A.  Başlangıç: Sicilya lehçesi. Ozanlar : Ciullo d' (1194 ilk İtalyan şairiydi) İmparator Fredrik II. ve oğullan Manfred ve Enzio. Pier del İe Vigne, kadın şair Nina.

Toscan lehçesi: Guido Cavalcanti (1300). Kronikler: Giov. Villanı (1348) Marco Polo Seyahatnamesi. Hikâyeler: Cento novelle antiche.

B.  Trajediyi yaratanlar: Dante (1265-1321) İtalyan şiir lisanını do­ğuran), Cino da Pistoja (1336, liriktir.) F. Petrarca (1304 - 74). G. Boc-caccio (1313 - 75. Paris'te doğmuştur ve yarı Fransızdır) İtalyan nesri­nin babası.

//. i devre: 15 - 16 ı asırlar (Cinquenento)

İtalyan sanatının ve saray adetlerinin tekemmülü. Papalığa karşı mücadele. Şiirin inkişafı.

Lirik; Sone şairleri: Conti(1440),Bern. Accolti (1534). Tasso (1595)

Kadın şairler: Vittoria Colonna (1547), Gaspara Stampa (1554).

Dram: XVI. ı asra kadar misteri yazanlar ve ahlâkçılar: Commedia erudita (Yüksek komedi, Terenz ve Plautus'un komedilerinin takli­di. Commedia dell'arte (Maskeli Halk Komedisi).

Trajedi: Poliziano (1494) İlk İtalyan dramı olan Orpheuz'un müelli­fidir. Trissino (1550).

Epik: Romantik şövalye şiirleri: Poliziano (1494), Luca Pulci (1487) B. Tasso (1569). L. Ariosto (1533) Bernesco ve makaronik şiiri: Franc. Berni (1556), Folengo (554). (mizahî bir şiirdir.)

Antika şiirlerin romantize edilmesi: Alamanni (1556), Trissino (1550). Torquato Tasso (1544 - 95).

Nesir: Noveller: Matteo Bandello (1561). Pulci (1550).

Tarihçiler: Machiavelli (1527), Cortegiano (1540)

Bilginler: Galilei (1642), Toricelli (1647).

III. ü Devre. 17 - 18 i asırlar. Şiirin düşmesi. Sonraları Fransız tesiri altında şiirin kalkınması. Millî çığır.

Önemli simalar : Martini, Chiabrera, Al. Tassoni, Forteguerra, Croce, Rosa, Zeno, Della Porta, Carlo Cozzi, Maffei, Alfieri, Foscolo, Guicciardini.

IV. ü Devre. 19. u asır. Beşeriyet ve Cumhuriyet fikirlerinin yayılması: Millî birlik için çalışmalar.

Manzoni ; Leopardı ; Gius, Grossi_; Rosini, Siliro Pellico, Giraud, Nota.