Ana Menü

Gedayi PDF Yazdır e-Posta
Halk Şairleri ve Şiirleri

Gedayı, beşîktaşli gedâyî ya da tokatli gedâyî olarak da bilinir, asıl adı ahmed (d. 1826, Tokat - ö. 1889, İstanbul), âşık edebiyatının 19. yüzyıldaki önemli temsilci­lerinden. İlköğrenimini tamamlayınca, ba­basının keresteci dükkânında çalışmaya başladı. Başından geçen talihsiz bir aşk serüveni ve sevdiği kızın veremden ölmesi üzerine büyük bir üzüntüye kapıldı. Üzün­tüsünü hafifletmek amacıyla arkadaşlarının sık sık kendisini sazlı sözlü eğlentilere götürmesiyle âşıklığa özendi ve çalıp söyle­meye başladı. Bir ara Tokat'a gelen Batumlu Yesarî Baba, kendisine Gedâyî mahlasını verdi.

 

Askerlikte süvari başçavuşluğuna kadar yükselen Gedâyî, tarihi tam olarak saptana­mayan bir savaşta birliği ile birlikte tutsak düştü. Savaş bitince Tokat'a dönerken uğra­dığı İstanbul'da Beşiktaş'a yerleşti ve yaşa­mının sonuna değin orada kaldı. Bu yüzden araştırmacılar önceleri, Tokath ve Beşiktaş­lı olarak iki ayrı Gedâyî bulunduğunu sanmıştı. Bu yanlışlık daha sonra düzeltil­miştir.

 Gedâyî, Tavukpazan'ndaki Âşıklar Kahvesi'nde yavaş yavaş tanınmaya başladı, gide­rek çevresi genişledi. Beşiktaş'taki saz ve söz âlemlerinde de İstanbul'un kalburüstü yazar ve şairlerince beğenildi. Onların yar­dımıyla Abdülaziz'in (hd 1861-76) huzurun­da saz çaldı ve sarayın incesaz heyetine katıldı. Bu görevi V. Murad (hd 1876) döneminde de sürdürdü. II. Abdülhamid (hd 1876-1909) tahta çıktığında bu heyeti dağıttı ve ötekilerle birlikte Gedâyî de emekliye ayrıldı. Gedâyî'nin bundan sonra­ki yaşamı, Beşiktaş'taki dükkânında arzu­halcilik yapmak; İstanbul'un, özellikle Üs­küdar'ın çeşitli semtlerinde çalıp söylemek­le geçti. Bu dönemde "Medet Tophaneli top top kıvırcık perçemli" nakaratlı şarkısı çok sevilmiş, semai kahvelerinde okunarak moda olmuştu. Gedâyî, 19. yüzyıl âşıkları arasında, Arapça, Farsça sözcük ve tamla­malara fazlaca yer verişi, aruz ve hece ölçüsünü kullanışıyla dikkati çekti; tasavvuf eğilimleri yanında İstanbul'un toplumsal yaşamım da şiirlerinde yansıtmasıyla önem kazandı. Bektaşiliğe girerek bu tarikatın 19. yüzyıldaki bellibaşlı temsilcilerinden Mehmed Ali Hilmî Dedebaba'ya kapılandı ve ondan "babalık" aldı. Elde edilebilen şiirleriyle, yaşamı ve sanatına ilişkin değer­lendirmeler Sadeddin Nüzhet Ergun'un XIX. Asır Saz Şairlerinden Gedâî (1933), Muhtar Yahya Dağlı'nın Tokatlı Gedâyî (1943) adlı kitaplarında toplandı.
 
 
 
Telif Hakkı © 2008 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında ücretsiz bir yazılımdır.
Design by augs-burg.de & go-vista.de
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle