|
Fransız yazarı İyi halli bir burjuva ailesinin çocuğu olan François Rabelais, Angers yakınındaki La Baumette Manastırı'nda Fransisken din adamlarının yanında eğitim gördü. Daha sonra Fontenay-le-Comte Manastırı'na girerek burada papaz oldu (1511). Tarikatın kurallarına karşın, kendini doğa tarihi çalışmalarına verdi ve latince, yunanca, ibranice gibi eski diller üstündeki araştırmalarını derinleştirdi. Öğrenmeye karşı duyduğu büyük istek din alanında kendisinden üst düzeyde olanlardan kuşku duymasına yol açtı; hatta bu yüzden manastırdan kaçtı. Rabelais'nin piskoposu,1524'te (ya da 1525'te)papa Clemens VlI'den onun Benedikten tarikatına geçmesini ve Maillezais Manastırı'nda yaşamasını sağlayan izni aldı. Ama Rabelais bir süre sonra bilinmeyen bir nedenden ötürü bu manastırı da terk ederek papazlıktan ayrıldı. 1530'da Montpellier'de tıp öğrenimi yaptı. 1532'de Lyon'da Hötel-Dieu'de hekim olarak çalışmaya başladı ve anatomi dersleri verdi. İşte bu sıralarda Alcofribas Nasier takma adıyla (François Rabelais'nin anagramı) daha çok Pantagruel adıyla tanınan yapıtım Horribles et Epouvantables Faits et Prouesses du tres renomme Pantagruel (Çok Ünlü Pantagruel'in Korkunç ve Ürkütücü Marifetleri ve Kahramanlıkları, 1532) adıyla yayımladı. Yapıt, İlahiyat Fakültesi tarafından yasaklandı.
Kilise'yle uzlaşan ve kardinal Du Bellay (bu kişinin hekimi oldu ve 1533, 1535, 1538 yıllarında onunla birlikte Roma'ya gitti) ile kardinal de Châtillon'un koruması altına giren Rabelais, piskoposluk kurulu üyesi olarak Saint-Maur-des-Fosses'ye atandı (1539). Bu arada Vie inestimable du grand Gargantua, Pere de Pantagruel (Pantagruel'in Babası Büyük Gar-gantua'nın Çok Ürkünç Yaşamı, 1534) adlı kitabını yayımladı. 1546'da, Rabelais Tiers Livre des faits et dicts heroiques de noble Pantagruel (Soylu Pantagruel' in Kahramanlıkları ve Sözlerinin Üçüncü Kitabı) adlı yapıtı yayımlattı; bu yapıtı da Sorbonne tarafından mahkûm edildi. Rabelais 1547'de dönemin ahlak otoritelerinden kaçarak Metz'e gitti. 1548'de Quart livre de Pantagruel (Pantagruel'in Dördüncü Kitabı) ilk kaleme alınış biçimiyle yayımlandı (bu kitabın son biçimiyle yayımlanmasıysa 1552'de gerçekleşti). Yaşamının son yıllarını Meudon'da geçiren Rabelais 1553'te Paris'te öldü. Ölümünden sonra, tümüyle kendisi tarafından yazılmamış olan Cinquieme livre de Pantagruel (Pantagruel'in Beşinci Kitabı, 1562-1564) ortaya çıkarıldı. YAPITLARININ ÖZELLİKLERİ Anlatımdaki kronolojik sıraya göre Birinci Kitap (yazılış sırasına göre ikinci kitap) olan la Vie inestimable du grand Gargantua, Gargantua'dan söz eder. Grandgousier adlı dev ile karısı Gargamelle'in oğlu Gargantua, dünyaya gelir gelmez "içki, içki" diye bağırır.Her yemekte binlerce ineğin sütünü midesine indirir. Daha sonra Gargantua' nın öğrenimi anlatılır. Gargantua skolastiğin hocaları Thubal Holopherne ve Jobelin Bride'den bir şeyler öğrenmeyi başaramaz. Bunun üstüne Grandgousier ona. beden eğitimiyle düşünsel çalışmaları büyük bir beceriyle birleştirilebilen Ponocrates'i hoca olarak tutar. Ponocrates öğrencisini, zamanın gençlerinin öğrenimini yakından izleyebilmesi için, Paris'e götürür. Gargantua burada amacından iyice uzaklaşır ve bir gün Nötre Dame Kilisesi'nin çanlarını kısrağının boynuna asmak için çalar. Bunun üstüne üniversiteyi ayağa kaldırır; heyet sözcüsü Janotus de Bragmardo ona, sözcüklerin sonuna birer latince ek katarak oluşturduğu gülünç bir söylev çeker (XIX. Bölüm). Gargantua bu sözler karşısında boyun eğer ve çanları geri verir. Bu arada babası onu geri çağırır; çünkü komşusu Lerne kralı kendini beğenmiş saldırgan Picrochole, uyruklarına saldırmış ve ülkeyi Seuille Manastırı'na kadar istila etmiştir; burada yalnızca rahip Jean des Entommeures direniş gösterir.
|
