Pazarlamacı olarak çalışan Gregor Samsa, bir sabah uyandığında yatağında kendisini değişim göstermiş dev gibi bir böceğe dönmüş bir şekilde bulur. Bu durum karşısında ne yapacağını bilemez. Bu değişimin nedenini düşünmeden, gitmesi gereken işini düşünmüştür. Gregor Samsa sıradan bir yaşamı olan ve pazarlamacılıkla uğraşan biridir. Babasının işlerinin iyi gitmemesinin ardından çalışmaya başlamış, ailenin bütün maddi yükünü üstüne almıştır. İşte bu sorumluluktan dolap Gregor Samsa'yı kendi durumu değil işe geç kalması ilgilendirir.
Yatağından kalkmaya çalışır. Fakat başarılı olamaz. Vücudu üzerinde hakimiyet sağlayamamıştır. Çok uğraşır, başarılı olamaz. Bu yüzden işe geç kalır. İçinden işyerindeki titiz müdürünün gelip kendisini soracağını, durumun anlaşılacağını düşünür ve çok üzülür. Bu durumdan dolayı işten çıkarılırsa ailesinin geçiminin çok zorlaşacağı aklına gelir ve üzülmeye başlar.
Nihayet işyerindeki aşın titiz, kuralcı müdür eve gelir ve Samsa'nın işe neden gelmediğini ailesine sorar. Ailesi, sabahtan beri Samsa'nın odasından dışarı hiç çıkmadığını müdüre söyler. Müdürün ve ailesinin ısrarı üzerine çok büyük zorluklar çekerek Samsa yatağından kalkar ve odanın kapısına kadar gelir. Bu yeni hali ile onu gören herkes şaşırır. Adeta şok olurlar. Karşılarında Samsa'yı değil de dev gibi bir böceği gören müdür ve ailesi buna bir anlam veremezler. Bu olaydan en çok etkilenen annesi olmuştur. Aslında Samsa dışarı çıkmak istememiş, uygun bir mazeret bulmaya çalışmış fakat başarılı olamamıştır. Müdür Bey hayretler içinde kalır ve hemen evi terk eder. Babası onu bu halde görünce oradan kovalar.
Gregor Samsa yaşamını odasında sürdürür. O, görünüş bakımından artık bir böcektir. Fakat bunun yanında duygu ve düşünce yapısı bakımından bir insan özelliği taşır. Samsa, içi insan dışı hayvan görünümlü bir yaratıktır. Duygularını ifade edememektedir. Sadece böcek gibi sesler çıkarmaktadır. Akıl ve ruh yapısı ile insan, şekil olarak böcek olan Gregor Samsa'yı bu düşünceleri olgunlaştırır.
Dönüşüme rağmen Samsa'nın insan olacağına dair ümidi vardır. Bu halinde ona destek veren tek aile ferdi kız kardeşi Grete'dir. Daha ilk günden itibaren onu defterlerinden silen anne ve babasına rağmen, kardeşi Grete ona baştan beri yardım eder. Tekrar insan olacağı ümidinin canlı tutulmasında kız kardeşinin davranışının çok büyük bir tesiri vardır.
Kız kardeşi Grete onun ihtiyaç duyabileceği şeyleri karşılar. Gregor Samsa her gün kapı aralığından getirilenleri yiyerek tekrar dar mekandaki monoton hayatına döner. Grete ilk zamanlarda ki heyecanını ve korkusunu yenerek odaya rahatça girmeye başlar. Amacı daha fazla yakınlaşıp iyi günlerde olduğu gibi kötü günlerde de kardeşinin yanında olduğunu ona hissettirmeye çalışır. Grete böceğe dönüşen abisinin tekrar insan olacağı ümidini taşır. Yardımlarını ilk önceleri abisinin insan olan halini hatırlayarak yapar. Sonraları bu hatırlamalar yerini, bu işe başladığı için devam ettirme düşüncesine bırakır
Bir gün annesi ve kız kardeşi odada değişiklik yaparak eşyaların bir kısmını dışarı çıkarmak isterler. Samsa eşyalarının dışarı çıkartılmasını istemez. Çünkü bu eşyalar onun için çok değerlidir. Vücut olarak bir böcek ama ruh olarak insan olan Samsa'yı dönüşümden önceki hayatından kalan ve onun şu andaki çekilmez hayatı ile bağlantısını kuran, birazcık olsun yaşama bağlayan bu eşyalardır.
Bu eşyalardan ayrılmamak için mücadele veren Gregor Samsa bir kargaşalık anında odasından dışarı çıkar. Fakat olumsuz bir gelişme olur: Babası onu kovalamaya başlar. Bu kovalayış onun yok oluşunu da hazırlayan bir kovalayıştır. Gregor Samsa vücudunu hareket ettirmekte çok zorlanır. Bunun sonucu olarak Gregor Samsa'yı çıktığı odasına tekrar kapatmak isteyen babası eline geçirdiği elmaları fırlatarak onu yaralar.
Dönüşümden sonra oğullan için çare aramayıp kızları Grete'nın insafına terk eden anne ve babasının bu vefasız davranışı zaten gözler önünde iken Gregor'un babasının onu resmen yok etmeye yönelik teşebbüsü kahramanımızın tekrar insan olacağına dair ümitlerine darbe vurur. Bu darbe de ona kötü günlerinde destek vermesi gereken anne ve babasından gelir. Babası Samsa'yı kovalarken annesi fazla ileri gitmemesi için onu engeller. Bu da annesinin hâlâ ona karşı bir şeyler hissettiğini gösterir.
Gregor bu değişimden dolayı çalışamadığından ailesinin geçimi zorlaşmıştır. Aileye maddi destek için evin bir odasını üç kişiye kiraya verirler. Kiracıların bir takım eşyalarını yanlarında getirmeleri ile evde fazla olan eşyalar Samsa'nın odasına yığılır. Zaten bu dar odada monoton yaşayan Gregor'un bu eşyalardan dolayı hareket sahası iyice daralmıştır.
Bir akşam kız kardeşinin çaldığı kemanı dinlemek için odasından çıkar. Gregor Samsa bir an bile olsa şeklinin korkutuculuğunu unutur. Salona iner ve insan gibi hareket eder. Karşılarında dev gibi bir böceği gören kiracılar evi terk eder. Bu durum geçim sıkıntısı çeken aileyi daha zor duruma düşürür.
Bu olaydan sonra evde Gregor Samsa ile ilgilenen tek kişi olan kardeşi Grete de anne ve babasının safına geçer. Gregor Samsa'nın kapı arkasından kardeşinin kendisi hakkındaki düşüncelerini öğrenmesi ile bütün ümitleri yıkılır. O artık bir ayak bağı. bir fazlalık, bir hayvan, bir böcek olduğunu kabullenmek zorunda kalmıştır.
Fiziki olarak değişen yapısının yanında ruhen de yapısı değişmiş, kendisi de bu gerçeğe inanmaya başlamıştır. Ortadan kaybolup, aile bireylerinin bundan sonra mutlu olmalarını sağlamalıyım diye karar alır. Aynı günün sabahı evin hizmetçisi Gregor Samsa'yı odasında ölü olarak bulur ve onu çöpe atar. Hizmetçi bu durumu evdekilere bildirir. Bir anlık üzüntüden sonra annesi, babası ve kız kardeşi bir değişiklik olsun diye pikniğe gitmeye karar verirler.
Böylece Gregor Samsa'nın macerası son bulur. Ailesi için artık dönüşüme uğramış Samsa'sız yepyeni bir hayat başlar.
