|
Çağdaş mimarlık akımı, îlk olarak 1950 yılında İsveçli mimar Hans Asplund tarafından kullanılan, 1952 yılında Asplund'un dostu olan üç İngiliz tarafından İngiltere'ye getirilen neo brutalist teriminin yerini, kısa süre sonra, İngiliz Alison (doğ. 1928) ve Peter (doğ. 1923) Smithson çiftinin çevresinde ortaya çıkan new brutalism (yeni brütalizm) terimi aldı. Alison-Peter Smithson çifti, Norfolk'taki Hunstanton Orta Okulu'nu yaparak (1954), brütalizm akımının ilk örneğini verdiler. TEKNİK ÇÖZÜMLER VE ÜSLUP Mies van der Rohe'nin estetiğinden (binanın "yapı" sının elden geldiğince açık biçimde sergilenmesi) büyük ölçüde etkilenmiş olan Smithsonların brütalizmi, kendine özgü ve çok daha "çarpıcı" (brütal) olan teknik çözümleriyle (dışardan görünen kanalizasyon boruları), Mies van der Rohe'nin estetiğini aşar; Louis Khan'ın (1901-1974), 1953 yıhnda New Haven'da (Connecticut, A.B.D) Yale Üniversitesi'nin Art Center binasını yaparken uyguladığı yapısal ve uzamsal anlayışa da pek uzak sayılmaz; ama bu yeni bir mimarlık üslubundan çok, güncel yapım sorunlarının yeni bir çözümü olduğu için, birçok eleştirmen ve mimara göre brütalizm, üslup olarak 1956' da Le Corbusier'nin Neuilly'de Jaoul evleri'ni yaptığı sırada doğmuştur. Betonarmeden ve tuğladan yapılmış olan bu küçük yapılar gerçekten, İngiliz James Frazer Stirling'in (Ham Common apartmanları, Londra, 1958) önderliğini yaptığı bir brütalizm akımının başlıca esin kaynağı olmuştur. ULUSLARARASI AKIM OLARAK BRÜTALİZM 1960-1965 yıllarına doğru, brütalizm kuramları uluslararası çapta yaygınlaşmca, birçok akımın yanı sıra, özellikle üstüne bina yapılacak arazinin biçimine uymaya ve iç uzamların işlevsel açıdan düzenlenmesine özen gösteren bir brütalizm akımı doğdu (Sheffield'de 1961-1966 yılları arasında J. Lewis Womersley, Jack Lynn ve Ivor Smith'in yaptıkları Park Hill konutları, Brütaüzmle ilgili ilkeler dünyanın çeşitli yerlerinde değişik biçimlerde uygulandı: İsviçre'de (Halen konut bütünü, Bern yakınları, 1961; Atelier 5 grubu tarafından); Japonya'da (Hanimi konut yapıları, Tokyo, 1958; Kunio Mayekawa tarafından); İtalya'da (İstituto Marchiondi, Milano, 1959, Vittoriano Vigano tarafından). Fransa'da brütalizmin etkisi Claude Parent'ın (doğ. 1923) bazı yapılarında görüldü; ama, bir binanın "yapı" sının, gereçlerinin ve donanımlarının açıkça sergilenmesini öngören ilke, tam anlamıyla Georges-Pompidou Ulusal Sanat ve Kültür Merkezi'nde (Paris) uygulandı.
|
