İtalya'da XVI. yy. ile XVII. yy'da, Rö­nesans ve barok sanatları arasında büyük ilgi gören sanat hareketi (maniyerizm de denir). 1515'ten 1535 -1540'a kadar, Rosso' nun, Giulio Romano'nun, Parmigianino'nun, Pontormo, Beccafumi gibi sa­natçıların yapıtları, özenticilik hare­ketinin bütün İtalya'da şiddetle ve tut­kulu bir biçimde ortaya çıkmasının belirtisidir. 1540'tan 1570'e kadar sü­ren ikinci bir hareket de, özenticilik doğrultusundaki resmin İtalya dışın­daki yayılımmı gösterir. El Greco'nun, yer yer barok ve özenticiliğe bağlanan üslubu, biçimlerin uzaması ve uzam­sal gerçekdışılık bakımından, kimi eleştirmenlerin bu sanatçının resmi­ni, özentici ve özellikle de gözüpekçe bir anlatım olarak değerlendirmeleri­ne neden olmaktadır. Vasari'den baş­layıp Bronzino, Daniele da Volterra, Francesco Salviati'den geçerek Bassano diye anılan Jacopo da Ponte'ye kadar uzanan sanatçılar, aristokrat­lara seslenen, amaçlan açısından da­ha az kaygı verici, ama ilk döneminkinden daha çok soğuk, ayrıca doğal­lıktan uzak, yapmacıklı bir özenticili­ğin oluşmasına katkıda bulundular.

Bu sırada, ilk İtalyan özenticiliğinin yayılmasında, gravür sanatı büyük rol oynadı ve hareket 1560'a doğru Fran­sa'dan öbür Avrupa ülkelerine yayıl­dı; Fransa'da Fontainebleau okulu ressamları ve en başta da Rosso ile Primaticcio son derece özgün, aynı za­manda da özenticilik ve Rönesans sa­natını yansıtan bir dekoratif sanatın yaratıcıları oldular. Anvers'teki pek çok atölyenin benim­semiş olduğu özenticilik eğilimi, Flandre'da, Jan Matsys ve Frans Floris de Vriendt gibi, İtalya'da (biri Cenova, öbürü Roma) oluşturdukları üs­luplarıyla Fontainebleau okulunun sa­natına yaklaşan "romanist" Flaman ressamların atılımlarıyla kendini gös­terdi. Anvers'de gelişen romanist ha­reket, kısa süre içinde Hollanda'da, Haarlem ve Amsterdam okullarına yayıldı ve buralarda sırasıyla Maerten Van Heemskerck ile jan Van Scorel tarafından temsil edildi. 1570'ten 1610'a kadar özenticilik son dönemini yaşadı ve bu hareketi be­nimsemiş en usta ressamların değişik, garip, sıkıntılı, hatta kimi zaman ne­redeyse delicesine bir düşünceye ka­pılmalarına yol açtı. Böylece bu res­samlardan Arcimboldo, Antoine Caron, İacopo Zucchi, Cornelis Cornelizs'in adları, fantastik sanatın en iyi temsilcileri arasındavanılmayavbaşladı. 'Utrecht'te Abraham Bloemaert, gizli bir şiddeti anlatan bir özenticilikte son derece ustalaştı. 1580'e doğru Prag'da kurulan özentici çevrenin en ünlü ressamı olan Anversli Bartholomeus Spranger ise özenticiliğim, öz­gün erotik mitolojilerin yaratımına da­yandırmıştı. Zaten erotizm az ya da çok belirgin bir biçimde uluslararası özenticiliğin değişmez bir öğesi olarak varlığını korudu. Tintoretto'nun bir­çok ünlü yapıtı da bu açıdan özentici­liğe bağlandı.