Felsefe

Fotoğraf

Halide Edip Adıvar PDF Yazdır e-Posta
Milli Edebiyat Dönemi - Milli Edebiyat

 Halide Edip 1884 yılında istanbulda doğdu.Çok küçük yaşlarda annesini kaybetti.Bir Rum ana okuluna verildi.Okuldaki tek müslüman çoçuk kendisiydi.Mevlevi olan anneannesinin yanında yetişti.Dedesinin anlattığı Osmanlı-Rus savaşları anılarıyla Battal Gazi ve Halk hikayeleriyle büyüdü Üsküdar Amerikan kız lisesine başladı.İngilizce ve incil üzerine yoğunlaştı.Özel Kuran Arapça Farsça matematik ve musiki dersleri aldı.Amerikan Kolejinde Rıza Tevfik Bölükbaşı ’nın Türkçe Fransızca ve edebiyat derslerine devam etti.Sanat ve şiir zevkini tasavvuf  ve felsefe kültürünü ondan aldı.Farklı yabancı kültürleri tanıdı.Değişik inanç ve kültürlerde etkilendi.Bu nedenle hayatı boyunca yabancı kültür değerlerinin milli kültürdeki karşılığın arayıp durdu.

Halide Edip 1901 yılında Amerikan kolejini bitirdi.Öğreciliğini yaptğı ünlü matematikçi Salih Zeki Beyle evlendi.Ayetullah ve Hasan Hikmetullah Togo adlarında iki oğlu oldu.Çeşitli okullarda öğretmen ve müfettişlik yaptı.1908’den itibaren Tanin gazetesinde yazmaya başladı.Bir ara Mısıra gitti ve oradan ingiltereye geçti.1909’da yurda döndü.1910 yılında ikinci evlilik yapmak istiyen kocasından ayrıldı.

1910-12 yılları arasında Ziya Gökalpın etkisinde türkçülerin yanında yer aldı.Türk yurdu dergisinde yazıları yayıldı.Türkçülük idealini işleyen Yeni Turan romanını bu dönemde yazdı.Teali-i nisvan cemiyetinin çalışmalarına katıldı.1916’da Cemal Paşanın daveti üzerine suriyeye gitti.1917’de Adnan Adıvar la evlendi.Evlendiğinde Halide Edip suriye’deydi.Evlenme muamelesi babasına vekalet verilerek yapıldı.4 mart 1918’de suriyeden ayrıldı.Halide Edip Milli Mücadele yıllarında Vakit gazetesinde sürekli yazdı.Büyük mecmuada başyazarlık görevini üstlendi.İzmirin işgalini protesto için düzenlenen toplantılarda ateşli konuşmalar yaptı.Özellikle Sultanahmet mitinginde yaptığı konuşmayla dikkatleri üzerine çekti.16 Mart 1920de istanbulun işgali üzerine eşi ile birlikte Özbekler Tekkesinin yardımıyla anadoluya geçti’Muhteşem milli cinnetin bir parçası olarak çalıştım yazdım ve yaşadım’dediği anadolu kıyamının içinde yer aldı.1921’de kendisinin isteği üzerine onbaşı rütbesi verildi.1922’de Milli Mücadeleyi anlatan Milli mücadelenin adeta destanımsı romanı olan Ateşten Gömlek’i yazdı.

Bazı siyasi kırgınlıklar nedediyle Mustafa Kemalle araları açılan Halide Edip yurdu kaçar gibi terkederek, eşi ile birlikte 1924 yılında İngiltere’ye oradan Fransa ve Amerika’ya gitti.Amerika ve Hindistan da misafir profesör olarak üniversitelerde ders verdi.Kocası Adnan Adıvar İzmir suikastıyla ilgili götürülüp gıyaben yargılandı.1939’da Atatürk’ün ölümünden sonra yurda döndü.İstanbul üniversitesi Edebiyat Fakültesinde batı edebiyatı dersleri okuttu.1950-54 yılları arasında izmir milletvekilliği yaptı.9 ocak 1964 te İstanbul’da öldü ve merkez efendi mezarlığına defnedildi.

Halide Edip Adıvar ilk yazılarını Tanin gazetesinde yayınladı.Şehbal muhasin Resimli Kitap büyük mecmua, Hakimiyeti Milliye gibi gazete ve dergilerde yazıları çıktı.Özellikle roman ve hikayeleriyle şöhret yaptı.Ama tiyatro inceleme makale hatıra nutuk ve çeviri türlerinde de eserler verdi.Önceleri romantik eserler yazan Halide Edip daha sonra realist ürünlere yöneldi.Aristokrat bir aile ve çevrede yetişti.Yabancı okullarda okudu.Asya ve Avrupada birçok ülkede bulundu.yabancı kültürleri yerinde gördü.Batı edebiyatında bizzat kendi dillerinden okuyarak tanıdı.Kendi ifadesiyle yazmaya yazmak için sevdi ve hayatının büyük hazzı olarak bildi.hiçbir edebi mektebe akıma bağlanmadı.

Eserleri arasında özellikle bazıları önemlidir.Seviyye Talib romanında aşk ve aile münasebetlerini anlatan yazar Türkiye ile İngiltere nin adeta bir karşılaştırmasını yapar.Handan mektup tarzında psikojik bir romanıdır.Ateşten gömlek ve Vurun kahpeye romanları milli mücadeleyi anlatan iki eserleridir.Ateşten Gömlek’te cephe Vurun Kahpeye’de cephe gerisi anlatılmaktadır.Sinekli Bakkal Halide Edip romancılığında önemli bir aşamadır.Romanda ikinci Abdülhamit döneminin İstanbulunda bir arka sokak hayata gözler önüne serilmek istenmektedir.Bu romanıyla yazar 1942 yılı CHP Roman Armağanı kazanmıştır.Tatarcık’ta Cumhuriyet gençliği Akile Hanım’da değişen türkiye Döner Ayna’da köyden kente göçün konuları işlenmektedir.Bütün roman ve hikayelerinde daha çok kadın ve kadın meseleleri,aile problemleri,doğu-batı karşıtlığı,kültürler arası çatışma gibi konuları ele almıştır.

Başlıca Eserleri;

Roman;Raik’in Annesi,Handan,Ateşten Gömlek,Kalp Ağrısı,Sinekli Bakkal,Zeynonun Oğlu,Yolpalas Cinayeti,Tatarcık,Akile Hanım Sokağı

Hikaye;Harap Mabetler,Dağa Çıkan Kurt,İzmirden Bursaya,Kubbede Kalan Hoş SadaAnı;Türkün Ateşle İmtihanı,Mor Salkımlı Ev

Oyun;Kenan Çobanları,Maske ve Ruhİnceleme;İngiliz Edebiyatı Tarihi

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle