Denizcilik idaresinde çalışan, 1816' da Chatham'a, 1823'te Londra'ya gönderilen, ailesiyle birlikte bir işçi mahallesine yerleşen, hesapsız dav­ranışları yüzünden ailesini yoksullu­ğa düşüren ve bir ara borç yüzün­den tutuklanan bir memurun oğlu olan Charles Dickens, çocuk yaşta bir fabrikada çalışmaya başladı; daha sonra üç yıl özel bir pansiyon­da kaldı. 1827'de bir dava vekilinin yanında çalışmaya başlayıp, boş za­manlarında stenografi öğrendi ve ki­taplıklara giderek kültürünü geliş­tirdi.

Morning Chronicle gazetesinde ste­nograf olarak çalışmaya başlayan Dickens, 1835'te bu gazetede "Boz" takma adıyla yayımladığı kısa öy­külerle dikkati çekti. İn­giliz alaycılığının başyapıtlarından biri olan Pickwick Papers yayımla­nınca (1837) büyük bir ün kazandı. Aynı yıl Catherine Hogarth'la evle­nip, baldızı Mary'yi de evine aldı. Mary'nin beklenmedik ölümünden (1837) büyük üzüntü duyarak anlatım biçimini değiştirdi ve 1838'de Oliver Twist'i yayımladı. O tarihten sonra edebiyattan başka şeyle ilgilenmedi; tümü çok beğenilen ve zengin olma­sını sağlayan birçok roman yayımla­dı. 

Uzun yolculuklara çıkan Dickens, 1840-1841 yıllarında A.B.D'nde büyük coşkuyla karşılandı; ama yur­duna düş kırıklığına uğramış olarak döndü ve eleştirilerini yayımlaması, A.B.D'nde sert tepkilerle karşılandı. 1843-1846 ara­sında İtalya, İsviçre ve Fransa'ya yolculuklar yaptı Daily News gazetesini ve Household Words adlı haftalık dergiyi kurup, dergide öykülerini, romanlarını ve The Child's History of England'ı (Çocuklar için İngiltere Tarihi, 1852) yayımladı. 1858'de karısından ayrıldı. Topluluklar önünde kendi yapıtlarını okuyarak İngiltere'de ve yeniden gittiği Amerika'da büyük başarı kazandı; ama kendini aşırı yorduğundan evine dinlenmeye çekilmek zorunda kaldı ve çok geçmeden öldü. 

Kendi kendini yetiştiren ve yeteneği­ni çalışma gücüyle birleştirerek kısa sürede zengin olan Dickens, duyar­lığını ve gönül yüceliğini (ona göre bunlar, içinden çıktığı ve her zaman sevdiği İngiliz küçük burjuva orta sı­nıfının temel nitelikleridir) yitirmermeyi başarmış bir sanatçıdır. Sana­yi dönemi başlangıcının en belirgin romancısı olmakla birlikte, sanayi dönemini çıkarcılığından, özellikle de yarattığı yoksunluk ve sömürü­den dolayı suçlamıştır. Yoksul kim­selere büyük bir yakınlık duyan yazarın, toplumsal alandaki çocuksuluğu, dikkati çeker: Dickens, olay­lara öfkelenir, ama herhangi kökten bir değişikliği aklından geçirmez; umudunu örnek kahramanlarında görülen iyilikseverliğe bağlamıştır. Başkaldırma çağrısında bulunmaz; insanlığa ve gönülyüceliğine, namu­sa ve hakseverliğe güvenir. Gerçekçi, taşlamacı, psikolojik, ah­lakçı, vb. bütün edebiyat türlerin­den kaynaklanan yapıtları, belli bir pikaro romanı geleneğine bağlana­bilir. Ayrıca, belgesel yanları da çoktur: Pickwick'teki borçlular ha-pisanesiyle ve Oliver Twist'teki yerliler için "çalışma evi”yle ilgili betimlemeler; vb. 

ROMANSI BİR GERÇEKLİK 

Çocukluk anıları (kahramanlarmın çoğunun yoksul çocukluğu), özellikle Büyük Umutlar (Great Expectations) adlı yapıtında kendini gösteren duyarlılığı ve düşgücü, Dickens'in halk yaşamını etkileyici bir gerçek­likle vermesini sağlamıştır. Özlem ve neşeyle okuru büyülemesini bilen, İngilizlere özgü havayı büyük bir ustalıkla yansıtan sanatçının yapıtlarında, özellikle Pickwick'te belirgin olan alaycılık da önemli yer tutar.Ruhsal açıdan fazla derinlikleri ol­mayan kahramanları, karikatüre yakındır. Ama belirgin davranışla­rının içinde, yalınlıklarına karşın, zaman zaman edebiyat tipi boyutları edinirler ve yapıtın bütünlüğünü sağlarlar. Balzac gibi, günlük gerçekliği gölge­de bırakan romansı bir gerçeklik yaratmayı başaran, yetenekleriyle, aşırı uzun yazması, olay örgülerini gerektiği gibi geliştirmemesi, yapay sonuçlandırmalar, yinelemeler, üs­lup aksaklıkları gibi kusurlarını unutturan sanatçı, bütün yapıtlarında daha yalın bir dili tercih etmiştir. 

ESERLERİ

Roman: PickWick Papers (1837)  Oliver Twist (1838); Nickleby'nin Serüvenleri, (1839) Antikacı Dükkânı (1840); Barnaby Rudge (1841) Martin Chuzzlewit (1843); Dombey ve Oğlu 1848, Davip Copperfield (1849) House (1852); Har d Timi Günler, 1854); Little Dorrit Dorrit, 1855);İki Şehrin Hikayesi (1859) Büyük Umutlar (1861), 

Öykü: Boz’un Skeçleri, 1835; Noel öyküleri: Bir Noel Şarkısı (1843) ;Ocak Böceği  (1845). 

Yolculuk  anısı: Amerika Anıları, 1842); İtalya Görünümleri 1844).

Öğretici yapıt: Çocuklar İçin İngiltereTarihi, (1852).