|
Dünya Edebiyatları -
Fransız Edebiyatı
|
|
Yoksul bir ailenin oğlu olan François Villon küçük yaşta babasını yitirdi. Annesi, Villon'u ona adını verip okutturan Saint-Benoît piskoposluk kurulu üyesi Guillaume de Villon'a emanet etti. Sanatlar Fakültesi'ndeki dersleri izleyen Villon 1449'da olgunluk sınavını verdi, 1452'de edebiyat ve sanat konusunda uzman oldu. Bu arada çeşitli kavgalara ve soygun olaylarına karışarak düzensiz bir yaşam sürdü; 1455 Haziranında, bir kışkırtma sonucu, bir din adamını öldürerek Paris'ten kaçtı; ölüme mahkûm edildi, ancak bağışlandıktan sonra, 1456'da Paris'e dönebildi. Ama Navarre Koleji'nde bir soyguna katıldığı için yeniden kaçmak zorunda kaldı. 1457-1461 yılları arasını Fransa'nın batısında geçiren Villon önce Blois Şatosu'nda Charles d'Orleans'm yanında kaldı; daha sonra parasız kalınca soyguncu bir çeteye katıldı. Tutuklanarak hapse atıldı; idam edilmesini beklediği sırada, Louis XIin tahta çıkması üzerine bağışlanarak özgürlüğüne kavuştu (1461). Yeniden Paris'e dönen Villon pişmanlığım dile getirdiği Grand Testament (Büyük Vasiyetname, 1461) adlı yapıtını yazdı. Ama 1462'de yeniden Châtelet tutukevine gönderildi ve ikinci kez idama mankûm edildi. Ama cezası hafifletilerek sürgüne gönderildi. Bundan sonra izi kaybolan Villon'un ölüm nedeni, yeri ve kesin ölüm tarihi bilinmemektedir: Rabelais onun son günlerini Poitou' da Saint-Maixent papazının yanında geçirdiğini ileri sürer. Yapıtları 1489'da ölümünden sonra yayımlanmıştır. İKİ "VASİYETNAME" Villon'un yapıtları Petit Testament ou Lais (Küçük Vasiyetname ya da Vasiyetle Bağış, 1456), Grand Testament (Büyük Vasiyetname, 1461) ve tümünün Villon'a ait olduğu tartışma götüren belli sayıda Ballad'dan (Ballades) oluşur. Bu baladların edebiyat tarihçileri tarafından kesinlikle Villon tarafından yazıldığı ileri sürülenleri ve en ünlüleri Asılmışlar Baladı (Ballade des pendus) ile Evvel Zaman Kadınları Baladı 'dır (Ballade des dames du temps jadis). Daha çok Petit Testament olarak bilinen Lais 8 dizelik 40 bölümden (sekizlik) oluşur. 8 dizelik 186 bölümden ve bu sekizlikler arasında yer alan yirmi kadar ballad ve rondo'dan oluşan Grand Testament ise Villon'un asıl önemli yapıtıdır. ÖLÜM KORKUSU François Villon Fransız lirik ozanlarının ilk temsilcilerinden biridir. "Büyük retorikçiler” in sanatının ağırlığını duyurduğu bir çağda, duygularının içten ve derin anlatımıyla tam anlamıyla kişisel bir şiir anlayışı yaratmıştır. Yapıtları, şiddetli karşıtlıklarla dolu yaşamını yansıtır: Toplumsal yaşam içinde "kötü bir kişi" olmasının nedenlerini, "sefih" bir yaşama tutkunluğunu gizlemeden anlatır. Bütün bunlara karşın, ruhu ve duyguları saflığından, canlılığından hiçbir şey yitirmemiştir: Gerçekten de, içinde her zaman koruduğu dinsel bağlılığın, annesine olan sevgisini, kendisiyle ilgilenenlere karşı minnettarlığını, gençliğini boşa harcamış olmanın verdiği pişmanlık duygusunu bir ozan olarak etkileyici bir biçimde dile getirir. Duyduğu ölüm korkusunu ve her şeyden kaçma isteğini işlediği dizeleriyle romantik ozanların bile aşamadığı dokunaklı bir anlatıma ulaşır. Edebiyat tarihçisi Bedier'nin de belirttiği gibi,"Villon bütün lirik temaları yeniden bulmuş ya da yenilemiştir". Villon biçim açısmdan da Fransız edebiyatnın önde gelen ozanıdır. 1489-1533 yılları arasında yapıtlarının yirmi kez basılmış olması da bunun bir kanıtıdır. Marot onun "en iyi Parisli ozan" olduğunu söylemiş, romantikler onu bir öncü olarak görmüşler ve Gautier ondan övgüyle söz etmiş, Baudelaire ile Verlaine ise Villon'a büyük ilgi duymuştur.
|
