İngiliz bilim adamı ve felsefecisi (Londra, 1561-Londra, 1626).Çeşitli devlet görevlerinde bu­lunmuş bir ailenin çocuğu olan Francis Bacon, Cambridge'de öğ­renim gördükten sonra hem bir bilim adamı olma, hem de büyük başarılar elde etme tutkusuna ka­pıldı.Kraliçe Elizabeth I döneminde pek ilgi görmemesine karşılık, James Fin gözüne girerek çeşitli yüksek görevlere getirildi ve Verulam ba­ronu, Saint-Albans vikontu oldu. Ama 1621'de parlamento ve kral tarafından rüşvet almakla suçlana­rak, devlet hizmetinden uzak­laştırıldı.Yaşamının son yıllarını, bilimle, felsefeyle, edebiyatla uğraşarak geçirdi, ölümünden sonra bazı eleştirmenler tarafından, Shakespeare'in oyunlarını yazdığı bile ileri sürüldü. 

BİR ANSİKLOPEDİ YARATMA ÜLKÜSÜ 

Bacon, insanlarla ilgili bütün bilgi­leri kesin ve deneylerle saptanmış olgulara dayandıran geniş bir ansik­lopedi yaratmayı düşünmüş ve bu amaçla önce Of Prcficience and Ad-vancement of Learning (Bilginin Et­kenliği ve İlerlemesi Üstüne, 1605) adlı bir taslak oluşturmuştu. Daha sonra 1620 yılında, eski Aristoteles mantığına göre yeni bir mantık anla­yışı ileri süren Novum Organum'u (Yeni Organon) yayımladı. 1623'te de, 1605 ve 1620 yıllarında yazdığı bu iki yapıtı birleştirerek, İnstauratio Magna'yı (Büyük Yenileme) oluşturdu. Ayrıca, Siyaset ve Ahlak Üs­tüne Denemeler (Essays or Counsels Civil and Moral, 1597) adlı bir yapıtı vardır. 

Bacon'a göre, Eski Yunanlılar yalnızca ahlakla, Romalılar hukukla, skolastik felsefeciler de dinbilimle ilgilendiklerinden, bütün felsefe çalışmaları, deneysel bilimden ha­reket edilerek yeniden oluşturulma­lıdır. Doğa olaylarını doğru bir bi­çimde incelemek için, her şeyden önce, iyi bir yöntemin özelliklerini belirlemek gerektiğinden, bu konu­da bilimin yalnızca maddi ve manevi değerlerinden yararlanılabilir. Ku­runtular, yanılsamalar bütün insan­ları rahatsız etmektedir; çünkü in­sanlar nesneleri, kendileriyle olan ilişkilerine ve benzerliklerine göre ele alırlar;oysa,bu nesneleri,evrende kendi aralarındaki benzerliklerine göre değerlendirmek gerekir. Birey­lerin kötü tuhaflıklarından kaynak­lanan çeşitli yanılsamalar vardır; ama, en tehlikeli ve en zararlı yanıl­samalar, sözcüklerin düşünceyi et­kilemelerinden doğan yanılsamalar­dır. Yanlış gelenekler de, dördüncü bir yanılsama türü oluşturarak, bilgeliğin araştırılmasını gtiçleştirirlar. 

TÜMEVARIM YÖNTEMİ 

Bacon'a göre, Novum organum'da ileri sürülen tümevarım, gerçel bilimsel yöntemdir. Daha önceleri de bilinen bu yöntemi Bacon genel­leştirmeye çalışmış, gerçek bir bi­limsellik kazanması için, taşıması gereken incelikleri ve yenmesi gere­ken güçlükleri göstermiştir. Ona göre, tümevarım gereçlerini topla­mak, deneyleri çoğaltmak ve çeşit­lendirmek yerinde olur; böylece daha akla uygun ya da en azından daha iyi yönlendirilmiş açıklayıcı varsayımlar ortaya çıkar. Bacon, incelenen olaylar konusunda düzen­lenebilecek çizelgelerden söz eder: Varlık çizelgesi, yani incelenen özel­liğin ortaya çıktığı bütün olaylar çi­zelgesi; yokluk çizelgesi yani benzer olayların aynı özelliği ortaya koyma­dığı durumların çizelgesi; aşamalar çizelgesi, yani özelliğin fazla ya da eksik olarak ortaya çıktığı bütün du­rumların bir araya getirildiği çizelge (bu çizelgeler ile Stuart Mill'in uy­gunluk, farklılık, birlikte değişirlik yöntemleri diye adlandırdığı yön­temler arasında büyük benzerlik vardır). Bacon, bu yöntemler aracı­lığıyla nesnelerin öz niteliğini ya da "biçimi"ni ve her nesnenin özünü belirlemeyi amaçlar. Deneyciliğinin yanı sıra,dinbilim ve ahlakla da ilgi­lenen Bacon'un, Descartes ve XVII. yy. düşünürleri üstündeki etkisi bü­yük olmuş, ama bilim adamlarını aynı ölçüde etkileyememiştir.