|
İtalyan şairi. Ferrara'da hukuk ve edebiyat öğrenimi gördükten sonra şiir yazmaya başlayan Ludovico Ariosto, 1500 yılında babası ölünce, dokuz kardeşinin sorumluluğunu üstlenmek zorunda kaldı. 1503'te Este kardinali İppolito'nun hizmetine girerek bazı diplomatik ve askerî işlerle görevlendirildi. Bu arada şiir yazmayı sürdürdü ve Alessandra Benucci'ye âşık oldu. Üne kavuştuktan sonra, Budapeşte piskoposluğuna atanan Este kardinaliyle birlikte Macaristan'a gitmedi (1517]; Este dükü Alfonso'nun hizmetine girerek haydutlarla dolu dağlık Garfagnana bölgesinin valiliğine atandı (1522-1525). Görevinden maddi durumu düzelmiş olarak dönünce, kendini bütünüyle yapıtlarına adadı ve 1530 yılında Alessandra'yla evlendi. DEĞİŞİK YAPITLAR Bir yeni latin ozanı olarak tanınan Ariosto'nun italyanca yapıtlarının başlıcaları şunlardır: Saray yaşamından ve saray ozanının yoksulluğundan söz eden taşlamalar (Capitoli, 1517- 1524); Petrarca'nın etkisini taşıyan odlar; komediler (Cassaria (Çekmece, 1508] , İ Suppositi [ Düzme Kişiler, 1509], İl Negromante [Ruh Çağırıcı, 1520]; vb.); çağın beğenisine uygun bir şövalye destanı olan Orlando furiöso (Öfkeli Örlando,1516, 1522, 1532; bütünü kırk altı şarkıdan oluşur). Ölümünden sonra da, Orlando furioso'nun devamı niteliğinde olan beş şarkı, mektupları ve mucize yaratan ilaçlar için yazılmış bir reçete parodisi (Erbolato) yayınlanmıştır. Boiardo'nun yarım kalmış Orlando innamorato'sunu (Aşık Orlando) sürdürme savında olan Orlando furioso'da, bir dizi karışık bölüm arasında (özellikle Astolfo, Bradamente, Gioconda ve Sacripante'nin serüvenleri) üçlü bir olay gelişi Duygusal bir olay (Kartaca kraliçe Angelica'ya aşık olan Orlando, onu aramaya çıkar; kraliçenin kendisini küçümseyip, Medas'la evlendiği öğrenince delirerek çeşitli serüvenlere atılır; Fransa, İspanya ve Afika'da olağanüstü kahramanlıklar gösterir; dostu Astolfo sayesinde aklını başına toplayıp, Paris'te Sarazenlerle savaşan Charlemagne'in yardımına koşar); destansı bir olay (Sarazenlerin komutanı Agraman ve Cezayir kralı Rodomonte, İspanya'dan Fransa'ya geçip, Orlando ve Rinaldo Angelica'ya duydukları ortak sevgi yüzünden birbirlerinden ayrıldıkları için hristiyanları önce yenerler, ama sonunda Orlando onları Fransa'dan çıkarmayı başarır); olağanüstü bir olay (Ferrara düklerinin destansı ataları olan Ruggiero ve Bradamente'nin büyüleyici aşkları). Ariosto, kendi deyimiyle "güzel söyleşiler" olan yapıtlarında, gerek Ortataçağ Fransası'nın destanlarında Homeros'tan Vergilius'tan ve Ovidius'tan, gerek çağının olaylarından etkilenmiştir. Orlando furioso'da anlatılan olaylardan etkilenen sanatçılar arasında Rubens (Keşiş ve Angelica) İngres (Ruggiero Angelica'yı Kurtarırken) Eugene Delacroix,vb. sayılabilir.Çağdaş tiyatroda, Ariosto'nun yapıtlarından bazı öğeler almıştır.
|