|
Yirmi sene içinde 300'e yakın eser yazmış olan A. Dumas edebiyat dünyasında "Roman Fabrikası" lakabı ile anılmaktadır. Ünlü Fransız yazar, general Dumas'ın oğludur. Noter kâtipliğinin dışında Orleans dükünün yanında küçük bir memur olarak da çalışmıştır. Birçok arkadaşının yardımlarıyla zamanının en verimli ve en popüler yazarı durumuna gelmiştir. A.Dumas hızlı yazabilmek için şu yolu izlemiştir "Yazacağı roman veya tiyatro eserinin senaryosunu hazırlar, karakterleri ayrı ayrı belli eder; sonra sekreterlerine senaryoya ve karakterlere uygun malzeme toplamalarını söylerdi. Ona bu malzemeyi kendi üslubuyla birbirine eklemek kalırdı." Gerçek adı Alexandre Davy de la Pailleterie olan Alexandre Dumas pere (baba), kendisinin ve annesinin gereksinimlerini karşılayabilmek için daha on beş yaşındayken bir noterin yanında çalışmaya başladı; ama içinde tiyatro tutkusu uyanınca Paris'e gidip Orleans dükünün kâtibi oldu (1823). ilk edebiyat denemelerini gerçekleştirip, 1824'te bir çamaşırcı kadından yasadışı bir çocuğu (Alexandre Dumas fils) olmasından sonra, Charles Nodier'yle arkadaşlık kurdu ve onun aracılığıyla ilk büyük tiyatro oyunu Henri III et sa cour'u (Henri III ve Sarayı, 1829) sahneye koydurarak kısa sürede üne kavuştu. Victor Hugo ve Alfred de Vigny'le dostluk kurarak, romantik yazarların öncüleri arasında yer aldı; skandallarla dolu yaşantısı, çılgınca "harcamaları, nükteleri, dev gibi yapısıyla Paris' in en dikkati çeken kişilerinden biri haline geldi. 1830 devrimine katıldı ve Legion d'honneur nişanı aldı (1837); 1840'ta evlendi ama çok geçmeden karısından ayrıldı. Üç Silahşörler'in (Les Trois Mousquetaires, 1844) gazetelerde tefrika olarak çıkmasıyla (1844) ünü doruğuna ulaştı ve peşpeşe, hattâ birkaçını aynı anda yazdığı romanlarında kendisine yardımcı olacak yazarlar başlıcası, Auguste Maquet) tuttu. Aynı zamanda, gazeteci olarak İspanya'ya (1846), Kuzey Afrika'ya (1846-1847), Rusya'ya (1858-1859) yolculuklar yaptı. Şatafatlı Monte-Cristo şatosunun yapımı ve "tarihsel tiyatro"sunun başarısızlığı nedeniyle iflas ettiyse de, gırtlağına kadar borca batmış olmasına karşın, parlak yaşamını sürdürdü. İtalya'da Garibaldi yanlılarının savaşma katıldıktan sonra üç yıl süreyle (1860-1863) Napoli krallığında müze müdürü olarak çalıştı. Ünü iyice azalmış olarak (İkinci İmparatorluk dönemindeki Fransız toplumu, romantik liberalizmin bu temsilcisine karşı düşmanca bir tutum takınmıştı) Paris'e dönüp, hasta ve varını yoğunu yitirmiş bir halde Dieppe'e çekilerek, ömrünün son yılını oğlunun yanında geçirdi. Ölümünden sonra birçok Fransız eleştirmeninin gözünden düşen Alexandre Dumas pere, edebiyattaki gerçek yerini ancak XX. yy'da almıştır. Bazı edebiyat çevreleri tarafından, romantik dramın gerçek öncüsü (Henri III ve Sarayı adlı oyunu Hugo'nun Hernani'sinden bir yıl önce sahneye konmuştu) sayılır. Öte yandan, tıpkı İngiltere'de Dickens gibi, yayımcılık çağının ilk büyük yazarı olmuş, sanatını basının gelişmesine uyarlayan ilk yazarlar arasında yer almış, aynı zamanda da Fransa'nın ilk modern gazetecisi olmuştur. Sanatçının birçok yardımcı tutmuş olması eleştirilmiş se de, bir zamanlar Üç Silahşörler'in asıl yaratıcısı olduğu ileri sürülen Auguste Maquet, aslında, yalnızca bir belge toplayıcısıdır ve bütün yaratıcı çalışma Dumas tarafından gerçekleştirilmişti. Alexandre Dumas pere'in tarihsel yanılgıları ve bilgisizlikleri de uzun süre eleştirilmiştir; ama, bunlar söylendiği kadar çok değildir: Tarihsel gerçekten çok eylem ve kurgu peşinde olduğu kuşku götürmez ama, bu özelliğiyle de silahşorluk romanlarının yaratıcısı olmuş ve türü doruğuna ulaştırmıştır. Alexandre Dumas pere ayrıca, yapıtlarının düzenine özen göstermediği, melodram etkilerine başvurduğu için eleştirilmiş, "zevksizlik"le suçlanmıştır; ama bu suçlama, onun geniş bir okur yığını için yazdığını unutmak anlamına gelir. Gerçekten, Fransız edebiyatında düşgücü, soluğu, şiirselliği onunkilerle karşılaştırılabilecek başka bir yazar yoktur. Eserleri: Oyun: Henri m et sa cour (Henri Di ve Sarayı, 1829); Christine (1830); Antony (1831); Richard Darlington (1831); Nesle Kulesi (La Tour de Nesle, 1832); Kean (1836); vb. Roman: Monte Kristo Kontu (Le Comte de Monte Cristo, 1841-1845, 12 cilt); Üç Silahşörler (Les Trois Mousquetaires, 1844, 8 cilt); La Reine Margot (Kraliçe Margot, 1845,6 cüt); vb.
|