Felsefe

Fotoğraf

Jean Paul Sartre PDF Yazdır e-Posta
Dünya Edebiyatları - Fransız Edebiyatı

Ecole Normale Superieure'de (Yüksek Öğretmen Okulu) okuduktan (1924 -1928) sonra felsefe öğretmeni olan (1929) ve Le Havre'da (Bulantı 'daki Bouville kenti), Laon'da ve Paris'te 1945'e kadar ders veren Jean Paul Sartre 1933-1934 yıl­larında Berlin'de bulundu ve Husserl'in fenomenolojisini benimsedi. 1939'da, Esquisse d'une theorie des emotions'u (Bir Heyecanlar Kuramı Taslağı), 1940'ta l'Imaginaire'i (Düş­sel Olan) yayımladı. l'Etre etleneant (Varlık ve Hiçlik, 1943) adlı yapıtında olduğu gibi bu yapıtlarında da fenomenoloji kavramlarını kullandı. So­nuncu yapıtta açıkladığı felsefe, İkinci Dünya savaşından hemen sonra yay­gınlaşmasına önayak olduğu varoluş­çuluktur. Sartre bu felsefeyi, Varo­luşçuluk Bir Hümanizmadır 'da (L'existentialisme est un humanisme, 1946) geniş okur kitlesinin anlayaca­ğı bir biçimde açıkladı. Fransa'nın işgalden kurtulmasından sonra Sartre, komünist olmayan solcuları, Rassemblement democratique revolutionnaire'de (Devrimci Demok­ratik Birleşme) bir araya getirmeye çalıştı ve başyazarı olduğu les Temps Modernes dergisini kurdu. Bununla birlikte Sartre'in marksçılıkla ve marksçılarla siyasal ve felsefi ilişkileri çok karmaşıktır. Marksçılıkla çatışmalarına ayırdığı yazıları iki cilt tutar (Situations [Durumlar, 1947-1965; VI. ve VII ciltler) Sartre 1960'ta yayımladığı Critique dela rai­son dialectique'te (Diyalektik Aklın Eleştirisi) Marks'ın tarihsel maddeci­liğini, diyalektiğin kategorilerini doğa­nın tümüne uygulamaya yönelen Engels'in diyalektik maddeciliğinin kar­şıtı olarak ele aldı.

  

ÇEŞİTLİ ALANLARDA ETKİNLİK GÖSTEREN BİR YAZAR

  Sartre felsefe dışında çeşitli alanlar­da etkinlik göstermiş verimli bir ya­zardır. Ancak edebiyat yapıtlarını fel­sefi görüşlerinden ayırmanın olanak­sız olduğu, hatta savlarım ortaya koy­mak için edebiyat yapıtlarını kullan­dığı bile söylenebilir. Başyapıtı sayı­lan Bulantı, Duvar (Le Mur, 1939), Hürriyetin Yolları (Les Chemins de la liberte, 1945-1949) gibi roman ve öy­küleri için olduğu kadar Sinekler (Les Mouches, 1943), Gizli Oturum (Huis Clos, 1944), Mezarsız Ölüler (Mort şans sepulture, 1946), Saygılı Yosma (La Putain respectueuse, 1946) Kirli Eller (Les Mains sales 1948), Şeytan ve Yüce Tanrı (le Diable et le Bon Dieu, 1951), Nekrassov (1955) ya da Al­tona Mahkûmları (Sequestres d'Altona, 1960) gibi oyunları için de söyle­nebilir bu.

 

Sartre, eleştirmen olarak Situations' da bir araya getirilmiş felsefe, edebi­yat ve siyaset denemelerini yazdığı gi­bi, Yahudi Meselesi'ni (Reflexions sur la question juive, 1947), "varoluşsal psikanaliz''yöntemini uyguladığı Baudelaire'i (1947), Saint Genet, comedien et martyr'i (Aziz Genet, Oyuncu ve İnanç Kurbanı, 1952) de yaz­dı.

  

Bunlara, çocukluğunu anlattığı Sözcükler'i (les Mots, 1964) ve Flaubert üstüne çok geniş kapsamlı bir yapıt olan 1 İdiot de la famille 'i (Ailenin Ap­talı, 1972-1973) de eklemek gere­kir.

 İkinci Dünya savaşı sonrası yapıtları­nın çoğu, toplumsal özgürleşmeyi des­tekleme amacı güden Sartre, "bir ku­rum haline gelmemek" için 1964'te kendisine verilen Nobel Edebiyat Ödülü'nü reddetmiştir.       

Eserleri: 

Felsefe incelemesi: Transcendance de l'ego (Ben'in Aşkınlığı, 1936); Esquisse d'une theorie des emotions (Bir Heyecanlar Kuramı Taslağı, 1939); LTmaginaire (Düşsel Olan, 1940); L'Etre et le neant (Varlık ve Hiçlik, 1943); Varoluşçuluk Bir Hüma­nizmadır (L'existentialisme est un hu­manisme, 1946); Critique de la raison dialectique (Diyalektik Aklın Eleştiri­si, 1960). 

Roman-öykü: Bulantı (La Nausee, 1938); Duvar (Le Mur, 1939); Hürri­yetin Yolları (Les Chemins de la liber­te: 1945-1949, 3 cilt: Akıl Çağı [L'Age de raison, 1945]; Yaşanmayan Za­man [Le Sursis, 1945]; Yıkılış [La Mort dans l'âme, 1949]); Sözcükler [Les Mots, 1964]. 

Oyun: Sinekler (Les Mouches, 1943); Gizli Oturum (Huis Clos, 1944); Me­zarsız Ölüler (Morts şans sepulture, 1946); Saygılı Yosma (La Putain res­pectueuse, 1946); Kirli Eller (Les Ma­ins sales, 1948); Şeytan ve Yüce Tanrı (Le Diable et le Bon Dieu, 1951); Nek­rassov (1955); Altona Mahkûmları (Sequestres d'Altona, 1960).  

Deneme-eleştiri: Baudelaire (1947); Yahudi Meselesi (Reflexions sur la question juive, 1947); Edebiyat Ne­dir? (Qu' est-ce que la litteraiure? 1947); Situations (Durumlar, 1947 -1965); Aziz Genet,Ailenin Aptalı

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle