|
Gezgin tiyatro oyuncusu olan anne ve babasını küçük yaşta yitiren Edgar Allan Poe'yu John Allan adlı zengin bir tüccar evlat edindi. Yeni ana-babasıyla Avrupa'ya giden Poe, İngiltere'de başladığı öğrenimini, A.B.D'nde Charlottesville Üniversitesi'nde sürdürdü (1826). Daha sonra West Point Askeri Okulu'na girdiyse de disiplinsizliği nedeniyle bu okuldan çıkartıldı. Aralık 1829'da Baltimore'daki teyzesi Maria Celmm'in yanına gelen Poe, kendini bütünüyle edebiyata verdi ; Richmond'un Southern Literary Messenger dergisinin yayın yönetmenliğini üstlendi ve bu dergide öykülerini düzenli olarak yayımlamaya başladı. 1836'da, on dört yaşındaki, teyzesinin kızı Virgima Clemm ile evlendi. Sürekli içki içen ve hastalık hastalığı krizleri geçiren Poe, çok geçmeden Southern'm sahibi tarafından işten atıldı ve karısıyla birlikte yoksulluk içinde bir yaşam sürmeye başladı. Bu arada gazetecilik yaptı konferanslar verdi, geleceği olmayan işlerde çalıştı. The Narrative of Arthur Gordon Pym 'i (Arthur Gordon Pym'in Öyküsü, 1838) bu sıralarda tamamladı ve Burton's Gentleman's Magazine'ûe The Fail of the House of Usher'i yayımladı. 1845'te, başyapıtı Kuzgun 'u (The Raven) çıktı. Karısının 1847'de 25 yaşında ölmesinden sonra, Poe gittikçe daha çok içmeye başladı. Yaşamının son yıllarında, Ulalume, AnnabelLee, ForAnnie (Annie İçin) gibi en güzel şiirlerinden birkaçını yazdı. Önemli bir deneme olan Eureka 'yi da bu dönemde gerçekleştirdi. Bir delirium tremens krizi sonucu 7 Ekim 1849'da öldü. YAPITLARININ BAŞLICA ÖZELLİKLERİ Poe'nun yapıtları temelde bir birliğe, bütünlüğe dayanmasına karşın değişik görünümler sunar. Eleştirel bir bakış açısını benimsemiş olan Poe, yazarın işlevi konusunda uzlaşmaz bir tavır içindedir; ona göre yazar her çeşit ahlak kaygısından uzak durmalı ve kendim bütünüyle yaratmaya vermeliydi. Esinin sınırsız gücüne karşı çıkıyor ve şiiri “güzelliğin uyumlu yaratımı” olarak tanımlıyordu. Bununla birlikte, düşle müziğin kusursuz bir biçimde kaynaştığı Kuzgun, Ulalume, Annabel Lee gibi şiirlerinde yalnızca şiirsel bir "sorun"un mantıksal çözümünü görmek de yanlış olur. Poe'nun önce gazete ve dergilerde yayımladığı ve 1840'ta Tales of the Grotesque and Arahesgue (Grotesk ve Arabesk Öyküler) adıyla derlediği Öyküleri, şiirlerine oranla daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmıştır. Bu fantastik öyküleri (Ligeia, Morella, Kara Kedi, vb.) erotik hayallerin yalın açıklamaları olarak düşünmek yanlış olur. Kara bir mizah anlayışıyla yazılmış bu "küçük başyapıtlar"a, William Wilson gibi metinlerde doruk noktasına varan bir karabasan mantığı egemendir. Poe aynı zamanda Morg Sokağı Cinayeti (The Murders in the Rue Morgue) gibi anlatılarla polis romanı türünün, The Narrative of Arthur Gordon ile de bilimsel nitelikli olağanüstü anlatı türünün öncüsü olmuştur. Poe'nun yapıtları çağdaş edebiyatın gelişmesine büyük katkılarda bulunmuş, Baudelaire, Mallarme.Valery'nin yanı sıra Breton ve gerçeküstücüler Poe'yu birçok açıdan örnek almışlardır.
|