|
1258 yılında yazılan Gülistan, Bostan 'dan daha çok tanınmıştır. Nesir-nazım karışık olan bu kitap, bir başlangıçla 8 bölümden ibarettir. Başlangıçta münacat, na't, kitabın yazılış sebebi, ithaf edildiği Atabeğ Ebubekir hakkında bir medhiye ve benzerleri vardır. Bölümleri şunlardır: Padişahların Tabiatı, Dervişlerin Ahlâkı, Kanaatin Fazileti, Susmanın Faydaları, Aşk ve Gençlik, Zayıflık ve İhtiyarlık, Terbiyenin Tesiri, Sohbetin kuralları ve Kitabın Sonu. tik yedi bölümde hikâyecikler ve bunları takip eden mensur, manzum neticeler, Sekizinci Bölümde yaşama ve muaşeretle ilgili mensur ve manzum vecizeler, öğütler vardır. Eserin temeli nesirdir. Üslûp yer yer kırık, teklifsiz, dalgalı, fakat daima canlı ve kaygındır. Ama bu ustaca nesrin en belirgin yönü, tabiîliği ve rahatlığıdır. Birçok yazarlarda gösteriş olmaktan ileri gidemiyen meharetler, burada eserin bünyesinde erimiş gibidir. Nesir, uzunluğu, vezni, şekli daima değişen minimini manzum parçalarla sık sık kesilmiştir. Fakat hikâyeciklerin birçoğunda, şeklin çeşitliliğine rağmen, tatlı bir bütünlük muhafaza edilmiştir. Gülistan, konu ve fikir bakımından da çeşitlidir. Bir vaka ile bir fabl, bir lâtife ile bir öğüt, mistisizmle hayat,... bir aradadır. Aynı zamanda eser, şairin öteki eserlerinden izler taşıması ve onun türlü alanlardaki kabiliyetlerini serbestçe denemesine imkân vermesi bakımından, Sadi Şirazi 'yi en iyi temsil eden bir sentez mahiyetindedir. Şair-nâsirle ciddî-şakacı, âlim-sofi, idarei maslahatçı-cezrî sosyolog tezatları, hâsılı Sadi'nin şahsiyeti, bu kitapta olduğu gibi görünür. Bostan manzumdur. Gülistan'da nesirle nazım karışıktır. Bizde Farsça öğrenmek istiyenler umumiyetle Gülistan veya Bostan'dan başladıkları için bu kitaplar çok şerh edilmiştir. Gülistan'ın yeni tercümeleri arasında en çok tanınan eser, yine rahmetli Kilisli Rifat Bilge'nin kitabıdır.
|