|
Anglikan inancına bağlı varlıklı bir ailenin çocuğu olan George Berkeley, Dublin'de öğrenim gördüğü sırada, felsefenin ve bilimin yanlışlarından arındırılmaları ve kuşursuz-laştırılmalarıyla, hıristiyanlığa tıpatıp uyan bir bilgeliğe ulaşılacağını düşündü ve ömrünü bu amacın gerçekleştirilmesine adadı. Önemli felsefe yazılarını yayımladıktan sonra, A.B.D'ne giderek, geziler yaptı. 1731'de yurduna döndü. 1734'te, İrlanda'nın güneyindeki Cloyne kentinin piskoposluğuna atandı. Görevini büyük bir başarıyla yürüterek, bölgesinde halkın altıda beşini oluşturan katoliklere anlayışla davrandı. İDEALİST KURAM Varlığın maddesel olmadığını ileri süren öğretinin kurucusu olan Berkeley, genç yaşta yazdığı The Theory of Vision (Görüm Kuramı, 1709) adlı kitabında uzam kavramının oluşumunu açıklamaya çalıştı. Ertesi yıl, Treatise Concerning the PrincipJes of Human Knovvledge (İnsan Bilgisinin İlkeleri Üstüne İnceleme) adlı yapıtında, felsefesinin özünü geliştirdi. Eski soyutlama kuramlarına aşırı güvendiğini düşündüğü Locke'un deneyciliğini eleştirdi. Özellikle, kendi başına var olan ve algılarımızın gerçeğini temellendiren madde kavramım çürütmeye çalıştı. Berkeley'in, açık seçik ve sağlam biçimde ortaya koyduğu idealist kuram, şu ilkeye dayanır: "Nesnelerin özü, algılanmış olmalarından başka şey değildir". Berkeley'e göre nesneleri düşünceler olarak tanırız. Nesneler düşünceden başka şey olamazlar, çünkü duyumlar,katışıksız düşüncelerdir. Nesneler kendilerini yaratan Tanrı'da bile, birer düşüncedirler. Kendisiyle ilgili edindiğimiz düşünceler dışında, madde diye bir şey yoktur. Genel bir düşünce elde etmek için, özel düşünceleri birbiriyle karşılaştırız: Soyutlama. Yanlış soyutlamalardan arındırılmış bilimin bütün değeri, duyumsal kesinliğe dayanır. Duyumsal kesinliğe dayanarak Tanrı'nın varlığına ilişkin özgün bir kanıt ileri süren Berkeley, bu konuda şunları yazmıştır: "Bence, duyumsal şeylerin, bir anlayışgücünden başka bir yerde var olamayacakları apaçıktır. Buradan, onların gerçek bir varlıkları olmadığı sonucuna değil, benim düşünceme bağlı değillerse ve benim tarafından algılanmış olmak nitelliğinden apayrı bir varlıkları varsa, onların, içinde var olmaları gereken bir manevi varlık bulunması gerektiği sonucuna varıyorum. Demek ki, duyumsal dünyanın var olduğu ne ölçüde kesinse, onları kapsayan ve destekleyen sonsuz ve her yerde bulunan bir manevi varlığın var olduğu da o ölçüde kesindir". Dolayısıyle Berkeloy'e göre dünya, Tanrı'nın, insanlarda uyandırdığı düşüncelerin tümünden başka şey değildir. Ama Tanrı, insanlara, kendi düşüncesini ya da düşüncesinden herhangi bir şeyi böylece iletiyorsa, bunun amacı, insanların gönlünü kendine çekmektir. Öyleyse, dünya aslında Tanrı'nm insanlara yönelik dilidir. Tanrı tarafından düşünülmüş sözdür. Eserleri: The Theory of Vision (Görüm Kuramı, 1709); Treatise Concerning the Principles of Human Knovvledge (İnsan Bilgisinin İlkeleri Üstüne inceleme, 1710); Three Dialogues Betvveen Hylas and Philonoüs (Hylas' la Philonoüs Arasında Üç Konuşma, 1713); Alciphron (1732); Siris (1744); vb.
|