Felsefe

Fotoğraf

Johan August Strindberg PDF Yazdır e-Posta
Dünya Edebiyatları - İskandinav Edebiyatı

 İş alanında başarısız ve mutsuz bir babayla bir hancının kızı olan bir an­ne arasında dengesizlik, uyumsuzluk ve başkaldırı içinde güç bir çocukluk dönemi geçiren Johan August Strindberg, 1867'de Uppsala Üniversitesi' ne girdi. 1869'da oyunculuğa başladı ve hekim olmayı düşledi. Ama, tek bir eğilimi ağır basıyordu; bu da, oyun ya­zarlığıydı. Bunun üzerine ilk oyunla­rını kaleme aldı (1869) ve Mâster Olofu (Olof Usta, 1872) yayımladı. 1876'da âşık olduğu barones Wrangel (Siri von Essen) ile, kocasından ayrıl­masından sonra, 30 Aralık 1877'de evlendi. 1879'da Roda Rummet'in (Kı­zıl Oda) yayımlanmasıyla birden üne kavuştu; söz konusu yapıtında İsveç toplumunu ele aldı, böylece İskandi­nav edebiyatma doğalcılığı sokmuş ol­du. Daha sonra, ailesiyle birlikte İs­veç'i terk eden Strindberg Paris'e yer­leşti ve öykü derlemelerini (Giftas [Ev­liler, 1884] ve Giftas II [Evliler II,1885]) yayımladı; şiddetli bir kadın düşmanı olarak gözüktüğü bu yapıtla­rıyla, büyük bir skandala neden oldu. 1887'de bir özyaşamöyküsü niteliği ta­şıyan Tjanstekvimansson'u (Hizmetçi­nin Oğlu) yayımladı. Sinirleri gitgide bozulan Strindberg'in durumu, eşini ve çocuklarını olumsuz yönde etkiledi. Hastalık de­recesine varan kıskançlık krizleri sı­rasında, başyapıtlarından bazılarını gerçekleştirdi: Hemsöborna (Hense' nin İnsanları, 188 7) adlı romanını, Ba­ba (Fadren, 1887), Matmazel Julie (Fröken julie, 1888), vb. oyunlarını yazdı.

  

1888'de fransızca olarak yazdığı le Plaidoyer d'un fou'ya (Bir Delinin Sa­vunması) yayımladı. Bu kitabında, ka­rışma olan aşırı tutkusunu, aşkının ruhsal öğelerini, beğenilme gereksini­mini ve bütün öbür kadınlara karşı gi­derek artan nefretini dile getirdi. Bu arada, bunalımlı yaşamı Strindberg'i dış dünyayı gözlemekten alıkoy­du: Bu sırada, özyaşamöyküsel anla­tılarını yazmaya koyuldu, 1892'de eşinden ayrıldı. Umutsuzluğa kapılan Strindberg, Berlin'e gitti ve arkadaş­larının çoğuyla arası açıldı. 1893'te Avusturyalı genç bir gazeteci olan Frida Uhl ile evlendi, ama, bir yıl son­ra ondan da ayrıldı (1894). Daha sonra Paris'e, Otel Orfila'ya yerleşti; 1894'ten 1896'ya kadar yaşadığı çıl­gınca deneyimi, İnferno (1897'de yaz­dığı özyaşamöyküsel yapıtının adı) di­ye adlandırdı: "Daha şimdiden cehennemdeyiz. Dünya cehennemdir." di­yordu.

 

Strindberg, İsveç'in küçük bir kenti olan Lund'da, Svvedenborg'u ve Kutsal Kitap'ı okuduğu sıralarda, sessiz­lik ve yoğun bir yaratıcılık dönemine girdi: Legender (1898), Tül Damascus (Şam'a Doğru; 1898-1903) üçlemesi, Cehennem Dansı (Dödsdansen, 1900) adlı yapıtlarını yazdı. Daha sonra, Norveçli genç oyuncu Harriet Bosse ile tanıştı, 1901'de evlendi ama 1902'de ondan da ayrıldı. En güzel oyunlarından biri olan Rüya Oyunu' nu (Drömspelet, 1902) özyaşamöyküsel bir anlatı olan Ensam (Yalnız, 1903) izledi. Strindberg, bu arada kü­çük bir deneme tiyatrosu açtı ve bu ti­yatroda özel oyunlarını (Kammarspel) yarattı: Fırtına (Ovâder); Branda Tomten (Yanmış Ev); Hayaletler Sona­tı (Spöksonaten, 1907); Pelikanen (Pe­likan, 1907).

  

Strindberg, 14 Mayıs 1912'de Stockholm'da kanserden öldü.

 

"BEYİNLERİN MÜCADELESİ"

 

Sert ve coşkulu bir yapısı olan Strindberg, güç bir yaşam sürdü. Önce do­ğalcılığı, sonra simgecilik ve gizemci­liği benimsedi ve hiçbir zaman durul­madı. Ona göre bütün yaşam mücade­leydi ve "beyinlerin mücadelesi"nde savaşı kazanan, ruhsal açıdan en güç­lü olan varlıktı.

  Sürekli olarak yitirilmiş bir dengenin arayışı içinde tiyatroyu çeşitli değişik­likler yaparak yenileyen Strindberg dünyamıza ve varlığa karşı olan kay­gılı görüşüyle, kendinden önce bilin­meyen bir etkiyi ortaya koydu. Döne­minin edebiyatına egemen oldu; önce Almanya'da, sonra bütün Avrupa'da ünü durmadan yayıldı. Tiyatro yapıt­ları yabancı dillere çevrildi ve çeşitli ülkelerde sahneye kondu. Anlatımcı­lıktan gerçeküstücülüğe kadar, bütün tiyatro okulları Strindberg'den etki­lendi; özellikle Kafka, Brecht, Beckett ve İonesco ondan büyük ölçüde esin­lendiler.
 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle