Memleketimden İnsan Manzaraları beş kitaptan oluşuyor. Bu destansı şiiri Nazım Hikmet 1939-1947 yılları arasında yazdı. Ancak 1966-1967 yılllarında, yazılışından 30-35 yıl sonra yayımlanabildi. Memet Fuat bu kitap için "Tam anlamıyla bir Başyapıttır. Herhangi bir kavga kitabı filan değildir" der.  

2. Meşrutiyet'ten 2. Dünya Savaşı'na kadar Türk tolumunun geçirdiği siyasal ve toplumsal dönüşümleri 17.000 dizeyle 5 kitap olarak, 300 dolayında kişinin kimliğinde anlatan Nâzım Hikmet, başlangıçta bağımsız olarak tek kitap biçiminde düşündüğü Kuvayı Milliye destanının kimi bölümlerini de Memleketimden İnsan Manzaraları'na alır.

Memleketimden İnsan Manzaraları Birinci Kitap'ta Haydarpaşa'dan kalkan posta trenindeki yolculardan söz edilir. Bunlar, köylüler, işçiler, satlar, memurlar, jandarmalar, hükümlüler, işsizler, serserilerdir. Şair, bunlardan bazılarını tanıtırken, vücut yapıları, konuşmaları, yaşamöykülerinide verir.

İkinci kitapta yine Haydarpaşa’dan kalkan ekspresin yolculan anlatılır. Bunlar çoğunlukla yataklı vagonda gidenlerdir: Siyaset adamları, gazeteciler, sermaye sahibi kişiler, kentsoylular, Kurtuluş Savaşı'na katılmış halk kökenli kişiler.

Üçüncü Kitap'ta bir hükümlü olan sosyalist Hilmi'nin hapishane ve hastanelerde geçen günleri anlatılır. Bunun yanı sıra, hapishane ve hastane yaşamı, doktorlar, hastalar, köylüler bu kitabın irdelediği konular olur.

Dördüncü Kitap'ta konu 2. Dünya Savaşı, işgal­ciler, direnişçiler, yurtseverler, işbirlikçiler, ağalar, köylülerdir.

Beşinci Kitap'ta 2. Dünya Savaşı'nda İstanbul'da yaşanan acılar, sıkıntılar Halil'in özlemleri, karısın­dan aldığı mektup anlatılır. Nazım Hikmet, Memleketimden İnsan Manzaraları, yalnızca şiir değil, aynı zamanda dev bir destandır.

Bu destan, roman-şiir ya da sinema-şiir özelliklerinden dolayı da onun bir başyapıtı sayılır.