|
Fransız yazarı (Cherbourg, 1915-Paris, 1980). Önceleri müziğe ve edebiyata yakınlık duyan Roland Barthes, bir süre sonra dilbilim (1950) ve sözlükbilimle (1951-1952) de ilgilenmeye başladı. 1953'te, Marx, Sartre ve Brecht' in görüşlerinin etkisiyle yazdığı, "toplumsal mitoloji" diye adlandırılabilecek denemelerinin ilkini yayımladı: Le Degre zero de l'ecriture (Yazının Sıfır Derecesi). Bazı eleştirmenlere göre, bu yapıt edebiyat dilinin, siyasal ve tarihsel açıdan bağımlı olduğunu göstermeye çalışan bir denemedir. Bazı eleştirmen ve yazarlarsa, gerek bu yapıtın, gerek psikanalizden esinlenerek yazdığı Michelet par luimeme (Kendi Ağzından Michelet, 1954), adlı denemenin.yeni eleştiri akımının ilk örnekleri olduğunu ileri sürmüşlerdir. Birçoğu 1954-1956 yılları arasında Les Lettres nouveües dergisinde yayınlanan ve çağdaş yaşamın mitleri sayılan otomobil, reklam, turizm, sabunlar, şarap, çeşitli filmler, vb. konuları ele alan yazılarını, 1957 yıhnda Mythologies (Mitolojiler) başlığı altında toplayarak yeniden yayımlayan ve bu yapıtın ikinci bölümüne, söz konusu mitleri dilbilim ve göstergebilim açısından inceleyen kuramsal bir araştırma ekleyen Barthes, o tarihten sonra giyimle ilgili moda "gösterge"lerinin çözümlemesine girişmiş, bu konudaki yıllar süren çalışmasını ancak 1967 yılında yayımlayabilmiştir. Systeme de la mode (Modanın ' Sistemi). Daha önce bir dergide yayımladığı Göstergebilim İlkeleri (Elements de semiologie, 1964) adlı incelemesinde, "gösterge" kavramını tartışarak, Saussure'ün ileri sürdüğü dilbilim göstergebilimin bir bölümüdür" görüşünü tersyüz edip "göstergebilim, dilbilimin bir bölümü görüşünü ortaya atan yazar, eleştiri alanındaki çalışmalarını sürdürerek, 1963'te Sur Racine'i (Racin tüne), 1964'te Essais critiq (Eleştiri Denemeleri) yayımlamış Racine'in yapıtlarını değişik bir bakış açısına göre ve değişik bir anlatımla ele aldığı Sur Racine adlı yapıtı, Fransız üniversitelerinde sürdürülen geleneksel eleştirinin temsilcileri (özellikle Raymond Picard) tarafından sert bir dille eleştirilmiştir: Nouvelle critique ou nouvelle imposture (Yeni Eleştiri ya da Yeni Düzmecilik, 1965). Raymond Picard'in bu eleştirisine çok geçmeden keskin bir yanıt veren yazar (Critique et verite [Eleştiri ve Gerçek, 1966)],sonra l970'te S/Z 'i (Balzac'ın (Sarrasine adlı öyküsü üstüne), 1971'de de Sade, Fourier, Loyola'yı yayınlamıştır. Metin çözümlemeleri olan bu kitaplarda, Lacan'ın simgesel işlev, özne kuramı, vb. konusundaki görüşleri ile Tel Quel topluluğunun çeşitli dil kodları üstüne görüşleri kaynaştırılmıştır. 1970 yılında Japonya üstüne yazdığı L'Empire des signes'i (Göstergeler İmparatorluğu) yayımlayan Barthes,o tarihten sonra bir "yaşama sanatı" araştıran seçkin bir okur yazar olarak beğenilerini dile getirmeye çalışmıştır: Le Plaisir du texte (Metnin Verdiği Haz, 1973); Roland Barthes par Roland Barthes (Roland Barthes'ın Ağzından Roland Barthes, 1975); Fragments d'un discours amoureux (Bir Aşk Söyleminden Parçalar, 1977); fotoğraf sanatı üstüne La Chambre daire (Aydınlık Oda; ölümünden sonra yayımlandı, 1980). 1962'den başlayarak Paris'teki Ecole Pratique des Hautes Etudes'de araştırma yöneticisi olarak çalışan, 1976'dan sonra da College de France'ta edebiyat göstergebilimi konusunda ders veren (Ocak 1977' deki açılış dersinde yaptığı konuşma, 1978'de Leçon (Ders) adıyla yayınlandı) Barthes, 1979 yılında Sollers ecrivain (Yazar Sollers) adlı kitabını yayımlamış, 1980 yılında Paris'te geçirdiği bir trafik kazası sonucu ölmüştür: Daha önce çeşitti dergilerde çıkmış konuşma ve yazıları da sonradan derlenerek, kitaplaştırılmıştır.
|