirmek için Venüs, Okyanus'un ortasında karşı­larına büyülü bir ada çıkarır; denizciler bu adada Thetis ve su perileri tarafından karşılanırlar. Thetis, Gama'yı, tepesinden bütün evreni görebildiği bir dağa götürür ve ona gökcisimlerinin Yer'e ve Yer'deki halklara doğru olan hare­ketlerini betimler. Yapıtın sonunda fatihler ve havariler belirir. 

YENİ BİR ANLAYIŞ

Yapıtında hem Eskiçağa özgü konu­ları, hem ulusal geleneği, hem de kendi öz deneyimini kaynaştırmak isteyen Camoens, Odysseus'unkine benzer uzun bir yolculuğu, deniz ya­şamı ve egzotik ülkeler üstüne bil­diklerinden yararlanarak anlatmış, kompozisyon yöntemlerini ve konu­larını Vergilius'un Aeneis adlı yapı­tından alarak, mitoloji temelini h-ristiyanlığa özgü öğelerle yenilemiş­tir.Os Lusiadas,bilimin bulgularına son derece açık, egzotizm ve serüven meraklısı, yeni anlayışta bir sanat­çının yapıtıdır.

İlk modern destan yazarı sayılan Camoens, Rimas adlı yapıtıyla da bir sonraki yüzyılda lirizmin canlan­masına yol açmıştır. Bir bakıma klasik portekizcenin ku­rucusu sayılabilecek olan Camoens, uzun süre Avrupa'da pek tanınma­mış, Tasso ve Fenelon'a (Telemaque) esin kaynağı olmuş, XIX. yy'dan sonra da ünü dünyanın her yanına yayılmıştır