Felsefe

Fotoğraf

Denis Diderot PDF Yazdır e-Posta
Dünya Edebiyatları - Fransız Edebiyatı

Bir bıçak yapımcısının oğlu olan ve Langres'da Cizvit okulunda eğitim gören Denis Diderot, 12 yaşında papaz oldu. Daha sonra öğrenimini Harcourt Koleji'nde tamamladı ve noter kâtibi olarak çalışmaya başla­dı. Yaşamını edebiyat ve bilim çalış­malarıyla kazanmaya karar vermesi üstüne, ailesinden gördüğü para yardımı kesildi. Edebiyatçıların uğ­rak yeri olan kahvelerde J. J. Rousseau, Grimm ve d'Alem-bert'le dostluk kurdu. 1743'te Anne-Antoinette Champion adlı kendinden üç yaş büyük olan çamaşırcı bir kadınla evlendi. 1746'da yayımladığı Filozofça Düşünceler Parlamento tarafın­dan mahkûm edildi. 1747'de, d'Alembert'le birlikte Encyclopedie' nin (Ansiklopedi) yönetimini üstlen­di ve on altı yıl boyunca kendini bu işe adadı. Bu arada, Körler Üstüne Mektup adlı yapıtı yüzünden Vincennes kulesin­de birkaç ay hapis yattı (1749) ve Sır Tutmayan Mücevherler adlı yapıtını adını koymaksızm yayımladı. Ansiklopedi'yi başarıya ulaştıran 

Diderot, her konuya ilgi duyan evrensel bir düşünce adamıydı. Bütün sistemlerin dışında karmaşık bir yapıt (yüzyılının en büyüleyici yapıtlarından biridir) ortaya koya­rak, hem tiyatro kuramcısı, hem romancı, hem sanat eleştirmeni, hem denemeci, hem dramaturg olarak gücünü kanıtladı. Doğanın Yorumu, 1754, evrim kuramını Darwin'den önce ileri sürdü. Yararcı ve toplumsal ahlak görüşüyle XIX. yy. İngiliz felsefecilerinin ahlak anlayı­şının öncüsü oldu, Rahibe'de (La Religieuse, 1760) insanları zorla manastırlarda yetiştirme anlayışı­nın ahlakdışı yanına karşı çıktı. d'Alembert'le Yapılan Ko­nuşmanın Devamı, 1771 ve Bougainville Yolculuğuna Ek, 1777, doğal bir cinsel ahlakı savundu, Salonlar, 1759-1781. Fransa'da sanat eleştirisini başlattı. "Aile burjuva trajedisi­nin kuramcısı olarak Aile Babası, 1758 ve Dram Sanatı Üstüne Konuşma, 1758 yazdı. Dramaturg olarak Piç, 1757, sahneye koydurdu. Ayrıca 1781'de, Baudelaire'in hayran olduğu “İyi mi? Kötü mü?” isimli eseri yazdı. 

İLERLEME DÜŞÜNCESİ ÖĞRETİSİ 

1755'te, Fransız edebiyatının en ilgi çekici Yazışmalarından birine yol açacak olan Diderot ve Sophie Volland ilişkisi başladı. 1762-1764 yılları arasında Rameau'nun Yeğe­ni'ni tasarla­yan yazar (1772-1779 yılları arasında yeniden elden geçirdiği bu yapıt, önce 1805'te Goethe'nin çevi­risiyle almanca yayımlandı; fransızca basımı daha sonra (1821-1823 yapıldı), 1765'te, kütüphanesini Rus çariçesi Katerina'ya satarak kendi­ne bir gelir sağladı. 1772'de “d'Alembert'in Dü­şü” tamamladı (ama yapıt ancak 1830'da yayımlandı); Aktörlük Hakkında Aykırı Düşünceler'in tasla­ğını belirledi ve Kaderci Jacques'i 1796 yazmaya başladı.

1773'te Dresden'den Rusya'ya giderek 8 Ekimde Petersburg'a ulaştı ı 5 Mart 1774'e kadar orada yaşadı. 1776'da sağlığı bozulunca, yazarlık üretimi azaldı. 31 Temmuz 1784'1 öldü. 

Maddeci bir düşünür olan Diderot felsefe gerçeğinin kolayca bulunabileceğini ileri sürmez; bu gerçeğin. ancak, insanlığın gittikçe ilerleremesiyle ele geçirilebileceğini düşünür. İlerleme düşüncesine inanır.Zaten kişisel düşüncesi de önemli değişiklikler geçirmiştir: 1750'den önce yazdığı ilk denemelerinde, bağımsız bir yaradancı olarak görünür ama 1750'den başlayarak pozitif dinlerle birlikte “bütün metafizik saçmaları” da reddeder; tanrıcılıktan tümtanrıcılığa geçer; ama, çok geçmeden ; tümtanrıcılıktan kuşkuculuğa yönelir ve maddeciliği öteki görüşlere yeğleyerek, kuşku düşüncesi içinde kalır.Diderot'nun doğa felsefesi. Lamarck'ın evrimciliğini hazırlamıştı merakı ve aykırı düşünceleri, günü müzün genetiğinin gösterdiği atılganlığın öncüleridir, Nitekim Diderot'ya göre doğa,"öğelerin bir araya gelişlerinin bugünkü sonucu ya da art arda gelen genel sonuçlarıdır.” 

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle