«Devlet Ana» Anadolu'nun Türkleşmesinin yoğun­laştığı, Osmanoğullarının tarih alanıria çıkıp gelişme­ye başladıkları bir dönemin hikâyesidir. Bir yandan Bi­zans devleti, öte yandan Bizans'a bağlı ve yarı bağlı bu­lunan birçok tekfurlar ve Hıristiyan şövalyeler, Osman­oğullarının gelişmesini önlemek, Anadolu'nun Türkleş­mesini durdurmak çabasındadırlar.

Osmanoğullarının başında -sonraları 1. Osman di­ye anılacak olan- Kara Osman bulunmaktadır. Kara Osman'ın azılı düşmanlarından biri de Şövalye Notus Gladyüs'tür. Notus Gladyüs, Osmanlı beyi ile bazan açıktan, çok zaman da sinsice bir çekişme yürütmekte­dir. Bir gece bu şövalye, Marvo'nun hanında.Keşiş Benito ile buluşur. İki arkadaş Kara Osman'ın atlarını çalmak için bir plân hazırlamaktadırlar. Bu işi başarırlarsa bir taşla iki kuş vurmuş olacaklar; hem değerli atlar kazanacaklar, hem de düşmanlarını süvari gücün­den yoksun bırakmış olacaklardır.

Hancı Marvo'nun Liya adlı bir kızkardeşi vardır. Bu kız, Osman Bey'in gözde yiğitlerinden Demircan'la sevişmektedir. Demircan, Osman Bey'in atlarının koru­yucusu, bir çeşit süvari kumandanıdır.

Şövalye Notus Gladyüs Keşiş Benito nun yardımı ile, bataklığı geçer, gafil avladığı Demircan'ı arkadan okla vurup öldürür. Bu sırada, gencin yanında bulunan Liya da tecavüze uğramış ve öldürülmüştür.

Demircan'ın Kerim adında bir kardeşi bulunmak­tadır. Kerim savaştan hazzetmemekte, okumayı sev­mekte ve molla olmayı düşünmektedir. Fakat büyük oğ­lunun öldürülüşünün öcünü almak isteyen annesi Bacıbey, onu zorla silâhlandırır ve öç için hazırlar. Çok genç bulunan hancı Marvo'yu da yanma alıp ona çocu­ğu gibi bakmaya başlar.

Osman Bey'in babası Ertuğrul Bey, artık çok yaş­lı ve hastadır. Günü gelip ölünce Söğüt halkı, kardeşi Dündar Alp yerine Kara Osman'ı «Bey» seçerler- Dün­dar Alp, bu duruma üzülür; fakat yapacak bir şey bu­lamaz.

Bacıbey, Kerim'i ve Marvo'yu alarak Kamgan adlı bir dervişe gidip Demircan'la Liya'nın katillerinin kim­ler olduğunu kesinlikle öğrenir.

Kara Osman, zamanın ünlü dervişlerinden Şeyh Edebali'nin kızı Balı Hatun'u sevmektedir. Yakınların­dan Alısar Bey'i şeyhe dünür olarak yollar. Fakat çap­kın olan Alısar Bey, kızı kendisi beğendiği için, Osman Bey'e şeyhten menfi haber getirir. Halbuki Şeyh Ede-bali, kızını Osman Bey'e vermek istemektedir. Durum meydana çıkınca hakarete uğrayan

Alışar Bey, artık Osman Bey'in yanında kalamaz, şövalye Notus Gladyüs'ün tarafına geçer; onunla birlikte Osman Bey'i yık­maya çalışır. Bu arada Şeyh Edebali, kızını Söğüt beyi­ne vermeye razı olmuştur.Alısar Bey, Şövalye Notus Gladyüs ve başkaları ile birlikte, bir seferinde Osman Bey üstüne güçlü bir bas­kın yapar. Fakat bu baskın büyük başarısızlıkla sonuç­lanır. Baskıncılar, kayıplar vererek, canlarını zor kur­tarırlar. Notus Gladyüs, bizzat Marvo'nun attığı bir ok­la ağırca yaralanır

Osman Bey, bundan sonra çevredeki hüküm ye nü­fuzunu gittikçe genişletir. Bu arada toprakları da gün günden genişlemekte, beyliği bir devlet haline gelmek­tedir. Bir seferinde Konya sultanlığına gönderdiği ula­ğın, gelişinde anlattıklan, Osman Bey'i daha hareketli ve enerjik olmaya zorlar. Bu ulağın anlattıklarına gö­re Konya'da artık gerçek bir devlet kalmamıştır. MoğoL baskısının da etkisiyle Selçuklu devleti artık son gün­lerini yaşamaktadır.

Türk Beyi, topraklarını genişletmek hususunda ar­tık sistemli hareketlerde bulunmakta; kendisine oğlu Orhan, kaymbabası Şeyh Edebali ve Akçakoca gibi gün-görmüş büyükler türlü konularda yardımcı olmakta­dır.

Bir seferinde Bilecik tekfuru, Yarhisar tekfurunun güzel kızı Lotus'u istemiş, baba kızını vermek isteme­yince işi cebre dökmüştür. Bilecik tekfuru, cebren aldı­ğı kızla olan düğününe komşusu Osman Bey'i çağırır. Aslında bu bir tuzaktır. Tekfur, düğün şenliğine Türk beyinin esirliğini de katarak mutluluğunu iki kata çıka­racaktır- Osman Bey tuzağa başka bir tuzakla karşılık verir. Kadın kılığına soktuğu yiğitleri ile -ki içlerinde Bacıbey gibi gerçek kadınlar da vardır- yaptığı baskın­da, Bilecik tekfurunu bozguna uğratıp, beyliğine son ve­rir, şehri kendi sınırları içine katar, adamın almaya ha­zırlandığı Lotus'u oğlu Orhan'la evlendirir. Lotus, müs-lüman olup Nilüfer Hatun adını alır. Bilecik fethini Os­man Bey'in öteki ve çeşitli fetihleri, zaferleri izler. Bü­tün bunlar olurken -birisi ağabeyisinin, birisi ablasının öçlerini almak için çırpman -Kerim Çan'la Marvo dai­ma Osman Bey'in çevresinde ve yardımmdadırlar. Or­han Bey de onlara destek olmaktadır. Sonunda iki genç nihayet muratlarına ererler, önce bir mağaraya sıkıştırdıkları Keşiş Benito'yu, daha sonra da bir bataklığa sürükledikleri Notus Gladyüs'u öldürürler.

Osmanlı beyliği hızla gelişip yükselmeye devam ededursun, artık öcünü almış bulunan Kerim Can, yeni­den silâhlarını bırakır ve yeniden çok sevdiği kitapları­na döner. Bu arada Bacıbey onu, Aslıhan adlı iyi bir kızla da evlendirmiştir.