|
FELSEFECİ PYTHAGORAS Samos'da doğan Pythagoras, Mısır' da ve Kalde'de uzun süre kalarak takımyıldızları ve gök haritasını inceledi; daha sonra 5 30'a doğru, ünlü atlet Milon'un evinde kalmak üzere Kroton'a gitti. Burada, bir çeşit topluluk olan bir felsefe okulu kurdu. Bu topluluğa girenler, Proserpma'mn Cehenneme inişiyle temsil edilen arınmalardan geçerek en sert yaşam koşulları içinde yaşıyorlar ve kendilerine simgelerle açıklanan, gizli tutmaları gereken "büyük gizemler" öğretiliyordu. Pythagoras'ın, "doğadaki bütün varlıkların sayılarla simgelendirilebileceklerini", "sayıların, her şeyin öğeleri olduğunu" ve "dünyanın, uyum ve aritmetikten başka şey olmadığını" öğrettiği söylenir. Demek ki, sayıyı, yani uyumu, her şeyin ilkesi olarak görür. Ayrıca ruhun, ölümden sonra bir başka bedene geçtiğini, yani ruhgöçünü kabul eder. Bundan ötürü de okulu drüidlerin (Kelt papazları) dinine ve Brahmacılığa yaklaşır. Bazı eski yazarlara göre Pythagoras, Hindistan'a ve Keltlerin yanına gitmiştir. Bazıları da, onun öğrencilerinden birinin, drüidlere bu görüşü öğrettiğini ileri sürerler. BİLGİN PYTHAGORAS Bilgin olarak Pythagoras'ın matematik bilimlerinin "yaratıcısı" olduğu; hipotenüsün karesini ve müzik seslerinin matematik bağıntılarını bulduğu söylenir. Laertesli Diogenes'e göre, dünyanın kendi çevresinde döndüğünü, yuvarlak olduğunu ve uzayda boşlukta bulunduğunu da söylemiştir. Pythagoras'm öğretisi, sayılar kuramını evrenbilime, tanrıbilime, ruhbilime ve ahlaka uygulayan izleyicileri tarafından geliştirildi. Pythagorasçılara göre, bir takımyıldız, kendisini oluşturan yıldızların sayısı ve geometrik biçimiyle (şekil) ötekilerden ayrılır. Bu biçimin bir sayısı vardır ve her sayının da bir biçimi vardır. Birlik, noktayla, sayılar da noktaların topluluklarıyla biçim edinirler. Her sayının, incelenmesi gereken bir doğal ve bireysel gerçekliği vardır. Tek ve çift sayılar; tüm bölenlerinin sayıdan daha büyük, küçük ya da ona eşit olmasına göre bol, kusurlu ve yetkin sayılar (6, 28, 496 yetkin sayılardır); kare, üçgen, dikdörtgen sayılar; sevimli sayılar vardır. Kare biçiminde dağılmış noktaların simgelediği sayının incelenmesi, n kare sayısının, ilk n tek sayılarının toplamı olduğunu ve her tek sayının, her biri kenar olarak iki tam ardışığa sahip olan iki kare yüzeyin farkıyla tanımlandığını gösterir. PYTHAGORASÇILIK Kenar 1'in köşegenin bu köşe ile ölçülememesi ve dolayısıyla irrasyonel sayıların (oransız sayılar) bulunması, Pythagoras'ın öğrencileri arasında tedirginlik uyandırdı ve hiç kuşkusuz, felsefecinin bu konuda düşünmesine yol açtı. Matematiksel genelleştirme tarafından aşılan pythagorasçüık, daha sonraki tümmantıkçı ya da tümmatematikçi akılcı görüşlerde varlığını sürdürdü. Bu görüşleri benimseyenler arasında "doğanın büyük kitabı, matematik diliyle yazılmıştır" diyen Galilei gibi bilginlerin tümünü sayabiliriz.
|
