Romanın Başlıca Karakterleri:

Genç karı koca, bir süre geçim sıkıntısı çekerler. Tevfik, karısının baskısı ile oyunculuğu bırakıp bir bakkal dükkânı açar. Ama ruhları birbirine tam ısına­mayan çift -biraz da yanın yörenin kışkırtması sonucu-ayrılırlar. Emine, tekrar baba evine yerleşir; Tevfik de mesleğine ve eski yaşayışına döner...Yalnız, ayrıldıklarında gebe bulunan Emine'nin, kı­sa bir süre sonra bir kızı olur. Adını Rabia korlar. İmam, torununu tam bir din eğitimi ile yetiştirir; hafız yapar, aklı başına gelip de babasını sorduğu çağlarda da, küçük kıza babasının çok kötü, hattâ cehennemlik bir adam olduğu fikrini aşılar.

Rabia'nın sesi çok güzeldir. Camilerde, mevlid tö­renlerinde okuduğu ilâhîler, mukabelelerle kısa zaman­da büyük ün kazanır. Birgün kendisini dinleyen Zapti­ye Nazırı Selim Paşa'nın karısı ona hayran kalır; so­nunda Rabia, Selim Paşa'ların konağının en itibarlı mi­safirlerinden biri olur, konağın gediklilerinden bulunan İtalyan sanatçı Peregrini ile, Mevlevi dervişi Vehbi De­deyi müzik hocası olarak tutar. Bu arada, babasını me­rak eden genç kız, bir gün gidip onu gprmüş ve yapılan telkinlerin aksine, çok sevmiştir. Durumu öğrenen İma­mın «Ya anneni, ya babanı» demesi üzerine babasım tercih eder, onunla birlikte yaşamaya başlar.

Selim Paşa'nın oğlu Hilmi Bey, hürriyet taraflısı-dır. Bu durumu meydana çıkmış ve birgün Hilmi Bey, sözde bir görevle, Şam'a sürgün edilmiştir. Daha İstan­bul'dayken Hilmi Bey'e Avrupa'dan gelen gazete, dergi ,gibi bazı evrakı da, kadın kılığına girerek, Fransız pos­tanesinden alıp kendisine ulaştıran Kız Tevfik'tir. O Şam'a yollandıktan sonra da bu çeşit işlerde devam eden Tevfik, bir seferinde yakalanır ve o da Şam'a sü­rülür. Oğlunun bile sürgününe göz yuman, hattâ padi­şaha sadakatim göstermek için, bu işde rol oynayan Selim Paşa, Rabia'nm babasının felâketine hiç aldırma­mış; ama genç kıza olan ilgi ve yardımını da azaltma­mıştır. Ne var ki Rabia konaktan elini ayağım çeker.

Rabia, babası gittikten sonra, eş dostun yardımı ile onun bıraktığı dükkân işlerini yürütmeye çalışır. Bu arada kendisine en çok destek olan iki kişi vardır: İtal­yan Peregrini ve Mevlevi dervişi Vehbi Dede. Bu iki müzisyenin ikisi de öğrencilerini derin bir sevgiyle sev­mektedirler. Peregrini Rabia'ya beşerî bir sevgi ile, Vehbi Dede ise mistik bir sevgi ile bağlıdırlar.Rabia'nın ünü şimdi daha çok artmıştır. Ramazan­larda camilerde mukabele okuduğu zaman kalabalıktan iğne atılsa yere düşmez hale gelmekte; sık sık mevlitle­re çağrılarak pek büyük itibar görmektedir.

Mümkün olan her yerde Rabia'yı izleyip dinleyen Peregrini'de yavaş yavaş -belki de aşkının etkisiyle-müslümanlığa karşı da derin bir sevgi ve saygı doğmuş­tur. Birgün içini yakın dostu Vehbi Dede'ye açar: Müs­lüman olmak ve Rabia ile evlenmek istediğini bildirir. Vehbi Dede, gerçek bir olgunlukla durumu, kendisinin de sevmekte olduğu genç kıza açıklar. Rabia da Peregrini'ye karşı ilgisiz değildir. Anlaşıp evlenirler. Artık müslüman bulunan İtalyan'ın adı şimdi Osman olmuş­tur.İmamla, kızı Emine bir süre önce ölmüşlerdir. Os­man, eşini eski anıları içinde mutlu kılmak için, ima­mın evini satın alır, onartır, dayayıp döşetir. Karı koca tam bir anlaşma içinde bu evde yaşamaya başlarlar. Bir zaman sonra bir de oğulları olur.

Yıl 1908'i bulmuş, ülkede meşrutiyet ilân olunmuş­tur. Eski yönetimin kahrına uğrayıp sürgüne gönderi­lenler birer birer İstanbul'a dönmektedirler. Bu arada birgün Rabia'nm babası Tevfik'in filan gün İstanbul'da olacağı haberi alınır. Tevfik, öyle hürriyet kahramanı falan filan değildir ama ne zarar? Eski yönetimin kah­rına uğradı mı uğramadı mı? Elbette kahraman sayıla­caktır. Nitekim vapurdan indiği zaman Sinekli Bakkal' in yaşlı genç bütün ileri gelenleri kendisini «Yaşa, varol»larla karşılarlar, nutuklar söylenir, omuzlara alınır.

Artık yaşlanmış, göbek bağlamış, yorulmuş bir adam olan Kız Tevfik, bütün bu olan bitenler karşısın­da şaşkındır; ama evine getirilip de kucağına «Bu da to­runun...» diyerek nur topu gibi bir oğlan çocuğu veril­diği zaman -engin bir mutluluk içinde- kendine gelir.