Fransız felsefecisi ve deneme yazarı (Bar-sur-Aube, 1884-Paris, 1962). Kendi kendini yetiştiren Gaston Bachelard, kırsal kesimde geçen ço­cukluğunda edindiği izlenimlerin (hiçbir kent ışığının bozmadığı gece­lerin zifiri karanlığı, ocakbaşının içe işleyen sıcaklığı, toprağın kuşatı­cı varlığı) önemi üstünde sık sık dur­muştur. La Psychanalyse du Feu' de (Ateşin Psikanalizi, 1937), "insanoğ­lu, bir gereksinimin değil, bir iste­ğin ürünüdür", diye yazar ve bilimsel düşüncenin kökünde, her çeşit akılcı girişimden önce var ol­duğunu düşündüğü, isteğin gizli işlemlerini arar. Nitekim simyacıla­rın araştırmalarını, bu açıdan ele alarak, modern kimya biliminin akıl­dışı ve şiirsel temeli olarak görür. La Formation de l'esprit scientifique de (Bilimsel Düşüncenin Oluşumu, 1938), ikinci dereceden bilginler üs­tünde durur; çünkü ona göre, bilim­sel girişimi belirleyen bilinçdışı etki, büyük araştırmacıların çalışmala­rından çok, ikinci derece bilginlerin çalışmalarında daha iyi dile gelir. Bachelard'm LeNouveJ esprit scientifique (Yeni Bilimsel Düşünce, 1934) ve Le Materialisme rationnel (Akılcı Maddecilik, 1953) adlı yapıt­ları da bu felsefeye ya da daha doğrusu bu bilimler psikanalizine bağlanır. 

Bilimsel sezgilerin ve şu ya da bu felsefeyi seçmenin temelinde, "düşünceleşmiş imgelerin" bulunduğu­nu ileri süren Bachelard, psikanalist jung'un çalışmalarından esin­lenmiş ve büyük bir tutkuyla okudu­ğu şiir yapıtlarını, insanlığın bağ­landığı anaörneklere dayanarak im­geler türeten bilinçdışınm gizli bir işleyişi saymıştır. "Maddi düşgücü" adını verdiği bu işleyiş ve etkinliğe bağlı olarak iki edebiyat türü ayırt eder. Bunlardan biri, şiirin karşıtı­dır ve imgelerdeki ana örnek içerik­lerini zorla akılsallaştırarak, okurun "maddi düşgücünü" uyandırmayan dural bir öbek halinde dondurur. Öbürüyse, tam anlamıyla şiirseldir ve "maddi düşgücü "nün doğurduğu akıldışı çağrışımlara kendini bıra­karak, okurun etkin bir biçimde ka­tıldığı bir sözcükler dinamiği yara­tır. Bachelard, Lautreamont (1939). adlı yapıtında, düş kurmanın, şiirsel yaratışta somutlaştığı zaman edindi­ği modelleri tanımlamaya yönelmiş, bilinçdışınm kendiliğinden seçtiği bu modelleri sonradan, dört büyük anaörneğe bağlamıştır: Su; hava; toprak; ateş. Çalkantılı ya da durgun olan su, kökenimizin ve de­ğişimlerimizin imgesidir ve gece düşlerimizle bağlantı halindedir. Sı­nırsız özgürlük düşlerimizse, hava öğesini kapsar.  

Varlığımızı aşmaya ve ölümsüzlüğe duyduğumuz istek, ateşin bizi büyülemesinde dile gelir. Bachelard, La Terre et les reveries du repos (Toprak ve Dinginliğin Düş­leri, 1945) ile La Terre et les reveries de la volonte'de (Toprak ve İradenin Düşleri, 1948) toprağı ele alır. İnsa­nın son olarak bağrında dinlendiği toprak, aynı zamanda, iradesini bir damga gibi bastığı ilk maddedir. "Maddi düşgücü"nün ele aldığı bu öğelerin her biri, gittikçe belirginle­şen diyalektik çiftlere ayrıştırılabilir: Sözgelimi, toprak, sert ve yumu­şak maddelere, bunlar da, kendi aralarında farklı kıvamları olan katı cisimlere (bükülgen ve katı,değişme­yen ve değişken, vb.). Ayrıca, sıvı ve billurlaşmış, cinselleşmiş ya da idealleştirilmiş bir ateş de vardır. Yorum alanını genişleten ve her zaman uzamın ve sürenin algılan­ması gibi ilk verilerden yola çıkan Bachelard, Poetique de l'espaçe'da (Uzamın Şiirliliği, 1957) ve L'İntui-tion de Finstant'da (Anın Sezgisi), bazı şiir türlerinin ortaya çıkışını, zamana ve uzama ilişkin ilk bilinç­dışı deneyimlerle açıklamıştır. 

Eserleri: 

La Dialectique de la duree (Sürenin Diyalektiği, 1933); Le Nouvel esprit scientifîque (Yeni Bilimsel Düşünce, 1934); La Formation de l'esprit scientifique (Bilimsel Düşüncenin Olu­şumu, 1938); La Psychanalyse du feu (Ateşin Psikanalizi, 1937);L'Eau et les reves (Su ve Düşler, 1940); L'Air et les songes (Hava ve Düşler, 1942); La Flamme d'une chandelle (Bir Mumun Alevi, 1961); vb.